Sigorta Eksik Hasar veya Pert Bedeli Öderse Ne Yapılır?

Sigorta şirketinin teklif ettiği hasar veya pert bedeli, aracın gerçek değerini karşılamıyorsa teklifin dayandığı hesap incelenebilir. Ancak “aracım daha değerliydi” demek tek başına yeterli değildir. Uyuşmazlığın düşük rayiç değerden, eksik onarım hesabından, kusur indiriminden, poliçe limitinden veya hasarlı aracın kalan değerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ayrılmalıdır.

Bu rehber, 29 Ekim 2026 itibarıyla araç hasarı ve pert ödemelerinde izlenebilecek yolu açıklar. Amaç her dosyada aynı tazminat sonucunu vermek değildir. Poliçe türü, kaza tarihi, aracın önceki durumu ve yapılan ödeme birlikte değerlendirilmeden kesin alacak hesabı yapılamaz.

Trafik sigortası ile kasko arasındaki fark nedir?

Zorunlu trafik sigortası, sigortalı aracın işletilmesinden doğan ve teminat kapsamında kalan üçüncü kişi zararlarıyla ilgilidir. Karşı tarafın kusurundan kaynaklanan araç hasarı bu çerçevede talep edilebilir. Kendi aracınızın zararını ise kendi trafik poliçenizin her durumda karşılayacağı varsayılmamalıdır.

Kasko, poliçede güvenceye alınan riskler bakımından sigortalı aracın zararına yönelir. Muafiyet, kullanım şartı, ek teminat veya özel değer düzenlemesi gibi sözleşme hükümleri önemlidir. Aynı kazada kaskodan ödeme alınması ile karşı tarafın sorumluluğu bağlantılı olabilir; ancak aynı zarar iki kez tahsil edilemez.

Bu nedenle ilk adım, hangi şirketten hangi poliçeye dayanılarak ödeme istendiğini belirlemektir. Kasko eksper raporuyla karşı taraf trafik sigortasının ödeme dökümünü, farklı teminatları görmeden doğrudan karşılaştırmak yanlış sonuca götürebilir. Ödenmiş tutarlar tarih ve zarar kalemiyle birlikte listelenmelidir.

Pert, tam hasar ve ağır hasar aynı şey mi?

Gündelik dilde “pert” farklı durumlar için kullanılmaktadır. Hukuki ve teknik incelemede ise tam hasar ile ağır hasar ayrımı yapılmalıdır. Sigorta şirketinin telefonla kullandığı ifade yerine, eksper raporundaki tespit ve bunun dayanağı esas alınır.

SEDDK’nın 25.04.2025 tarihli 2025/12 sayılı Genelgesi m.5/1: “Onarım masraflarının (KDV dahil) zarar gören aracın rizikonun gerçekleştiği tarihteki değerinin %60’ını aştığının tespiti halinde araç ağır hasara uğramış sayılır.” Aynı maddenin üçüncü fıkrası, bu oran aşılmasa bile ek listedeki önemli parçalardan en az birinin zarar görmesi hâlinde eksperin ağır hasar tespiti yapabilmesini düzenler. Tam hasar ise m.4 kapsamında, onarım giderinin araç değerini aşması ve aracın onarım kabul etmez durumda olduğunun eksperce saptanması koşullarıyla ayrı değerlendirilir.

SEDDK'nın 2025/12 sayılı Genelgesi uyarınca tam hasar değerlendirmesinde KDV dâhil onarım masrafının riziko tarihindeki araç değerini aşması ve aracın onarım kabul etmez durumda olduğunun eksper raporuyla belirlenmesi birlikte aranır. Ağır hasarda temel eşik yüzde 60'ın aşılmasıdır; oran bu düzeye ulaşmasa da genelge ekindeki kritik parçalar bakımından eksper değerlendirmesi gündeme gelebilir.

Bu kurallar “her yüzde 60 hasarda araç hurdaya ayrılır” şeklinde özetlenemez. Genelge tam hasarda hurda, ağır hasarda trafikten çekme belgelerine ilişkin ayrı işlemler öngörür. Ayrıca özel araçlara ilişkin hükümler bulunduğundan yalnızca yüzdelik oranla dosya kapatılmamalıdır. Aracın yeniden kullanımı ve tescil durumu güvenlik ve mevzuat açısından ayrıca incelenir.

Rayiç değer nasıl kontrol edilir?

Rayiç değerlendirmesinde aracın kazadan önceki somut özellikleri önemlidir. Aynı marka ve model adına sahip iki araç; kilometre, donanım, bakım geçmişi, önceki hasarlar, kullanım biçimi ve model yılı nedeniyle farklı değerde olabilir. İlanların en yüksek veya en düşük olanını seçmek güvenilir bir karşılaştırma oluşturmaz.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1459/1 hükmü: “Sigortacı, sigortalının uğradığı zararı tazmin eder.”

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1461/1 hükmü: “Sigortacının sorumluluğu sigorta bedeli ile sınırlıdır. Sigorta bedeli, rizikonun gerçekleştiği andaki sigortalı menfaatin değerini aşsa bile, sigortacı uğranılan zarardan fazlasını ödemez.”

İtiraz dosyasında kaza tarihine yakın, karşılaştırılabilir araç örnekleri kullanılmalıdır. İlanların tarihli kopyaları, araç özellikleri ve farkların açıklaması saklanabilir. Bayi veya ilgili uzman görüşleri de somut dayanaklarıyla birlikte değerlendirilebilir. Güncel ilan tutarı ile aylar önceki kaza tarihindeki değer birbirine karıştırılmamalıdır.

Örneğin raporda aracın düşük donanım paketi esas alınmışsa, ruhsat tek başına bütün donanımı göstermeyebilir. Satış faturası, üretici kayıtları, servis belgeleri ve kaza öncesi fotoğraflar bu farkı ortaya koyabilir. İtirazın gücü, yalnızca istenen rakamdan değil, hesapta kullanılan yanlış veriyi gösterebilmesinden gelir.

Eksik onarım bedelinde hangi kalemlere bakılır?

Onarılabilir araçta uyuşmazlık, parça ve işçilik hesabından doğabilir. Değişmesi gereken parçanın yalnızca boyanması öngörülmüş olabilir; onarımın kapsamı eksik yazılmış veya işçilik saati tartışmalı olabilir. Bunların servis kaydı, fotoğraf ve teknik raporla açıklanması gerekir.

Trafik sigortasının güncel genel şartları, 2026 değişiklikleriyle parça kullanımına ilişkin hükümler içerir. Hasarlı orijinal parçanın onarılamaması hâlinde orijinal parça esastır; hak sahibinin onayı veya orijinal parça ile değişim imkânsızlığı gibi durumlar ayrıca düzenlenmiştir. Her dosyada sigortacının tek taraflı olarak istediği parçayı seçebileceği söylenemez.

KDV, uygulanan iskonto, muafiyet ve varsa önceki hasarla çakışma da ayrı başlıklardır. Her iskonto kendiliğinden hukuka aykırı olmadığı gibi, her kesinti yalnızca hesap tablosunda bulunduğu için geçerli sayılmaz. Kesintinin poliçe ve somut onarımla bağlantısı açıklanmalıdır. Araçta güvenlik sorunu varsa sırf ödeme teklifine yetişmek için yetersiz onarımla trafiğe çıkılmamalıdır.

Hasarlı aracın kalan değeri nasıl hesaba girer?

Sovtaj, hasarlı aracın veya kalan parçaların ekonomik değerini ifade eder. Aracın hak sahibinde kalması ile sigortacıya veya alıcıya devredilmesi, ödeme hesabında farklı sonuç doğurabilir. Teklifin yalnızca banka hesabına yatacak tutarı değil, aracın kime kalacağını da göstermesi gerekir.

Basitleştirilmiş bir örnekte, kazadan önceki değer 900.000 TL ve hasarlı aracın kalan değeri 250.000 TL kabul edilmiş olsun. Araç hak sahibinde kalıyorsa 650.000 TL ödeme ile 250.000 TL kalan değer birlikte ele alınır. Araç ayrıca devrediliyorsa aynı 250.000 TL'nin ikinci kez düşülüp düşülmediği kontrol edilmelidir. Bu örnek kusur, limit, muafiyet ve diğer hukuki ayrımları içermeyen bir hesap açıklamasıdır.

Sovtaj teklifinin gerçekliği de önemlidir. Teklifi verenin kimliği, bedelin hangi koşullarda ödeneceği ve devir masrafları açıklanmalıdır. Kâğıt üzerinde yüksek bir kalan değer yazılması, hak sahibinin o bedeli fiilen ve hukuken elde edebileceğini tek başına göstermez.

Ödeme teklifini kabul etmek dosyayı kapatır mı?

Hesaba para yatırılması, her durumda bütün haklardan vazgeçildiği anlamına gelmez. Bununla birlikte imzalanan ibraname, sulh metni, mutabakat veya devir belgesi sonucu etkileyebilir. Belgede hangi zararların, hangi tutarla ve hangi şartla kapatıldığı anlaşılmadan imza atılmamalıdır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.111 hükmü: “Bu Kanunla öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmalar geçersizdir. Tazminat miktarlarına ilişkin olup da, yetersiz veya fahiş olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmalar yapıldıkları tarihten başlayarak iki yıl içinde iptal edilebilir.”

Bu özel hükmün kapsamı trafik kazasından doğan sorumluluk ve somut anlaşma üzerinden incelenir. Yalnız hesaba ödeme gelmesi ile açık bir sulh veya ibra belgesinin imzalanması farklıdır. İki yıllık süre, her sigorta uyuşmazlığı için tek ve genel dava süresi olarak kullanılmamalıdır.

Yalnızca “haklarım saklıdır” yazmak da imzalanan belgenin bütün sonuçlarını ortadan kaldıran sihirli bir çözüm değildir. Metnin niteliği, tarafların iradesi, ödemenin kapsamı ve uygulanacak hükümler birlikte incelenir. Özellikle araç devri, rehin veya haciz gibi kayıtlarla bağlantılı ödeme süreçleri ayrıca planlanmalıdır.

Hasar bedeli, değer kaybı ve araç mahrumiyeti birbirinden ayrı zarar kalemleri olabilir. Birine ilişkin ödeme, diğerine de ödeme yapıldığı anlamına gelmeyebilir. Buna karşılık tam hasar bedeli ödenmiş araç için onarılmış araçtaki gibi ayrıca değer kaybı istenmesi, aynı ekonomik zararın tekrarlanmasına yol açabilir.

Eksik ödemeye itiraz nasıl hazırlanır?

İtiraz, kısa bir olay özeti ve karşılaştırmalı hesapla başlamalıdır. Sigortacının kabul ettiği tutar, yapılan ödeme ve talep edilen bakiye açıkça ayrılmalıdır. “Teklifi kabul etmiyorum” cümlesinin yanına nedenin ve belgenin eklenmesi gerekir.

• Eksper raporunun ve ödeme hesabının tamamını isteyin.

• Kaza öncesi araç özelliklerini ve karşılaştırılabilir değerleri hazırlayın.

• Eksik parça, işçilik veya yanlış donanım gibi itirazları ayrı yazın.

• Sovtaj, kusur, limit ve muafiyet kesintilerini tek tek kontrol edin.

• Yapılan ödemenin hangi kaleme ilişkin olduğunu belgeleyin.

• Başvurunun şirkete ulaştığını ve eklerin teslimini saklayın.

2026/11 sayılı Genelge, motorlu araç sigortalarında eksper raporlarının standart şablonlarını düzenlemektedir. Resmî şablonlarda parça, işçilik, rayiç ve hasar bilgilerinin hangi başlıklarda gösterildiği görülebilir. Bu düzen, raporun yalnızca sonuç sayfasını değil, hesabın nasıl kurulduğunu da incelemeyi kolaylaştırır.

Şirket itirazı reddederse hangi yol izlenir?

Şartları varsa Sigorta Tahkim Komisyonuna veya görevli mahkemeye başvurulabilir. Tahkim, sigortacıyla olan uyuşmazlığı çözer; poliçe limitini aşan ya da teminat dışında kalan zararlar için diğer sorumlulara yöneltilecek talepler ayrıca ele alınır. Dava yolu seçilirse görev, yetki ve uygulanabilecek arabuluculuk şartı dosyanın taraflarına göre kontrol edilir.

Trafik sigortasında ön başvurudan sonra on beş günlük süre; diğer ilgili sigorta uyuşmazlıklarında on beş iş günlük kural dikkate alınır. Fakat motorlu araç maddi hasarında eksper sürecinin tamamlanmamasına ilişkin 2026/02 sirküleri de incelenmelidir. Ayrıntılar Sigorta Tahkim Başvurusu rehberimizde açıklanmıştır.

Zamanaşımı, ödeme beklendiği için ihmal edilmemelidir. Trafik sorumluluğu ile kasko sözleşmesinden doğan talebin süre ve başlangıçları aynı kabul edilemez. Karşılıklı e-posta yazışmalarının her durumda süreyi kestiği düşüncesiyle hareket etmek risklidir. Kaza tarihi, öğrenme, ödeme ve borcun kabulüne ilişkin işlemler birlikte değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Sigortanın söylediği rayiç değere itiraz edebilir miyim?

Evet; yanlış araç özellikleri, yetersiz emsal veya hesap hatası somutlaştırılabilir. Ancak daha yüksek bir ilan bulunması tek başına bütün farkın ödenmesini gerektirmez. Emsalin aracınızla hangi yönlerden karşılaştırılabilir olduğu açıklanmalıdır.

Poliçe limiti zararın tamamından düşükse ne olur?

Sigortacının sorumluluğu ilgili teminat çerçevesinde değerlendirilir. Limiti aşan gerçek zarar için şartlarına göre diğer sorumlulara başvuru gündeme gelebilir. Limit ile gerçek zarar aynı rakam değildir; limitin yüksek olması da o tutarın otomatik ödeneceği anlamına gelmez.

Aracı onartmış veya satmış olmam talebi bitirir mi?

Tek başına bu işlemler her hakkı ortadan kaldırmaz; fakat delilin korunması ve hak sahipliği önemlidir. Onarım öncesi fotoğraflar, rapor, fatura ve satış belgeleri saklanmalıdır. Alacağın devri veya kapsamlı ibra varsa ayrıca değerlendirilir.

Eksper raporu kesin ve değişmez bir mahkeme kararı mı?

Hayır. Teknik tespit ile yargısal karar aynı değildir. Rapora yönelik itirazın hangi işlemle yapılacağı, güncel eksper atama ve itiraz kurallarıyla uyuşmazlığın aşamasına bağlıdır. Teknik görüşe karşı teknik dayanak sunmak, soyut itirazdan daha yararlıdır.

İlgili kaynaklar ve rehberler

Onarım sonrası piyasa değeri azalması Araç Değer Kaybı, araç kullanılamayan süre ise Araç Mahrumiyet Bedeli yazısında ele alınmıştır. Trafik sorumluluğunun temel hükümleri 2918 sayılı Kanun'da yer alır.

Bu rehber genel bilgilendirme niteliğindedir. Teklif, rapor ve ödeme belgelerinizin birlikte değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Konuların tamamına ve okuma sırasına ulaşın: Sigorta ve Trafik Tazminatları Başlangıç Rehberi.