Terekenin Resmî Defterinin Tutulması: 1 Aylık Süre ve Sonuçları | 2026
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Mirasçı, terekenin borç miktarından emin değilse mirası hemen reddetmek veya kayıtsız şartsız kabul etmek zorunda değildir. Türk Medeni Kanunu m. 619 ve devamı, terekenin resmî defterinin tutulmasını isteyerek aktif ve pasiflerin daha kontrollü biçimde ortaya çıkarılmasına imkân verir.
Terekenin Resmî Defteri Nedir?
Resmî defter, terekeye ait malvarlığı değerleri ile borçların sulh hukuk mahkemesinin gözetiminde belirlenip kayda alınmasıdır. Amaç, mirasçının mirasın ekonomik durumunu görerek bilinçli seçim yapabilmesidir.
Kimler Resmî Defter İsteyebilir?
TMK m. 619’a göre mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı resmî defter tutulmasını isteyebilir. Mirasçılardan birinin talebi diğer mirasçılar hakkında da etkili olur.
Başvuru Süresi Ne Kadardır?
Defter tutma istemi, mirasın reddine ilişkin usule uyularak bir ay içinde sulh hâkiminden istenir. Bu kısa süre nedeniyle terekenin borçlu olup olmadığı konusunda tereddüt bulunan dosyalarda hızlı hareket edilmesi gerekir.
Deftere Hangi Borçlar Yazılır?
Mahkemece yapılan ilan üzerine tereke alacaklıları ve borçluları alacak ve borçlarını bildirir. Kamu alacakları, banka borçları, özel hukuk alacakları ve mirasbırakanın kefalet borçları gibi yükümlülükler somut kayıtlara göre deftere geçirilir.
Defter Tutulurken İcra Takipleri ve Davalar Ne Olur?
TMK m.625, resmî defter tutulması devam ederken mirasbırakanın borçları için kural olarak icra takibi yapılamayacağını ve bu borçlara ilişkin zamanaşımının işlemeyeceğini düzenler. Acele hâller dışında davalara devam edilmez ve yeni dava da açılamaz.
Bu geçici koruma, mirasçıların terekenin gerçek borç durumunu görmeden takip baskısı altında karar vermesini önlemeyi amaçlar. Ancak her somut takip ve dava bakımından kanundaki istisnalar ayrıca değerlendirilmelidir.
Defter Tamamlandıktan Sonra Mirasçı Ne Yapabilir?
TMK m. 627 kapsamında mirasçı kendisine tanınan süre içinde mirası reddedebilir, resmî tasfiye isteyebilir, deftere göre kabul edebilir veya kayıtsız şartsız kabul edebilir. Süresi içinde beyanda bulunmayan mirasçı mirası tutulan deftere göre kabul etmiş sayılır.
Deftere Göre Kabulün Sonucu Nedir?
TMK m. 628’e göre resmî deftere göre kabul edilen miras, mirasçıya kural olarak deftere yazılmış borçlarla geçer. Mirasçı bu borçlardan hem tereke malları hem de kendi malvarlığıyla sorumlu olur.
Deftere Yazılmayan Borçlardan Sorumluluk
TMK m. 629, süresinde deftere yazdırılmayan alacaklar bakımından mirasçıyı önemli ölçüde korur. Bununla birlikte alacaklının kusuru olmadan yazdıramadığı veya bildirildiği hâlde deftere geçirilmemiş alacaklar bakımından mirasçının zenginleşmesi ölçüsünde sorumluluğu gündeme gelebilir.
Teminatlı Alacaklar ve Kefalet Borçları Nasıl Değerlendirilir?
Alacağını süresi içinde resmî deftere yazdırmayan alacaklıya karşı mirasçı kural olarak kişisel malvarlığıyla veya terekeden kendisine geçen mallarla sorumlu olmaz. Ancak alacak bir tereke malı üzerinde rehin, ipotek veya başka bir güvenceyle teminat altına alınmışsa alacaklı, alacağı deftere yazılmamış olsa bile hakkını bu güvenceden alabilir.
Mirasbırakanın kefaletten doğan borçları ise defterde ayrı olarak gösterilir. Mirasçılar mirası kayıtsız ve şartsız kabul etmiş olsalar dahi, kefalet borçlarından ancak tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilseydi kefalet alacaklısına düşecek miktar ölçüsünde sorumlu tutulabilirler.
Resmî Defter ile Terekenin Tespiti Aynı Şey mi?
Hayır. Terekenin tespiti, malvarlığının ve borçların belirlenmesine yönelik koruyucu bir süreçtir; resmî defter ise mirasçının kabul-ret seçenekleri ve borçlardan sorumluluğu üzerinde özel sonuçlar doğuran ayrı bir miras hukuku kurumudur. Terekenin tespiti hakkındaTerekenin Tespiti Davası: Malvarlığı, Borçlar ve Koruma Önlemleriyazımız incelenebilir.
Defterde Aktif ve Pasif Nasıl Gösterilir?
Resmî deftere terekeye ait malvarlığı değerleri ile borçlar değerleriyle birlikte yazılır. Bilinen alacak ve borçların mahkemeye bildirilmesi, banka ve vergi kayıtlarının, icra dosyalarının, taşınmaz ve araç kayıtlarının, şirket ortaklıklarının ve üçüncü kişilerden olan alacakların araştırılması sağlıklı bir defter için önemlidir.
Tapu ve araç kayıtları
Banka hesapları ve kredi borçları
Vergi ve kamu borçları
İcra dosyaları ve kesinleşmiş mahkeme ilamları
Şirket payları ve ticari alacak/borçlar
Üçüncü kişilerden alacaklar ve kefalet ilişkileri
Basit bir tereke tespiti ile resmî defterin sonuçları aynı değildir. Resmî defter, mirasçının sonraki kabul biçimi ve borçlardan sorumluluğu üzerinde özel hukuki sonuçlar doğurur.
Sık Sorulan Sorular
Bir mirasçı başvurursa diğerleri de yararlanır mı?
Evet. Kanun, bir mirasçının resmî defter isteminin diğer mirasçılar hakkında da etkili olduğunu açıkça düzenler.
Defter tutulurken miras otomatik olarak kabul edilmiş olur mu?
Hayır. Defterin tamamlanmasından sonra mirasçıya kanundaki seçim haklarını kullanması için ayrıca süre tanınır.
Kısa Sonuç
Terekenin borç yapısı belirsizse resmî defter, mirasçının bilgiye dayalı karar vermesini sağlayan önemli bir koruma mekanizmasıdır. Ancak bir aylık başvuru süresi ve defter tamamlandıktan sonraki seçim süresi kaçırılmamalıdır.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşımaktadır; başvuru süresi ve terekenin borç yapısı somut dosya üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
Bağlantılı olarak tereke borçlarından sorumluluk başlıklı rehber de incelenebilir.
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
İletişim ve Miras Hukuku Çalışma Alanı
Mirasçılık belgeleri, tereke kayıtları, vasiyetname, sözleşmeler ve mirasbırakanın sağlığındaki devirler birlikte değerlendirilmelidir. Büro iletişim bilgileri ve randevu kanallarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
Yorumlar