Trafik Kazasında Kusur Oranına İtiraz: KTT, SBM ve Başvuru Yolları

Trafik kazasından sonra gelen yüzde 50 veya yüzde 100 kusur bildirimi, her zaman olayın eksiksiz incelendiği anlamına gelmez. Yanlış kroki, görünmeyen bir trafik levhası, eksik fotoğraf veya sonradan bulunan kamera kaydı sonucu etkileyebilir. İtirazın başarısı yalnız “ben suçsuzum” demeye değil, değerlendirmenin hangi noktasının hangi delille değişmesi gerektiğini göstermeye bağlıdır.

Bu rehber, 30 Ekim 2026 itibarıyla maddi hasarlı kazalardaki kusur değerlendirmesi, SBM üzerinden takip, sigorta şirketine itiraz ve gerektiğinde tahkim veya dava yolunu açıklar. Yaralanmalı kazalarda ceza soruşturması, trafik cezasına itiraz ve özel hukuk tazminatı farklı süreçlerdir. Birine yapılan başvuru diğerinin süresini otomatik olarak korumaz.

Kaza tutanağı ile kusur kararı aynı şey mi?

Kaza tespit tutanağı, olayın nasıl gerçekleştiğine ilişkin bilgi ve beyanları toplar. Tarafların düzenlediği tutanakta imzanızın bulunması, sigorta şirketinin sonradan vereceği her kusur oranını peşinen kabul ettiğiniz anlamına gelmez. Ancak imzalı anlatımınız önemli bir delildir; daha sonra bunun tersini ileri sürüyorsanız çelişkinin somut nedenini açıklamanız gerekir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74/2 hükmü: “Aynı şekilde, ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da, hukuk hâkimini bağlamaz.”

Bu hüküm, ceza dosyasında veya kaza tutanağında yazan kusur oranının tazminat uyuşmazlığında mutlaka aynen uygulanacağı anlamına gelmediğini gösterir. Ancak kesinleşmiş ceza kararındaki maddi olay tespitlerinin etkisi ayrıca değerlendirilir; “ceza dosyasının hiçbir önemi yoktur” sonucu çıkarılamaz.

Hasarın bedeli ile kusur oranı da ayrı konulardır. Sigorta şirketi kusuru doğru değerlendirip onarım bedelini düşük hesaplamış olabilir veya bunun tersi gerçekleşebilir. Başvuruda “ödenen para az” demek yerine kusur yüzdesine mi, hasar hesabına mı, teminat sınırına mı itiraz edildiği ayrıştırılmalıdır. Hasar tutarı uyuşmazlığı için eksik hasar ve pert bedeli rehberi ayrıca yol gösterir.

Hangi kazalarda taraflar kendi aralarında tutanak düzenleyebilir?

SBM’nin açıklamalarına göre, en az iki aracın yalnız maddi hasarlı kazasında taraflar olayın oluşunu kayda geçirmekte anlaşıyorsa ortak tutanak düzenlenebilir. Yaralanma veya ölüm, alkol şüphesi, gerekli ehliyetin veya zorunlu sigortanın bulunmaması ve diğer istisnai durumlar bu basit yolun dışında değerlendirilir. Acil durumda 112 üzerinden yardım istenmelidir.

Tutanak imzalamak için kimseye baskı yapılmamalıdır. Boş krokiye veya gerçeğe aykırı anlatıma imza atılmamalı; tutanağın son hâlinin okunabilir kopyası alınmalıdır. Araçların güvenli şekilde yer değiştirmesi gerekiyorsa koşullar elverdiğinde konum, yol çizgileri ve hasarlar önce kaydedilmelidir. Can güvenliği her zaman öndedir. Sonradan ortaya çıkan bir yaralanma da yalnız maddi hasar dosyasının içinde sessizce bırakılmamalıdır.

Kusur oranını nereden öğrenebilirim?

Tutanak ve fotoğraflar sigorta şirketlerince sisteme aktarılır; kusur değerlendirmesi ilgili sigortacılar tarafından yapılır. Şirketler uzlaşamazsa SBM bünyesindeki değerlendirme süreci gündeme gelir. Kullanılan yüzde 0, yüzde 50 ve yüzde 100 sınıfları, bu sistemdeki değerlendirmeyi ifade eder. Mahkemenin bütün olası sorumlulukları aynı üç seçenekle sınırlı biçimde incelemesi gerektiği anlamına gelmez.

KTT Sorgulama ve İtiraz hizmetinden dosyanın durumu takip edilebilir. Sonucun ne zaman ve hangi kanalla bildirildiği saklanmalıdır. Başvuru süresini hesaplarken yalnız kazanın tarihine veya tutanağı imzaladığınız güne bakmak yeterli değildir. Bildirim ekranı, SMS, e-posta ve şirket cevabı aynı dosyada tutulmalıdır.

Beş iş günü içinde nereye itiraz edilir?

2017/18 sayılı Genelgedeki yol, şirketlerin mutabakatla belirlediği oran için bildirimden itibaren bir defaya mahsus 5 iş günü içinde, değerlendirmeyi etkileyebilecek ek bilgi ve belgeyle yeniden inceleme istemektir. Başvuru ilgili sigorta şirketine yapılır. Kazaya karışan iki aracın da sigortacısı aynıysa SBM’nin KTT sorgulama ve itiraz hizmeti üzerinden özel başvuru yolu bulunur.

Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı uygulamasına ilişkin 2017/18 sayılı Genelge m.4.2’nin özel kuralı şöyledir: “Süresi içinde olmak kaydıyla kusur oranlarına yönelik itirazların sigorta şirketlerinden farklı olarak ilgili olmayan mercilere yapılması durumunda, söz konusu 5 günlük itiraz süresi kesilir.” Yanlış yere süresinde yapılan başvurunun kayıt ve tarihini saklayıp doğru sigorta şirketine iletmek gerekir. Bu özel düzenleme, dava, tahkim veya başka hak düşürücü sürelerin de her yanlış başvuruyla korunacağı şeklinde genişletilemez.

SBM’nin karar değerlendirme süreci ile Sigorta Tahkim Komisyonu aynı kurum değildir. Dosya zaten SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonunca karara bağlanmışsa şirketler arası mutabakata ilişkin iç itiraz yolunun aynen açık olduğu varsayılmamalıdır; karara göre uygun hukuki yol belirlenmelidir. İtirazı rastgele bir kuruma göndererek süre konusunda risk almak yerine bildirimi ve kararı esas alın. Teslim alındığını gösteren kayıt bulunmayan bir telefon görüşmesine güvenmeyin.

Beş iş günü geçince tazminat hakkı tamamen biter mi?

Hayır. Bu süre, belirli bir idari ve sektörel yeniden değerlendirme imkânına ilişkindir. Sürenin kullanılamaması, bütün tazminat taleplerinin kendiliğinden yok olduğu anlamına gelmez. Genelge, devam eden uyuşmazlıklar bakımından tahkim ve özel hukuk yollarına işaret eder. Bununla birlikte hangi merciin hangi talebi inceleyebileceği ayrıca belirlenmelidir.

Burada iki yanlış uçtan kaçınılmalıdır: “Beş gün geçti, artık hiçbir şey yapılamaz” demek de “nasıl olsa dava açarım, hiçbir süre önemli değil” demek de hatalıdır. Zamanaşımı, başvuru şartı, trafik cezası itirazı ve varsa yargılama içindeki rapora itiraz süresi farklı kurallara tabidir. Elinizdeki belgenin tam olarak ne olduğu ilk incelemede anlaşılmalıdır.

Hangi deliller kusur değerlendirmesini değiştirebilir?

Delilin kazanın kritik anıyla bağlantısı kurulmalıdır. Örneğin kavşakta geçiş üstünlüğünü etkileyen levha görünmüyorsa, yalnız tampon hasarını gösteren yakın fotoğraf bu eksikliği gidermez. Yolun genel görünümü, araçların geliş yönleri, şeritler ve görüş alanı birlikte anlam kazanır. Araç içi kamera kaydı varsa orijinali korunmalı; yalnız sonucu destekleyen birkaç saniye kesilerek bağlam kaybedilmemelidir.

• Olay yerini ve yaklaşım yönlerini gösteren tarihli fotoğraf veya video.

• Tutanak krokisiyle çelişen yol çizgisi, levha, sinyalizasyon ya da fiziksel iz.

• Hasar konumları, onarım öncesi ekspertiz incelemesi ve çarpışma uyumu.

• Olayı doğrudan gören tanığın kimliği ve ulaşılabilir iletişim bilgileri.

• Hukuka uygun elde edilmiş kamera, araç kayıt sistemi veya ilgili resmî kayıt.

Özel bir uzman görüşü, eksikliği teknik biçimde açıklamaya yardımcı olabilir; tek başına resmî değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz. Kameranın bulunduğu yerin bilinmesi de görüntünün dosyaya girdiği anlamına gelmez. Silinme ihtimali varsa zamanında koruma veya celp talebinin değerlendirilmesi gerekir.

Etkili bir itiraz metni nasıl kurulur?

Metin önce kazayı tanımlamalı, sonra itiraz edilen oranı ve bildirim tarihini belirtmelidir. Ardından somut hata açıklanmalı, her açıklama ilgili ekle eşleştirilmelidir. Son bölümde yeni belgelerle yeniden değerlendirme ve gerekçeli cevap istenebilir. Metni çok uzatmak, delil bağlantısı yoksa yarar sağlamaz.

Örneğin “A aracı sağ şeritte seyrediyordu; krokide orta şeritte gösterilmiştir. Ek-1 videonun kazadan önceki kesiti şerit konumunu, Ek-2 genel fotoğraf yol çizgisini göstermektedir” şeklindeki açıklama incelenebilir bir iddia kurar. Buna karşılık “Karşı taraf yalan söylüyor, yüzde sıfır verilmesini istiyorum” ifadesi sorunun teknik nedenini açıklamaz. Bu örnek her dosyaya kopyalanacak hazır bir olay anlatımı değildir; gerçek kayıtlarla uyum şarttır.

Polis tutanağı, trafik cezası ve ceza dosyası nasıl ayrılır?

Kolluğun düzenlediği olay tutanağı, idari para cezası kararı ve savcılıktaki kusur incelemesi farklı hukuki işlevlere sahiptir. Her “tutanak itirazı” için aynı dilekçeyi sulh ceza hâkimliğine göndermek doğru değildir. İdari para cezasının denetimi ile tazminat hesabındaki kusurun değerlendirilmesi ayrı yollar izleyebilir.

Yaralanmalı veya ölümlü kazalarda ceza dosyasındaki rapora ilişkin açıklamalar, soruşturma ya da yargılama makamına sunulabilir. Hukuk davasında da teknik raporun gerekçesi ve delilleri tartışılır; bir raporda yalnız “asli kusurlu” yazması bütün tazminat meselelerini çözmez. Trafik kazasında ceza sorumluluğu rehberi, şikâyet ve ceza sürecini ayrıca açıklar.

Tahkime yalnız kusur yüzdesini değiştirmek için gidilir mi?

Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru, sigorta sözleşmesinden veya sigorta ilişkisinden doğan somut uyuşmazlık çerçevesinde kurulur. Sadece SBM ekranındaki sayının değiştirilmesini isteyen soyut bir başvuruyla, kusur nedeniyle eksik ödenmiş hasarın talebi aynı değildir. Hangi sigortacıdan hangi tutarın veya hakkın istendiği ve ön başvurunun yapıldığı gösterilmelidir.

Tahkim başvuru rehberindeki kabul koşulları ve güncel duyurular ayrıca kontrol edilmelidir. Özellikle motorlu araç maddi hasarında eksper raporuna ilişkin güncel başvuru değerlendirmesi, kusur itirazından farklı bir konudur. Sigortacıya kusur yönünden başvurmuş olmak, her türlü bakiye hasar talebinin de usulünce sunulduğu anlamına gelmeyebilir.

Kusur değişirse daha önceki ödeme ne olur?

Kusur oranının değişmesi, sorumluluk hesabını etkileyebilir; fakat doğrudan belirli bir para ödeneceği anlamına gelmez. Gerçek hasar, poliçe kapsamı, teminat limiti ve önceki ödemeler birlikte değerlendirilir. İbra veya sulh belgesi varsa bunun kapsamı da incelenir. Aynı hasarın iki sigortadan veya hem sigortacıdan hem sürücüden iki kez tahsili mümkün değildir.

Basitleştirilmiş bir örnekte, karşı tarafın yüzde 50 sorumlu kabul edildiği dosyada oran yüzde 100’e çıkarsa ödeme hesabının yeniden yapılması gerekebilir. Ancak onarım tutarı tartışmalıysa veya limit dolmuşsa sonuç yalnız yüzdelerin çarpımıyla bulunamaz. Araç mahrumiyeti ve dolaylı zararların hangi sorumludan isteneceği de trafik sigortasının kapsamından ayrı değerlendirilir.

Sık sorulan sorular

Tutanağı imzaladıktan sonra hatayı düzeltebilir miyim?

Gerçek bir hata varsa bunun ne olduğu ve nasıl anlaşıldığı açıklanabilir. İmzalı belgenin üzerine sonradan tek taraflı değişiklik yapmak yerine, özgün belge korunmalı ve düzeltme talebi yeni açıklama ve delillerle sunulmalıdır. Başka kişinin imzasını kullanmak veya tutanağı gerçeğe aykırı biçimde yeniden üretmek çözüm değildir.

Yüzde yüz kusurluysam sigorta benden bütün parayı geri ister mi?

Tam kusur ile sigortacının geri isteme hakkını doğuran ağır kusur veya diğer özel sebepler aynı değildir. Ödeme yapıldı diye otomatik rücu oluşmaz. Bu ayrım sigortanın rücu talebi rehberinde açıklanmıştır.

Karşı tarafın sigortası yoksa kusur itirazı gereksiz mi?

Hayır. Kusur, bilinen sürücü veya işletene karşı taleplerde, varsa kendi kaskonuzla ilişkide ve bedensel zararlarda Güvence Hesabı değerlendirmesinde etkili olabilir. Sigortasızlık tek başına kazanın bütün kusurunu o araca yüklemez; kazanın oluşundaki davranışlar ayrıca araştırılır.

Dosyayı düzenli takip etmek için

Tutanak, bildirim, fotoğraf, video, başvuru ve cevapları tarih sırasıyla bir arada tutun. İtirazın merkezine hakaret veya tahmini değil, sonucu etkileyen somut çelişkiyi yerleştirin. Başvuru yolu ve sürelerin belgelere göre değerlendirilmesi için iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

Konuların tamamına ve okuma sırasına ulaşın: Sigorta ve Trafik Tazminatları Başlangıç Rehberi.