Trafik Sigortasında Rücu: Alkol, Ehliyetsizlik ve Olay Yerini Terk

Trafik kazasından aylar sonra sigorta şirketinden “ödediğimiz tazminatı geri istiyoruz” yazısı gelmesi şaşırtıcı olabilir. Trafik sigortası yaptırılmış olması, sigortacının hiçbir koşulda sigortalıya başvuramayacağı anlamına gelmez. Buna karşılık şirketin ödeme yapmış olması veya sürücünün kazada yüzde 100 kusurlu bulunması da tek başına bütün paranın geri istenmesini haklı kılmaz.

Bu rehber, 30 Ekim 2026 itibarıyla trafik sigortasında rücu talebini, alkol, ehliyetsizlik ve olay yerinden ayrılma durumlarını açıklar. Değerlendirmede poliçe, kaza ve ödeme tarihleri birlikte ele alınır. Özellikle 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren genel şart değişikliği nedeniyle eski tarihli internet yazılarının bütün yeni olaylara uygulanması doğru değildir.

Rücu ne demektir, halefiyetle farkı nedir?

Rücu, burada sigortacının zarar görene yaptığı ödemenin tamamını veya koşullara göre bir kısmını kendi sigorta ilişkisi içindeki sorumludan istemesini ifade eder. Örneğin karşı araçta oluşan zararı ödeyen trafik sigortacısı, geçerli bir rücu sebebi bulunduğunu ileri sürerek sigortalısına dönebilir. Bunun için yalnız ödeme dekontu değil, hukuki sebep ve kapsam da önemlidir.

Halefiyette ise sigortacı, ödediği zarar ölçüsünde zarar görenin yerine geçerek üçüncü kişi sorumludan talepte bulunur. Kasko şirketinin kendi müşterisinin aracını onarıp karşı sürücüye başvurması buna örnektir. Elinize gelen yazıdaki “rücu” kelimesi bu iki farklı ilişkiyi gündelik dilde kapsayabilir. Savunma hazırlanırken şirketin sizin sigortacınız mı, karşı tarafın sigortacısı mı olduğu önce belirlenmelidir.

Sigortacı önce zarar görene ödeme yapmak zorunda mı?

Karayolları Trafik Kanunu’nun 95. maddesi, sigorta ilişkisinden doğan bazı savunmaların zarar görene karşı ileri sürülememesi ile ödeme yapan sigortacının sigorta ettirene başvurmasını birbirinden ayırır. Bu ayrım, üçüncü kişinin korunmasıyla ilgilidir. Rücu tartışmasının bulunması, zarar görenin her türlü başvurusunun otomatik reddedileceği anlamına gelmez.

Trafik sigortası genel şartlarının B.4 bölümü de sigortacının rücu nedenlerini ileri sürerek hak sahibinin tazminat sürecini geciktiremeyeceğini düzenler. Ancak bu koruma, her zararın sigorta teminatında olduğu anlamına gelmez. Poliçe limiti, sigortalının sorumluluğu ve zarar türünün teminat içinde bulunması ayrıca incelenir.

Yüzde 100 kusur ile ağır kusur aynı mı?

Hayır. Kusur oranı, kazanın oluşumunda tarafların sorumluluğunun paylaşımına ilişkindir. Ağır kusur veya kasıt ise rücu hükmünün aradığı daha farklı bir nitelendirmedir. Sıradan bir trafik kuralı ihlalinin karşı tarafın hiç kusuru bulunmadığı için yüzde 100 olarak değerlendirilmesi, davranışı kendiliğinden kasıtlı veya ağır kusurlu hâle getirmez.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 24.04.2023 tarihli, E.2021/23473, K.2023/5498 sayılı kararında aktarılan önceki bozma gerekçesi, yüzde yüz kusur ile kasta yakın ağır kusurun aynı olmadığını vurgular. Ancak dosya burada bitmemiştir: bozma sonrası uzman heyet kazanın münhasıran alkol etkisiyle gerçekleştiğini belirlemiş, rücu talebinin kabulü onanmıştır. Karar, tam kusurlu her sürücüye otomatik rücu edilemeyeceğini gösterirken, başka bir rücu sebebinin delillerle gerçekleşmesi hâlinde geri ödeme yükümlülüğünün doğabileceğini de ortaya koyar. Somut kaza 2011 tarihlidir; uygulanacak genel şartların tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Alkollü araç kullanmak her durumda otomatik rücu sebebi mi?

Alkollü araç kullanmanın idari ve ceza sonuçları ile sigortacının geri isteme hakkı aynı inceleme değildir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 23 Haziran 2025 tarihli, 2025/2402 E., 2025/4431 K. sayılı kararı, 2015 sonrası genel şartlara dayalı bu tür rücu davalarında kazanın münhasıran alkol etkisiyle gerçekleşmesi koşulunun aranacağını kabul etmiştir.

Bu karar, alkollü sürücünün her dosyada borçtan kurtulacağı anlamına gelmez. Kazanın oluşu, yol ve hava koşulları, diğer sürücünün davranışı, ölçüm zamanı ve teknik inceleme birlikte değerlendirilir. Alkol ölçümünü inkâr etmekle yetinmek veya başka bir kazaya ait raporu örnek göstermek yeterli değildir. Sigortacı ayrıca olay yerini terk gibi ayrı bir nedene dayanıyorsa o neden de bağımsız biçimde ele alınmalıdır. Kararın konusu dışındaki uyuşturucu veya farklı poliçe türlerine sonuç otomatik taşınmamalıdır.

Ehliyetsizlikte hangi ayrıntılar önemlidir?

Gerekli sınıfta sürücü belgesinin bulunmaması, belgenin geçerliliğini yitirmesi veya geçici ya da sürekli geri alınmış olması rücu incelemesinde önem taşır. Ancak geçerli belgesi olan kişinin belgesini yanında taşımamasıyla, aracı kullanmaya hukuken yetkili olmaması aynı durum değildir. Kazayı kimin kullandığı da doğru ve zamanında kayda geçirilmelidir.

Dosyada sürücü belgesi sınıfı, geçerlilik, geri alma ve iade tarihleri ile aracın cinsi karşılaştırılmalıdır. İleri sürülen ihlal ile kazanın ilişkisi ve uygulanabilir yargı kararları değerlendirilmeden otomatik tutar kabul edilmemelidir. Aracı sonradan başka bir kişi kullanmış gibi göstermek veya sürücü bilgisini değiştirmek, rücu sorununu çözmez; ayrı sorumluluk doğurabilir.

Olay yerini terk etmede Temmuz 2026’da ne değişti?

12 Haziran 2026 tarihli ve 33278 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, 1 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. Güncel genel şartların B.4/f bendinde önceki “bedeni hasara neden olan trafik kazaları” ifadesinin yerine daha geniş biçimde trafik kazaları esas alınmıştır. Bu nedenle “yalnız maddi hasar var, olay yerinden ayrılmanın sigorta bakımından hiçbir sonucu olmaz” şeklinde genel bir güvence verilemez.

Metin, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma ile bedeni hasarlı kazada tedavi veya yardım için sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu durumları ayrıca ele alır. Bunun yanında tutanak, alkol raporu ve olayın oluşunu gösteren belgelerin düzenlenmesine ilişkin yükümlülükler önemini korur. Genel şartların C.11 bölümündeki sözleşmelere uygulanma kuralı nedeniyle poliçenin akdedildiği tarih de kontrol edilmelidir; değişiklik eski tarihli her poliçeye düşünmeden uygulanmaz.

Tehdit nedeniyle uzaklaşan veya yaralıyı sağlık kuruluşuna götüren kişi, mümkün olan ilk fırsatta olayı bildirmeli ve zorunluluğu destekleyen kayıtları korumalıdır. Sağlık kaydı, çağrı kaydı ve tanıklar bu nedenle önemlidir. Can güvenliğini tehlikeye atarak olay yerinde kalmak beklenmez; ancak açıklamasız biçimde ayrılmakla belgelenebilir bir zorunluluk aynı değildir.

Geç bildirim veya yanlış beyan bütün ödemeyi geri istemeyi haklı kılar mı?

Her yükümlülük ihlalinin sonucu aynı değildir. Örneğin bildirim yapılmaması yüzünden zarar miktarı artmışsa, artan kısmın ve nedensel bağın belirlenmesi önemlidir. Sigorta şirketinin sırf bir evrak geç verildi diye bütün ödemeyi geri istemesi, hukuki incelemeyi gereksiz kılmaz. İhlalin hangi hükme dayandığı ve tazminatı nasıl etkilediği açıklanmalıdır.

Aracın kullanım biçimi, tehlikenin ağırlaşması, yanlış beyan, aşırı yük veya yolcu taşıma gibi iddialarda da somut şartlar farklıdır. Ticari kullanılan aracın poliçede farklı gösterilmesi ile kazadan habersiz sigortalının geç bildirim yapması aynı olay değildir. İtiraz hazırlanırken bir sebep için geçerli savunmanın diğer bütün sebepleri ortadan kaldırdığı varsayılmamalıdır.

Rücu yazısı gelince hangi belgeler istenmeli?

Öncelikle yazının gerçek sigorta şirketinden veya yetkili temsilcisinden geldiği doğrulanmalıdır. Yazıda kaza, poliçe, hasar dosyası ve ödeme bilgileri bulunmalıdır. Talep edilen tutarın içinde ana para, faiz ve masraf ayrımı anlaşılmıyorsa ayrıntılı hesap istenmelidir. Sırf telefonla bildirilen toplam tutarı kabul ederek taksit belgesi imzalamak risklidir.

• Poliçe ve uygulanabilir genel ve özel şartlar.

• Kaza tutanağı, kusur raporları, sürücü ve alkol kayıtları.

• Zarar görene yapılan ödemenin tarihi, alıcısı ve dekontu.

• Eksper veya aktüerya raporu ve tutarın hesaplanma yöntemi.

• Dayanılan rücu sebebi, bunun delilleri ve faiz başlangıcı.

• Varsa önceki yazışmalar, ibra, sulh veya yargı kararları.

Bu belgeleri istemek, tebliğ edilmiş icra veya dava evrakına süresinde cevap vermenin yerine geçmez. Şirketin evrak göndermesini beklerken usul süresinin geçirilmemesi gerekir. Talebe katılmadığınız noktalar da sadece “borcum yok” ifadesiyle değil, belge ve hesap bağlantısıyla açıklanmalıdır.

Sigortanın ödediği tutara da itiraz edilebilir mi?

Rücu sebebi bulunsa bile istenen tutarın doğru olduğu ayrıca incelenir. Ödeme gerçekten yapılmış mı, aynı hasar iki kez hesaba katılmış mı, önceki ödeme mahsup edilmiş mi ve zarar kazayla uyumlu mu soruları önemlidir. Sigortacının zarar görenle yaptığı her anlaşma, sigortalının bütün hesap kalemlerini tartışmasız kabul ettiği anlamına gelmez.

Örneğin talep yazısı 300.000 TL ana para gösterirken dekont ve raporlar 220.000 TL hasar ödemesi içeriyorsa aradaki farkın açıklanması gerekir. Bu örnek, gerçek bir dosyanın hesabı değildir; kontrol yöntemini gösterir. Faiz ve yargılama giderlerinin hangi hukuki gerekçeyle istendiği de ayrıca değerlendirilir. Gerçekten borçlu olunan kısım yönünden ödeme veya anlaşma düşünülüyorsa kapsam açıkça yazılmalıdır.

İcra takibi, dava ve zamanaşımı nasıl ele alınmalı?

Şirketin talep mektubu ile icra müdürlüğünden gelen ödeme emri aynı değildir. Takibin türüne göre farklı ve kısa itiraz süreleri uygulanır. UYAP belgesi, tebliğ tarihi ve takip yolu görülmeden tek bir süre üzerinden işlem yapılmamalıdır. Sigorta şirketine e-posta göndermek, icra dosyasında yapılması gereken itirazı kendiliğinden yerine getirmez.

Sigortacının kendi sözleşme tarafına rücu etmesi ile ödediği zarar nedeniyle üçüncü kişinin yerine geçerek talepte bulunması, zamanaşımının hukuki dayanağını ve başlangıcını da etkileyebilir. KTK 109’daki sorumlular arası rücu kuralı her sigorta yazısına otomatik uygulanmamalıdır. Sözleşme, ödeme, öğrenme ve takip tarihleri incelenmelidir. Görevli mahkeme ve dava şartları da tarafların sıfatına ve talebin niteliğine göre belirlenir.

Sık sorulan sorular

Aracı arkadaşım kullanıyordu; yazı neden bana geldi?

Sigorta ettiren, sigortalı, işleten ve sürücü farklı kişiler olabilir. Şirketin hangi sıfatla size yöneldiği açıklığa kavuşturulmalıdır. “Ben sürmüyordum” demek her durumda tek başına yeterli olmadığı gibi, ruhsat sahibi olmak da bütün iddiaların otomatik kabulünü gerektirmez. Araç kullanım ilişkisinin belgeleri değerlendirilir.

Güvence Hesabının geri istemesi de aynı mı?

Tamamen aynı değildir. Güvence Hesabının kanuni ödeme ve geri isteme rejimi vardır; örneğin sigortasız aracın neden olduğu bedensel zarar için ödeme yapması, sorumlu sürücü veya işleteni borçtan kurtarmayabilir. Güvence Hesabı rehberi bu ayrı başvuru ilişkisini açıklar.

Kusur oranım yanlışsa önce onu mu düzeltmeliyim?

Kusurla ilgili itiraz ve rücu yazısına karşı yapılması gereken işlem birlikte değerlendirilmelidir. Bir süreç sonuçlanana kadar diğerinin süresi kaçırılmamalıdır. Kusur oranına itiraz rehberinde tutanak, bildirim ve delil düzeni açıklanmıştır. Ayrıca yalnız kusur oranının değişmesi, alkol veya olay yerini terk gibi bağımsız iddiaları kendiliğinden çözmez.

İlk incelemenin odağı

Rücu talebinde dört konu birlikte kontrol edilmelidir: doğru kişiye yöneltilmesi, geçerli hukuki sebep, kanıtlanmış ve doğru hesaplanmış ödeme, sürelere uygun takip. Yazıdaki toplam rakamı kabul etmeden poliçe ve dosya belgelerini bir araya getirin. Somut inceleme için iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Konuların tamamına ve okuma sırasına ulaşın: Sigorta ve Trafik Tazminatları Başlangıç Rehberi.