Sağlık Hukuku ve Malpraktis Başlangıç Rehberi
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Tedavi sonrası bir sorun yaşandığında ilk sorular genellikle aynıdır: Bu sonuç komplikasyon mu, hekim hatası mı? Hastane dosyamı alabilir miyim? Kamu hastanesine mi, doktora mı başvurmalıyım? Onam formunu imzalamış olmam haklarımı etkiler mi? Bu rehber, sorunun niteliğini ayırarak doğru açıklamaya ulaşmanıza yardımcı olur.
Sağlık hukukunda tek bir şikâyet bütün yolların yerine geçmez. Hasta hakları başvurusu, tıbbi kayıtlara erişim, tazminat talebi ve ceza soruşturması farklı koşullara tabidir. İlk aşamada hastanenin statüsü, müdahalenin tarihi, zararın ne zaman öğrenildiği ve mevcut belgeler belirlenmelidir. Tedavinin sürmesi veya başka bir incelemenin devam etmesi, bütün hukuki sürelerin durduğu anlamına gelmez.
İlk olarak hangi konuya bakmalıyım?
Tedavinin tıbbi standarda uygunluğundan şüpheleniyorsanız: Malpraktis, komplikasyon ayrımı ve deliller.
İşlem, riskler veya alternatifler yeterince açıklanmadıysa: Aydınlatılmış onam, elektronik rıza ve hasta dosyası.
Zarar devlet hastanesinde veya kamu üniversitesi hastanesinde oluştuysa: İdareye başvuru ve tam yargı davası.
Özel hastane veya serbest hekim hizmeti söz konusuysa: Tazminat, arabuluculuk ve zamanaşımı.
Sorun ek ücret, fatura veya ücret iadesiyse: Özel hastane ilave ücretleri ve hasta hakları.
Özel durumlar için ayrıntılı rehberler
Estetik ameliyat sonrası hasta hakları: Sonuç taahhüdü, onamın kapsamı, ücret iadesi ve yeniden müdahale giderleri.
Yanlış veya gecikmiş teşhis: Tetkiklerin korunması, gecikmenin zarara etkisi ve bilirkişi incelemesi.
Doğumda tıbbi ihmal: Anne ve bebeğin ayrı zararları, doğum kayıtları, bakım giderleri ve başvuru süreleri.
Doktor hakkında şikâyet ve soruşturma izni: Hasta hakları başvurusu, ceza şikâyeti, Kurul kararı ve takipsizlik itirazının ayrımı.
Diş tedavisi, enfeksiyon, acil hizmet ve mahremiyet
Diş tedavisi ve implant hataları: Protez ve implant sorunlarında sonuç taahhüdü, onam, ücret iadesi ve düzeltici tedavi giderleri.
Hastane enfeksiyonu ve sorumluluk: Enfeksiyon kontrol yükümlülükleri, komplikasyon ayrımı, hasta kayıtları ve tazminat yolları.
Acil müdahale, ambulans ve sevk gecikmesi: Zaman çizelgesi, çağrı ve nakil kayıtları, organizasyon sorumluluğu ve başvuru süreleri.
Sağlık verileri ve e-Nabız'da izinsiz erişim: Erişimin hukuki dayanağı, veri sorumlusuna başvuru, KVKK şikâyeti ve kayıt düzeltme.
Her olumsuz sonuç malpraktis midir?
Hayır. Malpraktis incelemesinde sonuç kadar, olay tarihinde gereken tıbbi özen ve bu özenin gösterilip gösterilmediği önemlidir. Hasta Hakları Yönetmeliği m.14’ün ilk cümlesi şöyledir: “Personel, hastanın durumunun gerektirdiği tıbbi özeni gösterir.” Bilinen bir risk uygun özene rağmen gerçekleşebilir. Buna karşılık riskin önlenmesi, erken fark edilmesi veya yönetilmesindeki eksiklik ayrıca araştırılır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.49/1, kusurlu ve hukuka aykırı fiille başkasına zarar veren kişinin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Hatanın bulunduğu iddiası tek başına bütün zararların kabulü için yeterli değildir; zarar ve davranış arasındaki bağlantı da değerlendirilir. Kamu hizmetinde idarenin sorumluluğu, sözleşmeye dayalı özel sağlık hizmetinde ise ilgili sözleşme hükümleri ayrıca önem taşır.
Dosya hazırlamaya nereden başlamalıyım?
Hasta Hakları Yönetmeliği m.16 uyarınca hasta, kendi sağlık dosyasını doğrudan, vekili veya kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleyebilir ve suretini alabilir. Hastaneye yapılacak talepte tarih aralığı, bölüm ve istenen kayıtlar belirtilmelidir. e-Nabız belgeleri yararlıdır; ancak ameliyat notları, hemşire gözlemleri veya ayrıntılı onam kayıtlarının tamamının orada bulunduğu varsayılmamalıdır.
Müdahale, taburculuk, kontrol, yeni teşhis ve başvuru tarihlerini sıraya koyun.
Epikriz, muayene, ameliyat, anestezi, tetkik ve görüntü kayıtlarını koruyun.
Onam formunu; elektronik yöntem kullanılmışsa formun içeriği ve doğrulama kayıtlarını isteyin.
Gider, gelir kaybı, bakım ihtiyacı ve sonraki tedavi belgelerini ayrı dosyalayın.
Şikâyet, idari başvuru, arabuluculuk ve tebligatları tarihleriyle saklayın.
Belge eksikliği varsa bunu açıkça not edin. Kayıtları değiştirmeyin; sağlık bilgilerinizi herkese açık ortamlarda paylaşmak yerine ilgili başvuru için güvenli biçimde hazırlayın. Tıbbi sorunun sürmesi hâlinde sağlık hizmetine erişim önceliğini korur.
Kamu ve özel hastane yolları neden farklı?
Kamu sağlık hizmetinden kaynaklanan tazminat talebinde İYUK m.13 kural olarak ilgili idareye ön başvuruyu düzenler. Kanunda öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl çerçevesi vardır. Ret veya otuz günlük cevapsızlık sonrasında dava süresi ayrıca hesaplanır; idare mahkemesindeki genel dava süresi altmış gündür. Öğrenme, geç ortaya çıkan zarar ve tebligat ayrıntıları nedeniyle somut tarih incelemesi gerekir.
Özel hastanede tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda 6502 sayılı Kanun m.73 ve 73/A kapsamında tüketici mahkemesi ve dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir. Kanuni istisnalar, hakem heyetinin görev alanı, taraflar ve talebin niteliği ayrıca kontrol edilir. Haksız fiil ile sözleşmeye dayalı taleplerin zamanaşımı aynı olmayabilir. Bu nedenle farklı süreleri toplayarak tek bir bekleme süresi oluşturmak doğru değildir.
AYM kararları hangi noktaları öne çıkarıyor?
AYM Birinci Bölümünün Sebiha Çelik, B. No: 2022/18719, 28.01.2026 tarihli kararında ameliyat sonrası kontrol kayıtlarına ilişkin itirazların ve onam eksikliğinin maddi tazminat talebine etkisinin yeterince incelenmemesi önem taşımıştır. Anayasa m.17 yönünden ihlal ve yeniden yargılama kararı verilmiştir. AYM, doğrudan bütün zararın ödenmesine hükmetmemiştir.
AYM İkinci Bölümünün K.G. ve diğerleri, B. No: 2021/12621, 18.09.2024 tarihli kararında ise gebelikte bir anomalinin zamanında tespit edilmemesi ve ailenin bilgilendirilmemesinin etkisi tartışılmıştır. Anomalinin hekim tarafından meydana getirilmemesi, bilgilendirme eksikliğinin anne ve baba üzerindeki etkisini değerlendirme gereğini ortadan kaldırmamıştır. Kararların olayları, gerekçeleri ve sonuçları ilgili makalelerimizde açıklanmıştır.
Elektronik onam konusunda yeni düzenleme var mı?
27.10.2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik; kimlik ve telefon doğrulaması, formun hastaya sunulması, müdahaleye özgü onay ve kayıtların korunmasını düzenler. Telefon numarasını doğrulamak, tek başına belirli bir müdahaleyi kabul etmek değildir. Elektronik yöntem kullanılması da anlaşılır ve zamanında bilgilendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Hukuki destek ve tüm yazılar
Hizmet kapsamını Sağlık Hukuku ve Malpraktis faaliyet alanı sayfamızda, güncel açıklamaları SAĞLIK HUKUKU VE MALPRAKTİS kategorisinde inceleyebilirsiniz. Görüşme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Dayanaklar: Hasta Hakları Yönetmeliği m.14–18; TBK m.49, 54–56, 72, 112, 146 ve 147; İYUK m.7–9 ve 13; 6502 sayılı Kanun m.73–73/A; RG 27.10.2026, 33413. Kararlar: AYM, Sebiha Çelik [1. B.], B. No: 2022/18719, 28.01.2026; K.G. ve diğerleri [2. B.], B. No: 2021/12621, 18.09.2024.
1 Kasım 2026 itibarıyla hazırlanmıştır. Rehber, başvuru yolunu anlamaya yardımcı olur; süre hesabı ve dosyanın hukuki değerlendirmesi somut belgeler üzerinden yapılmalıdır.
