top of page

Limited Şirket Ortaklıktan Çıkma ve Çıkarılma Davası | 2026

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
4 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 4 Kas

Limited şirkette ortak olmak, diğer ortaklarla anlaşmazlık çıktığında payın hemen geri alınabileceği anlamına gelmez. Buna karşılık kişi, ortaklık ilişkisi kendisi için sürdürülemez hâle geldiği hâlde şirkette süresiz kalmaya da zorlanamaz. Çıkma, çıkarılma, pay devri ve şirketin feshi farklı hukuki yollardır; doğru yol, şirket sözleşmesi, uyuşmazlığın nedeni ve ortağın elde etmek istediği sonuca göre belirlenir.

Çıkmada ortak kendi ayrılmasını ister; çıkarılmada şirket, ortağın ayrılmasını talep eder. Her iki durumda da payın ekonomik karşılığı, ayrılmanın zamanı, mevcut borçlar ve geçici koruma ihtiyacı ayrıca incelenir. Aşağıdaki açıklamalar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 638–642. maddeleri ve Yargıtayın ilgili uygulaması esas alınarak hazırlanmıştır.

Ortak şirketten hangi yollarla ayrılabilir?

TTK m.638/1, şirket sözleşmesinin ortaklara çıkma hakkı tanıyabileceğini ve bunun kullanılmasını belirli şartlara bağlayabileceğini düzenler. Sözleşmede bildirim süresi, belirli olayların gerçekleşmesi veya hesaplama yöntemi bulunabilir. Önce bu hükmün varlığı ve somut durumda uygulanabilirliği kontrol edilir. Şirket sözleşmesindeki koşullara uygun bildirim ile haklı sebebe dayanan mahkeme başvurusu birbirine karıştırılmamalıdır.

TTK m.638/2 ise her ortağa, haklı sebepler varsa mahkemeden çıkmasına karar verilmesini isteme hakkı verir. Bu imkânın kullanılabilmesi için şirket sözleşmesinde ayrıca izin bulunması gerekmez. Payı başka bir kişiye devretmek de alternatif olabilir; ancak pay devrinin şekli ve genel kurul onayı ayrı kurallara tabidir. Çıkma talebi, diğer ortağın payı mutlaka satın almak zorunda olduğu anlamına gelmez.

Haklı sebep hangi durumlarda oluşur?

Kanun bütün haklı sebepleri tek tek saymaz. Mahkeme, ortaklık ilişkisinin devamının davacıdan dürüstlük kuralına göre beklenip beklenemeyeceğini değerlendirir. Bilgi alma hakkının sürekli engellenmesi, şirket kaynaklarının belirli kişiler lehine kullanılması, ortaklık faaliyetini etkileyen ağır güven kaybı veya sistematik dışlama bu değerlendirmede önem taşıyabilir. Bunların gerçekten yaşandığı ve ortaklık ilişkisine nasıl yansıdığı gösterilmelidir.

Tek bir toplantıda anlaşmazlık yaşanması, bir yıl kâr dağıtılmaması ya da kişisel ilişkinin bozulması her olayda yeterli değildir. Kâr dağıtılmamasının ekonomik gerekçesi, şirketin borçları, ortakların davranışları ve uyuşmazlığın sürekliliği birlikte incelenir. Davacının kendi davranışlarının çatışmaya etkisi de değerlendirme dışında kalmaz. Soyut biçimde “güven kalmadı” demek yerine, tarihleri ve belgeleri belli olaylar anlatılmalıdır.

Şirket ortağı hangi şartlarla çıkarabilir?

TTK m.640/1 uyarınca şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararıyla çıkarılmasına neden olabilecek sebepler öngörülebilir. Böyle bir hüküm varsa olayın gerçekten sözleşmedeki sebebe uyup uymadığı ve kararın usulüne uygun alınıp alınmadığı incelenir. Çoğunluğun ortağı istememesi tek başına serbest bir çıkarma yetkisi yaratmaz. Sonradan çıkarma sebepleri ekleyen sözleşme değişikliklerinde TTK m.621/3'teki oy birliği koşulu da önemlidir.

TTK m.640/3, şirketin haklı sebebe dayanarak mahkemeden çıkarma kararı istemesini ayrıca saklı tutar. TTK m.621/1-h, hem bu başvuru hem sözleşmedeki sebebe dayalı çıkarma kararı için ağırlaştırılmış karar nisabı öngörür: temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğu birlikte aranır. Özellikle iki ortaklı şirketlerde yalnız pay oranına bakılarak dava açılmamalı; karar, temsil ve nisap sorunu birlikte incelenmelidir.

Genel kurulun çıkarma kararına karşı TTK m.640/2 uyarınca, kararın noter aracılığıyla ortağa bildirilmesinden itibaren üç ay içinde iptal davası açılabilir. Noter tebliği, toplantı tutanağı ve kararın dayanağı saklanmalıdır. Süre hesabı ile kararın yokluğu veya butlanı gibi farklı iddiaların koşulları aynı değildir; başvurunun niteliği açıkça belirlenmelidir.

Ayrılma akçesi nasıl hesaplanır?

TTK m.641/1, ayrılan ortağa esas sermaye payının gerçek değerine uygun ayrılma akçesi isteme hakkı tanır. Bu nedenle kuruluşta ödenmiş sermaye tutarı, çoğu olayda bugünkü pay bedeli değildir. Şirketin taşınmazları, makineleri, stokları, alacakları ve borçları birlikte değerlendirilir. Şirket kasasındaki para ile şirketin toplam ekonomik değeri de aynı şey değildir.

Örneğin şirketin güncel varlıklarının 12 milyon TL, gerçek borçlarının 4 milyon TL olduğu varsayımında, yüzde 25 pay için başlangıç hesabı 8 milyon TL net değer üzerinden yapılır. Bu yalnız açıklayıcı bir örnektir: tahsil kabiliyeti olmayan alacaklar, ihtilaflı borçlar, işletmenin özellikleri ve bilirkişi değerlendirmesi sonucu değiştirebilir. Kayıtlardaki tarihî maliyet ile gerçek değer arasındaki farkın gerekçelendirilmesi gerekir.

TTK m.641/2, şirket sözleşmesinde öngörülen ayrılma hakkı bakımından akçenin farklı düzenlenebilmesine de imkân tanır. Bu hüküm, her türlü çıkmada gerçek değer incelemesinin gereksiz olduğu şeklinde okunamaz. Dağıtılmış fakat ödenmemiş kâr payı, ortağın şirkete verdiği borç ve ayrılma akçesi ayrı alacak kalemleridir; aynı değer iki kez talep edilmemelidir.

Yargıtayın 2024 tarihli kararı ne söylüyor?

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 01.07.2024 tarihli, 2023/1384 E., 2024/5393 K. sayılı kararı, ortaklıktan çıkma, ayrılma akçesi ve kâr payı uyuşmazlığına ilişkindir. İki ortaklı aile şirketinde eşler arasındaki boşanma kesinleşmiş, aralarındaki çekişmeler şirketin işleyişini de etkilemiştir. Mahkeme, somut olayda ortaklığın sürdürülmesini engelleyen haklı sebepleri kabul etmiştir.

İncelemede şirketin taşınmaz ve makineleri dâhil varlıkları ile borçları dikkate alınmış; payın, hüküm tarihine en yakın rayiç değer üzerinden hesaplanması benimsenmiştir. Çıkma davasının şirkete yöneltilmesi yeterli görülmüş, diğer ortak ve yetkiliye bu sıfatları nedeniyle yöneltilen talep kabul edilmemiştir. Bölge adliye mahkemesi ayrılma akçesine ilk derece karar tarihinden faiz yürütmüş; Yargıtay kararı onamıştır.

Kararın sonucu, her boşanmanın otomatik çıkma sebebi olması değildir. Belirleyici olan kişisel çatışmanın ortaklık ilişkisinde yarattığı somut etkidir. Aynı şekilde karardaki faiz başlangıcı, bütün ayrılma akçeleri için koşulsuz bir tarih olarak kullanılamaz; talep biçimi ve TTK m.642'deki ödeme koşulları ayrıca değerlendirilir.

Akçe ne zaman ödenir, dava sırasında nasıl korunur?

TTK m.642'ye göre şirketin kullanılabilir özkaynağı üzerinde tasarruf edebilmesi, ayrılan kişinin paylarının devredilebilmesi veya sermayenin usulüne uygun azaltılması hâllerinde akçe ayrılmayla muaccel olur. Ödenmeyen kısım için kanun, diğer bütün alacaklılardan sonra gelen bir alacak düzeni öngörür; yıllık raporda kullanılabilir özkaynağın belirlenmesi önem taşır. Pay değerinin hesaplanması ile hemen tahsil edilebilirlik bu nedenle ayrı meselelerdir.

TTK m.638/2 kapsamında mahkeme, talep üzerine davacının ortaklıktan doğan hak ve borçlarının bir bölümünü veya tamamını dava süresince dondurabilir yahut durumunu güvenceye alan başka önlemler alabilir. Tedbir talebinde hangi işlemin hangi zarara yol açacağı açıklanmalıdır. Dava açılması şirket yönetimini, banka işlemlerini veya bütün genel kurul kararlarını kendiliğinden durdurmaz.

Dava öncesinde hangi belgeler hazırlanmalı?

  • Güncel şirket sözleşmesi, değişiklikler, ticaret sicili kayıtları ve pay oranlarını gösteren belgeler.

  • Genel kurul kararları, noter bildirimleri, bilgi alma talepleri ve bu taleplere verilen cevaplar.

  • Bilançolar, ticari defterler, taşınmaz kayıtları, banka hareketleri ve uyuşmazlıkla ilgili yazışmalar.

  • Haklı sebebi oluşturan olayların tarih sıralaması ile istenen akçe ve diğer alacakların ayrı dökümü.

Şirketler hukukundan doğan uyuşmazlıkta görevli mahkeme kural olarak asliye ticaret mahkemesidir. Çıkma talebiyle birlikte para alacağı ileri sürülüyorsa, dava şartı arabuluculuk konusu taleplerin niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir. Şirketten ayrılma da şahsi kefaletleri veya önceki dönem sorumluluklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bankaya verilen kefalet, kamu borcu ve müdürlük görevi kendi kuralları çerçevesinde incelenir.

Diğer ortaklar da çıkmaya katılabilir mi?

TTK m.639'a göre müdürler, sözleşmeye dayalı çıkma isteğini veya haklı sebeple çıkma davasını diğer ortaklara gecikmeksizin bildirir. Diğer ortaklar, haberin ulaşmasından itibaren bir ay içinde kanundaki koşullarla çıkmaya katılabilir. Çıkanlara paylarıyla orantılı eşit işlem yapılır. Bu katılma düzeni, şirket sözleşmesine veya haklı sebebe dayanılarak bir ortağın çıkarılması durumunda uygulanmaz.

Bu rehberdeki mevzuat dayanakları TTK m.5/A, 621 ve 638–642; açıklanan emsal ise Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 01.07.2024 tarihli, 2023/1384 E., 2024/5393 K. sayılı kararıdır. Somut dosyada sözleşme metni, tebliğ tarihi ve talep edilen hukuki sonuç birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page