Mirasta Denkleştirme: Miras Bırakanın Sağlığında Yaptığı Kazandırmalar Geri Verilir mi? | 2026
Güncelleme tarihi: 17 dakika önce
Mirasbırakanın sağlığında çocuklarından birine taşınmaz, para, iş kurma sermayesi veya borç ödemesi şeklinde önemli bir kazandırma yapması, ölümden sonra miras paylaşımında ciddi uyuşmazlık yaratabilir. Mirasta denkleştirme, geçerli bir sağlararası kazandırmayı iptal etmek yerine bu kazandırmayı paylaşım hesabında dikkate alarak mirasçılar arasındaki dengeyi sağlamayı amaçlar.
TMK 669'a Göre Denkleştirmenin Temeli
TMK m.669'a göre yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları denkleştirmek için geri vermekle yükümlüdür. Özellikle altsoya yapılan çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri, borçtan kurtarma ve benzeri karşılıksız kazandırmalar; mirasbırakan aksini açıkça belirtmedikçe denkleştirmeye tabidir.
Altsoya Yapılan Kazandırmalarda İspat Yükü
Altsoya yapılan önemli karşılıksız kazandırmalar bakımından kanun denkleştirme yönünde güçlü bir karine kurar. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 21.03.2024 tarihli, E.2023/1373 ve K.2024/2383 sayılı kararında da altsoya yapılan taşınmaz bağışının kural olarak denkleştirmeye tabi olduğu, bunun aksini ileri süren tarafın mirasbırakanın denkleştirme dışı bırakma iradesini ispatlaması gerektiği vurgulanmıştır.
Altsoy Dışındaki Yasal Mirasçılarda Durum
Kazandırma altsoy dışındaki bir yasal mirasçıya yapılmışsa değerlendirme farklılaşır. Bu durumda kazandırmanın gerçekten miras payına mahsuben yapıldığının gösterilmesi önem kazanır. Dolayısıyla kime kazandırma yapıldığı, işlemin karşılıksız olup olmadığı ve mirasbırakanın iradesi birlikte incelenmelidir.
Kazandırmayı Alan Kişi Mirasçılık Sıfatını Kaybederse Ne Olur?
Denkleştirmeyle yükümlü olan kişi mirasın açılmasından önce veya sonra mirasçılık sıfatını kaybederse yükümlülük tamamen ortadan kalkmaz. Türk Medeni Kanunu m.670 uyarınca geri verme yükümlülüğü, onun yerine mirasçı olan kişilere miras paylarında meydana gelen artış oranında geçer.
Örneğin kazandırmayı alan çocuk mirasbırakandan önce ölmüş ve onun yerine kendi çocukları mirasçı olmuşsa denkleştirme yükümlülüğü, torunların miras paylarında meydana gelen artışla sınırlı olarak değerlendirilir.
Geri Verme mi, Miras Payına Mahsup mu?
TMK m.671 geri verme biçimini düzenler. Denkleştirmeyle yükümlü mirasçı, kural olarak aldığı değeri aynen geri verebilir veya değerini miras payına mahsup ettirebilir. Bu nedenle denkleştirme her olayda taşınmazın tapusunun eski hâline döndürülmesi anlamına gelmez. Çoğu uyuşmazlıkta asıl mesele, paylaşım hesabının doğru kurulmasıdır.
Miras Payını Aşan Kazandırmalar
TMK m.672'ye göre kazandırma miras payını aşıyorsa, kazandırmayı alan mirasçı mirasbırakanın aşan kısmı da özellikle kendisine bırakmak istediğini ispat ederse bu fazlalık denkleştirmeye tabi olmaz. Bununla birlikte diğer mirasçıların saklı pay vetenkishakları ayrıca saklıdır. Bu nedenle denkleştirme hesabıyla tenkis hesabı birbirine karıştırılmamalıdır.
Denkleştirme Hangi Değer Üzerinden Yapılır?
TMK m.673 açıkça denkleştirmenin kazandırmanın denkleştirme anındaki değerine göre yapılacağını düzenler. Bu nedenle yıllar önce devredilmiş bir taşınmaz veya verilmiş sermaye bakımından yalnız kazandırma tarihindeki nominal bedelin esas alınması her zaman doğru sonuç vermez. Yarar, zarar, gelir ve giderler bakımından ise sebepsiz zenginleşme hükümleri dikkate alınır.
Eğitim Giderleri ve Olağan Hediyeler
TMK m.674'e göre çocukların eğitim ve öğrenimi için yapılan giderlerde geri verme yükümlülüğü, aksi ispat edilmedikçe yalnız alışılmış ölçüyü aşan kısım için söz konusu olur. TMK m.675 ise olağan hediyeler ile evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderleri denkleştirme dışında bırakır. Bu nedenle her aile içi para transferi veya her hediye otomatik olarak denkleştirme borcu doğurmaz.
Denkleştirme, Tenkis ve Muris Muvazaası Arasındaki Fark
Bir kazandırmanın mirasta denkleştirmeye tabi olup olmadığı ile bağışın geçerliliği veya bağışa bağlı koşulun ihlali aynı hukuki mesele değildir. Koşula bağlı kazandırmalarda şartlı bağışlama ve bağışın geri alınması ayrıca değerlendirilmelidir.
Denkleştirmede geçerli bir kazandırma vardır ve sorun bu kazandırmanın miras paylaşımında hesaba katılmasıdır. Tenkiste saklı payı ihlal eden kazandırmanın kanuni sınıra çekilmesi amaçlanır. Muris muvazaasında ise görünürdeki işlem ile gerçek irade arasındaki uyumsuzluk ve mirasçıdan mal kaçırma amacı tartışılır. Aynı olayda bu hukuki sebepler terditli veya alternatif biçimde gündeme gelebilse de ispat konuları ve sonuçları farklıdır.
Hangi Deliller Özellikle Önemlidir?
Tapu kayıtları ve işlemde gösterilen bedel
Banka havaleleri ve ödeme kayıtları
Borçtan kurtarma, kredi veya şirket kuruluşuna ilişkin belgeler
Mirasbırakanın kazandırmanın amacına ilişkin yazılı açıklamaları
Tanık anlatımları ve aile içi ekonomik ilişkinin olağan akışını gösteren deliller
Dava Stratejisinde En Sık Yapılan Hata
En sık hata, karşılıksız her kazandırmanın muris muvazaası veya tenkis olarak değerlendirilmesidir. Önce kazandırmanın geçerli olup olmadığı, sonra denkleştirmeye tabi olup olmadığı, daha sonra saklı pay ihlali bulunup bulunmadığı ayrı ayrı incelenmelidir. Hukuki sebebin doğru sıralanması hem ispat yükünü hem de hükmün kapsamını doğrudan etkiler.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Denkleştirme hesabında kazandırmanın tarihi, niteliği, kime yapıldığı, mirasbırakanın iradesi ve denkleştirme anındaki değeri somut dosya üzerinden birlikte değerlendirilmelidir.
Pratik Kontrol Listesi
Denkleştirmede en kritik konu, miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmanın denkleştirmeye tabi olup olmadığının ve hangi değer üzerinden hesaba katılacağının belirlenmesidir. Bağışın amacı, taraflar arasındaki ilişki ve devir belgeleri bu nedenle önem taşır.
Sık Sorulan Soru
Her bağış denkleştirmeye girer mi?
Hayır. Kazandırmanın niteliği ve miras bırakanın iradesi önemlidir. Özellikle altsoya yapılan bazı kazandırmalar bakımından kanuni karine ve istisnalar birlikte incelenmelidir.
Bağlantılı olarakmirasın paylaşılması davasıvemiras payının devribaşlıklı rehberler de incelenebilir.
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
İletişim ve Miras Hukuku Çalışma Alanı
Mirasçılık belgeleri, tereke kayıtları, vasiyetname, sözleşmeler ve mirasbırakanın sağlığındaki devirler birlikte değerlendirilmelidir. Büro iletişim bilgileri ve randevu kanallarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
header.all-comments