Fatura ve Cari Hesap Alacağının Tahsili: İcra, İspat ve İtiraz | 2026
Güncelleme tarihi: 6 Eyl
Şirketler ve tacirler arasındaki alacak uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan belgeler fatura ve cari hesap ekstresidir. Ancak faturanın düzenlenmiş olması veya borçlunun sekiz gün içinde itiraz etmemesi, her durumda alacağın kesinleştiği anlamına gelmez.
Fatura, esas olarak taraflar arasındaki mevcut bir sözleşme veya ticari ilişkinin ifa aşamasına ilişkin belgedir. Alacağın tahsilinde sözleşme, sipariş, teslim belgesi, hizmet kayıtları, banka hareketleri, e-fatura kayıtları ve ticari defterler birlikte önem taşır.
Bu rehber 30 Ağustos 2026 itibarıyla TTK m.21, TTK m.89 ve devamındaki cari hesap düzenlemeleri, TTK m.1530, HMK'daki ticari defter delili ve güncel 2025-2026 yargı uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır.
Fatura Alacağı Nedir?
Fatura; ticari işletmesi bağlamında mal satan, üreten, iş gören veya menfaat sağlayan tacirin yaptığı işlemin bedelini ve olağan içeriğini gösteren ticari belgedir.
Faturanın varlığı genellikle taraflar arasında bir mal veya hizmet ilişkisine işaret eder. Buna rağmen fatura, temel sözleşmenin kurulmasını tek başına her durumda ispatlayan bir belge değildir.
Faturaya 8 Gün İçinde İtiraz Kuralı
TTK m.21/2'ye göre faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde faturanın içeriğine itiraz etmezse fatura içeriğini kabul etmiş sayılır.
Bu kural özellikle miktar, birim fiyat, mal veya hizmetin olağan tanımı gibi faturaya geçirilmesi olağan hususlar bakımından ispat yükünü etkiler.
Ancak sekiz günlük süre bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre değildir. Sürenin geçirilmesi, borcun her koşulda kesin ve tartışılmaz hâle geldiği anlamına gelmez.
8 Gün İçinde İtiraz Edilmezse Borç Kesinleşir mi?
Hayır. Güncel yargı uygulaması, faturaya itiraz edilmemesinin temel borç ilişkisinin varlığını tek başına ispatlamadığını kabul etmektedir.
Taraflar arasında sözleşme veya mal/hizmet ilişkisi inkâr ediliyorsa faturayı düzenleyen taraf öncelikle temel hukuki ilişkiyi ve ifayı başka delillerle göstermek zorunda kalabilir.
Faturanın tebliği, faturaya itiraz ve ticari deftere kayıt farklı ispat sonuçları doğurabilir. Aşağıda kaynakları gösterilen 2025 ve 2026 tarihli İstanbul BAM kararları da ticari defter kayıtlarının ve somut itirazların ayrıca incelenmesi gerektiğini göstermektedir.
Malın Teslim Edildiği Nasıl İspatlanır?
Faturaya konu malın gerçekten teslim edildiği tartışmalıysa irsaliye, teslim-tesellüm belgesi, kargo/lojistik kayıtları, depo kayıtları, sevk evrakı, e-posta ve mesajlar, banka ödemeleri ve ticari defter kayıtları önem taşır.
Fatura karşı tarafın ticari defterine kaydedilmişse bu kayıt alıcı aleyhine güçlü bir delil oluşturabilir. Ancak her dosyada defter kayıtları, iade faturaları ve diğer belgeler birlikte incelenmelidir.
İstanbul BAM 43. Hukuk Dairesinin 09.12.2025 tarihli 2022/479 E., 2025/1835 K. sayılı kararında, faturanın borçlunun ticari defterine kaydedilmesi ve iade faturasının dayanağının kanıtlanamaması alacaklı lehine değerlendirilmiştir. Daire, ret kararını kaldırarak 98.712,72 TL asıl alacak yönünden itirazı iptal etmiş ve yüzde 20 icra inkâr tazminatına hükmetmiştir. Somut dosyada takip öncesi temerrüt kanıtlanmadığından işlemiş faiz talebi kabul edilmemiştir.
Hizmet Faturasında İspat
Hizmet alacaklarında teslim belgesi yerine hizmetin gerçekten verildiğini gösteren başka kayıtlar aranır.
Sözleşme, proje teslimi, rapor, e-posta, toplantı kayıtları, iş sonuçları, kabul belgeleri ve taraflar arasındaki yazışmalar hizmetin ifasını gösterebilir.
İstanbul BAM 45. Hukuk Dairesinin 06.05.2026 tarihli 2022/376 E., 2026/657 K. sayılı kararında, ilan hizmeti alacağına ilişkin davanın tümden reddi yerinde bulunmamıştır. Daire; davalıya ticari defterlerini ibraz etmesi için usulüne uygun kesin süre verilmesini ve ibraz etmemenin sonuçlarının ihtar edilmesini istemiştir. Ayrıca yalnızca 5.900 TL tutarındaki faturaya itiraz edildiğinin, diğer faturalar yönünden de değerlendirme yapılması gerektiğinin altını çizmiştir. Karar kaldırılarak dosya yeniden yargılama için ilk derece mahkemesine gönderilmiştir; bu karar hizmetin verilmediğini kesin olarak saptayan bir ret kararı değildir.
E-Fatura ve E-Arşiv Fatura Bakımından Durum
Faturanın elektronik ortamda düzenlenmesi, temel ispat kurallarını ortadan kaldırmaz. E-fatura veya e-arşiv kayıtları belgenin düzenlenmesi ve iletilmesi bakımından önemli olmakla birlikte temel sözleşme, teslim veya hizmetin ifası yine uyuşmazlık konusu olabilir.
Elektronik sistemde kabul, ret veya iade işlemlerinin hangi tarihte yapıldığı sekiz günlük itiraz ve ticari defter kayıtları bakımından somut dosyada ayrıca incelenmelidir.
Cari Hesap Ekstresi Nedir?
Uygulamada şirketlerin karşılıklı borç ve alacaklarını gösteren muhasebe dökümüne 'cari hesap ekstresi' denir.
Ancak muhasebe programından alınan cari hesap ekstresi ile TTK m.89 anlamındaki gerçek cari hesap sözleşmesi aynı şey değildir.
TTK anlamında cari hesap, iki kişinin herhangi bir hukuki sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları hesap kalemleri hâline getirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak bakiyeyi isteyebileceklerine ilişkin sözleşmedir.
Cari Hesap Ekstresi Tek Başına Alacağı İspatlar mı?
Her zaman değil. Tek taraflı olarak tutulan bir muhasebe ekstresi, karşı tarafça kabul edilmemişse tek başına kesin delil sayılmaz.
Ekstre; faturalar, karşılıklı mutabakatlar, banka hareketleri, sipariş ve teslim belgeleri ve ticari defter kayıtlarıyla desteklendiğinde çok daha güçlü ispat değeri kazanır.
Özellikle imzalı veya elektronik olarak teyit edilmiş cari hesap mutabakatlarının hukuki etkisi tek taraflı iç muhasebe kaydından farklıdır.
Ticari Defterler Delil Olarak Kullanılabilir mi?
Evet. HMK m.222 kapsamında usulüne uygun tutulmuş ticari defterler, kanundaki şartlarla ticari davalarda delil olabilir.
Bir tarafın kendi defter kayıtları tek başına her durumda kendi lehine sonuç doğurmaz. Defterlerin usulüne uygunluğu, karşı tarafın defterleriyle uyumu, dayanak belgeler ve ibraz yükümlülüğü birlikte değerlendirilir.
Karşı tarafın kendi ticari defterine kaydettiği bir faturanın aksi, dosyanın özelliğine göre güçlü yazılı delille çürütülmek zorunda kalabilir.
Fatura Alacağı İçin İcra Takibi Yapılabilir mi?
Muaccel bir fatura veya ticari hesap alacağı için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatılabilir.
Takipte sözleşme, fatura, cari hesap ekstresi ve diğer belgeler dayanak olarak gösterilebilir. İlamsız takip başlatmak için alacağın mutlaka mahkeme ilamına bağlı olması gerekmez.
İlamsız icra takibine itiraz ve 7 günlük süre için İlamsız İcra Takibine İtiraz | 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.
Borçlu Fatura Takibine İtiraz Ederse Ne Olur?
Borçlu ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse genel haciz yoluyla ilamsız takip durur.
Alacaklı uyuşmazlığın belge yapısına göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yollarını değerlendirebilir. Fatura tek başına her durumda İİK m.68 kapsamında itirazın kaldırılmasına elverişli belge sayılmayacağından, birçok fatura uyuşmazlığında genel mahkemede itirazın iptali davası önem kazanır.
İtirazın iptali için bir yıllık süre ve icra inkâr tazminatı hakkında İtirazın İptali Davası | 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Fatura Alacağında Arabuluculuk Zorunlu mu?
Fatura alacağına ilişkin uyuşmazlık ticari dava niteliğindeyse ve para alacağı talep edilecekse dava öncesinde TTK m.5/A uyarınca zorunlu arabuluculuk gündeme gelir.
İtirazın iptali davası ticari nitelikteyse 1 Eylül 2023 sonrası TTK m.5/A'da açıkça sayıldığı için arabuluculuk süreci dava açılmadan önce tamamlanmalıdır.
Ticari dava şartı arabuluculuğun kapsamı için Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk | 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.
Fatura Alacağında Faiz Ne Zaman Başlar?
Faiz başlangıcı sözleşmede belirlenmiş vade, tarafların tacir olup olmadığı, borcun ticari iş niteliği, ihtar ve TTK m.1530'un uygulanıp uygulanmadığına göre değişebilir.
Vade açıkça belirlenmişse borçlu bazı hâllerde ayrıca ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşebilir. Vade yoksa ihtar veya TTK m.1530'daki özel ticari temerrüt kuralları önem kazanır.
TTK m.1530: Mal ve Hizmet Tedarikinde Geç Ödeme
Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde alacaklı kendi edimini yerine getirmiş, borçlu da belirlenen ödeme tarihinde ödeme yapmamışsa TTK m.1530 şartları oluştuğunda ihtara gerek olmaksızın temerrüt gündeme gelebilir.
Sözleşmede ödeme günü veya süresi belirlenmemişse kanun, faturanın veya eşdeğer ödeme talebinin alınması gibi başlangıç noktalarından itibaren kural olarak otuz günlük süreler öngörmektedir.
Sözleşmede ödeme süresi kural olarak altmış günü aşmamalıdır; kanundaki KOBİ, tarımsal üretici ve büyük işletme gibi özel durumlarda daha sıkı sınırlamalar bulunmaktadır. Perakende ticaret ve tarım-gıda ürünlerinde ayrıca özel kanun hükümleri uygulanabilir.
2026 TTK m.1530 Temerrüt Faizi Ne Kadar?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından TTK m.1530/7 kapsamında 1 Ocak 2026'dan itibaren mal ve hizmet tedarikinde geç ödemelerde uygulanacak temerrüt faizi oranı yıllık yüzde 43 olarak ilan edilmiştir.
Aynı dönem için alacağın tahsili masrafları bakımından talep edilebilecek asgari giderim tutarı 2.020 TL'dir.
Bu oran her ticari alacağa otomatik olarak uygulanmaz. TTK m.1530 kapsamındaki mal veya hizmet tedariki şartlarının oluşması ve sözleşmede uygulanabilir farklı bir temerrüt faiz düzenlemesinin bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Güncel oranlar için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası TTK m.1530 tablosu incelenebilir.
İade Faturası Borcu Ortadan Kaldırır mı?
Hayır. Tek taraflı olarak iade faturası düzenlenmesi, dayanağı ispatlanmadan önceki faturayı ve borcu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
İade faturasının hangi mal veya hizmete ilişkin olduğu, karşı tarafa gönderilip gönderilmediği, ticari defterlere işlenip işlenmediği ve iadenin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılır.
Fatura Alacağında İspat İçin Kontrol Listesi
• Taraflar arasındaki sözleşme veya sipariş kaydı.
• Faturanın düzenlenme ve karşı tarafa ulaşma tarihi.
• Sekiz günlük sürede itiraz bulunup bulunmadığı.
• İrsaliye, teslim-tesellüm veya hizmet ifa belgeleri.
• E-fatura/e-arşiv sistem kayıtları.
• Tarafların ticari defterleri.
• Cari hesap mutabakatı ve ekstreler.
• Banka ödeme ve havale kayıtları.
• Temerrüt ve faiz için vade veya ihtar belgeleri.
Sık Yapılan Hatalar
• Faturaya sekiz gün itiraz edilmemesini borcun kesinleşmesi sanmak.
• Fatura ile temel sözleşme ve mal/hizmet teslimini aynı şey kabul etmek.
• Tek taraflı cari hesap ekstresini kesin delil gibi görmek.
• Fatura alacağında ticari defterleri ve elektronik kayıtları incelememek.
• İtiraz edilen icra takibinde bir yıllık itirazın iptali süresini kaçırmak.
• TTK m.1530 faizini şartları oluşmadan her ticari borca otomatik uygulamak.
Sık Sorulan Sorular
Faturaya 8 gün itiraz etmedim, borcu kabul etmiş mi sayılırım?
Faturanın olağan içeriği bakımından kabul karinesi doğabilir; ancak temel sözleşmenin veya teslimin varlığı tartışmalıysa borç her durumda kesinleşmiş sayılmaz.
Fatura tek başına icra takibi için yeterli mi?
İlamsız icra takibi başlatılabilir; fakat borçlu itiraz ederse alacağın mahkemede ispatı için temel ilişki ve teslim/hizmet belgeleri gerekebilir.
Cari hesap ekstresi tek başına delil midir?
Tek taraflı muhasebe ekstresi her durumda kesin delil değildir. Mutabakat, faturalar, banka kayıtları ve ticari defterlerle birlikte değerlendirilir.
2026'da TTK 1530 faizi ne kadar?
TTK m.1530 kapsamındaki mal ve hizmet tedarikinde şartları oluştuğunda, TCMB'nin 2026 için ilan ettiği oran yıllık yüzde 43'tür; asgari giderim tutarı 2.020 TL'dir.
Fatura alacağı davasından önce arabuluculuk gerekiyor mu?
Uyuşmazlık ticari dava niteliğinde para alacağına ilişkinse kural olarak dava şartı arabuluculuk gerekir.
Somut Uyuşmazlıkta Değerlendirme
Fatura ve cari hesap alacaklarında temel sözleşme, mal veya hizmetin ifası, faturanın karşı tarafa ulaşması, sekiz günlük itiraz, ticari defterler, banka kayıtları ve temerrüt tarihi birlikte değerlendirilmelidir. İcra takibi ile dava yolunun seçimi mevcut belgelerin ispat gücüne göre belirlenmelidir.
İlgili çalışma alanları ve hukuki hizmet başlıkları için Hukuki Hizmetler sayfası incelenebilir.
İlgili İçerikler
Ticari dava öncesi arabuluculuk için Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk | 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.
Ödeme emrine itiraz edilmesi hâlinde İtirazın İptali Davası | 2026 yazımıza bakabilirsiniz.
Şirket ortaklığı uyuşmazlıkları için Limited Şirketin Haklı Sebeple Feshi Davası | 2026 yazımızı inceleyebilirsiniz.
Resmî Kaynaklar
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Temel sözleşme, teslim veya hizmet, ticari defter kayıtları, fatura itirazı, temerrüt ve faiz şartları somut dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Yorumlar