top of page

Miras Sözleşmesi: Şekli, Bağlayıcılığı ve Sona Ermesi | 2026

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
3 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 4 Kas

Miras sözleşmesi, bir kişinin ölümünden sonra doğacak miras ilişkisini başka bir kişiyle yaptığı anlaşmayla düzenlemesidir. Mirasçı atama, belirli bir mal bırakma veya mirastan feragat bu yolla kararlaştırılabilir. Vasiyetnameden farklı olarak iki taraflı ve bağlayıcı bir işlemdir; sonradan fikir değişikliği yaşanması her durumda tek taraflı vazgeçme hakkı vermez.

Bir belgenin başlığında “miras sözleşmesi” yazması yeterli değildir. Kimin ölüme bağlı tasarrufta bulunduğu, kimin lehine hak doğduğu, kazandırmanın bütün terekeye mi belirli mala mı ilişkin olduğu, karşılığında edim bulunup bulunmadığı ve resmî şeklin sağlanması incelenmelidir. Aynı belgede tarafların birbirinden farklı nitelikte taahhütleri bulunabilir.

Olumlu miras sözleşmesi ile mirastan feragat farkı

Türk Medenî Kanunu m.527’ye göre mirasbırakan, miras sözleşmesiyle mirasını veya belirli bir malını sözleşme yaptığı kimseye ya da üçüncü kişiye bırakma yükümlülüğü altına girebilir. Bu nedenle hak sahibi, mutlaka sözleşmeyi imzalayan kişi olmak zorunda değildir. Örneğin eşler arasındaki düzenlemede başka bir yakının lehine kazandırma öngörülebilir; sonuç belgenin gerçek içeriğine bağlıdır.

TMK m.528’deki mirastan feragatte ise mirasçı, mirasbırakanla karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak sözleşme yapar. Feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder. Bir karşılık alınarak yapılan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyuna da etki eder. Dolayısıyla alınan para veya malın bulunması ve altsoya ilişkin hüküm özellikle önemlidir.

TMK m.529, belirli kişi lehine feragatte bu kişinin herhangi bir sebeple mirasçı olamaması durumunu düzenler. Lehtarın ve sözleşmenin amaçladığı sonucun belirlenmesi gerekir. Bir feragat belgesindeki üçüncü kişi lehine düzenleme, başka bir belgede verilen hakla çelişebilir. Böyle bir uyuşmazlık yalnız belgenin adına bakılarak çözülemez.

Mirasçı atamak ile belirli mal bırakmak aynı değildir

TMK m.516’ya göre mirasın tamamının veya belli oranının bir kişiye bırakılması mirasçı atama niteliğindedir. “Terekemin yarısı kardeşime kalsın” ile “Belirli dairem kardeşime verilsin” aynı sonuç doğurmaz. İkinci düzenleme, belgenin yorumu saklı olmak üzere TMK m.517’deki belirli mal bırakma kapsamında olabilir.

Atanmış mirasçı, TMK m.599’daki mirasın bir bütün olarak geçişi kurallarına tabidir. Belirli mal bırakılan vasiyet alacaklısı ise m.600 uyarınca yükümlü kişiye karşı malın teslimini veya hakkın devrini isteme hakkına sahip olur. Bir taşınmazın bırakılması, her durumda sözleşme imzalandığı anda tapusunun geçtiği anlamına gelmez. Ölüm sonrası hangi talebin kime yöneltileceği bu ayrıma göre belirlenir.

Ehliyet ve resmî şekil şartları

Ölüme bağlı tasarrufta bulunan kişi bakımından TMK m.503, ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlı olmama şartlarını arar. İşlem tarihindeki durum esas alınır. Sonradan ileri yaşa ulaşmak veya hastalanmak, önceki sözleşmeyi kendiliğinden geçersiz yapmaz; buna karşılık işlem anındaki ayırt etme gücü somut tıbbi ve diğer delillerle tartışılabilir.

TMK m.545: “Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir.” Taraflar iradelerini resmî memura aynı zamanda bildirir; düzenlenen sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalar. TMK m.532’deki resmî vasiyetname düzeni bu bakımdan önemlidir. Sıradan bir aile içi imza metni veya yalnız imza onayından ibaret işlem, gereken düzenleme şeklinin yerine geçtiği varsayılarak kullanılmamalıdır.

Taşınmazın açık tanımı, kazandırmanın kapsamı, tarafların kimlikleri ve varsa karşı edimin ne zaman yerine getirileceği yazılmalıdır. “Bana bakarsa mirasım onundur” gibi sınırları belirsiz ifadeler, ölümden sonra bakımın kapsamı ve yerine getirilip getirilmediği konusunda uyuşmazlık çıkarabilir. Sözleşmenin özel niteliğine göre ilgili diğer kanun hükümleri de uygulanabilir.

Mirasbırakan sağlığında malını satabilir mi?

TMK m.527, mirasbırakanın malvarlığında eskisi gibi serbestçe tasarruf edebileceğini; buna karşılık sözleşmedeki yükümlülükle bağdaşmayan ölüme bağlı tasarruflara veya bağışlamalara itiraz edilebileceğini düzenler. Bu denge, malvarlığının tamamen dondurulmadığını fakat sözleşmeyle tanınan hakkın da anlamsız bırakılamayacağını gösterir.

Her satış kendiliğinden geçersiz değildir. İşlemin gerçekten satış mı bağışlama mı olduğu, bedelin ödenip ödenmediği, sözleşmeyle üstlenilen yükümlülük ve sonraki kazandırmayla çelişki ayrı incelenir. İkinci bir vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunması da önceki sözleşmenin otomatik olarak ortadan kalktığını göstermez. Belgelerin tarih sırası kadar içerikleri ve geçerli sona erme işlemi olup olmadığı önemlidir.

Yargıtay kararı: Üçüncü kişi lehine sözleşme ve sonraki işlem

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 22.10.2024, E.2024/860, K.2024/4724: Dosyada, eşler arasındaki mirastan feragat düzenlemesinde bir kardeş lehine öngörülen kazandırma ile birkaç gün sonra yapılan başka bir sözleşmenin etkisi tartışılmıştır. Davacı, sonraki sözleşmenin iptali ve tapuya ilişkin taleplerde bulunmuş; bölge adliye mahkemesi onun murisin yasal mirasçısı olmadığı gerekçesiyle dava hakkı bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Yargıtay, TMK m.527 ve 529 çerçevesinde üçüncü kişi lehine olumlu miras sözleşmesiyle hak doğabileceğini belirterek bu yaklaşımı kabul etmemiştir. Kazandırmanın mirasçı atama mı belirli mal bırakma mı olduğu, sonraki sözleşmenin önceki yükümlülükle bağdaşıp bağdaşmadığı ve sona erme hükümleri değerlendirilmelidir. Karar bu incelemelerin yapılması için bozulmuştur.

Bu kararın sonucu, “İlk belge her zaman kazanır” veya “Sonraki bütün işlemler geçersizdir” değildir. Davacının sırf yasal mirasçı olmadığı için sözleşmeden doğan hakkının dışlanamayacağı ve belgelerin esasının incelenmesi gerektiğidir. Bir kişiye sözleşmeyle hak verilmişse, dava hakkı yalnız nüfus kaydındaki mirasçılık durumuna bakılarak reddedilemez.

Taraflar anlaşarak sözleşmeyi kaldırabilir mi?

TMK m.546, miras sözleşmesinin tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabileceğini düzenler. Kuruluşta aranan resmî şekille, karşılıklı kaldırma için kanunun yeterli gördüğü yazılı anlaşma aynı değildir. Kaldırmanın sözleşmenin tamamına mı bir bölümüne mi ilişkin olduğu ve daha önce verilen para veya malın geri verilip verilmeyeceği açıkça yazılmalıdır.

Üçüncü kişinin kazanımları, daha önce yapılmış devirler ve belgedeki farklı nitelikteki hükümler ayrıca incelenmelidir. “Taraflar vazgeçti” şeklindeki kısa bir kayıt, bütün malvarlığı hareketlerinin nasıl geri alınacağını tek başına açıklamayabilir. Özellikle tapuda gerçekleştirilmiş bir işlem varsa gereken tescil ve resmî işlem şartları ayrı ele alınır.

Tek taraflı kaldırma ve edim yerine getirilmezse dönme

TMK m.546’ya göre sözleşmeyle mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişi, sözleşmeden sonra mirasbırakana karşı mirasçılıktan çıkarma sebebi oluşturan bir davranışta bulunursa mirasbırakan sözleşmeyi tek taraflı kaldırabilir. Kaldırma, vasiyetname için kanunda öngörülen şekillerden biriyle yapılmalıdır. Basit bir kırgınlık veya ilişki bozulması her durumda bu ağırlıkta sebep oluşturmaz.

TMK m.547 ise sözleşmeye göre sağlararası edim isteme hakkı bulunan tarafı korur. Edim sözleşmeye uygun yerine getirilmez veya güvenceye bağlanmazsa borçlar hukuku kuralları uyarınca dönme gündeme gelir. Edimin muaccel olup olmadığı, ihlal, gerekiyorsa bildirim ve süre verme şartları değerlendirilmeden sadece “bakım yapılmadı” denilmesi yeterli olmayabilir.

Örneğin ölümden önce aylık ödeme veya belirli bakım hizmeti üstlenilmişse, tutar, dönem, ödeme kayıtları ve fiilen sağlanan hizmet belgelenmelidir. Noterden tek taraflı beyan göndermek, kanuni sebep ve şekil şartları yoksa sözleşmeyi mutlaka sona erdirmez. Bildirimin varlığı ile bildirimin hukuken sonuç doğurması ayrı konulardır.

Lehtarın önce ölmesi ve saklı pay değişikliği

TMK m.548 uyarınca sözleşmeyle mirasçı atanan veya belirli mal bırakılan kişi, mirasbırakan öldüğünde sağ değilse sözleşme kendiliğinden ortadan kalkar. Aksi kararlaştırılmamışsa, önce ölen kişinin mirasçıları sözleşme nedeniyle elde edilen ölüm tarihindeki zenginleşmenin geri verilmesini isteyebilir. Lehtarın mirasçılarının sözleşmedeki kazandırmaya kendiliğinden aynı kapsamda sahip olacağı varsayılmamalıdır.

TMK m.549 ise tasarruf edilebilir kısmın sonradan daralması hâlinde sözleşmenin kendiliğinden hükümsüz olmayacağını, koşulları varsa tenkis edilebileceğini belirtir. Yeni bir saklı paylı mirasçının ortaya çıkması veya aile yapısının değişmesi bakımından bu hüküm önemlidir. Tenkis, sözleşmenin tümünün geçersizliğiyle aynı hukuki sonuç değildir.

İptal sebepleri ve bir, on, yirmi yıllık süreler

TMK m.557; tasarruf ehliyeti bulunmaması, yanılma-aldatma-korkutma veya zorlama, hukuka ya da ahlaka aykırılık ve şekil eksikliğini iptal sebepleri arasında sayar. TMK m.558’e göre iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı dava açabilir. İddiaya uygun delil gerekir: ehliyet uyuşmazlığında işlem tarihindeki sağlık kayıtları, baskı iddiasında olay ve iletişim kayıtları, şekil itirazında düzenleme belgesi incelenir.

TMK m.559’da bir yıllık süre, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlar. Her hâlde iyiniyetli davalıya karşı on, iyiniyetli olmayan davalıya karşı yirmi yıllık üst süre bulunur. Miras sözleşmesinde bu üst sürelerin başlangıcı, vasiyetnamelerden farklı olarak mirasın geçmesi, yani ölüm tarihidir; sözleşmenin imza tarihi değildir. Hükümsüzlük defi yoluyla her zaman ileri sürülebilir.

Bu süreler her sözleşme uyuşmazlığına tek kalıpta uygulanmamalıdır. Belirli malın teslimi, sözleşmeye aykırı kazandırmaya itiraz, sağlararası edimin yerine getirilmemesi veya tenkis farklı hukuki dayanaklara sahip olabilir. Önce hangi hakkın istendiği belirlenmeli; ardından o talebin süresi ve dava şartları incelenmelidir.

Sözleşme dosyası için kontrol listesi

  • Resmî sözleşmenin tamamı, tarih ve yevmiye bilgisi; varsa önceki ve sonraki tasarruflar.

  • Tarafların ve üçüncü kişi lehtarın kimliği; kazandırmanın oran mı belirli mal mı olduğu.

  • İşlem tarihindeki ehliyet ve irade koşulları; gerektiğinde tıbbi kayıtlar.

  • Karşı edimler, ödeme ve bakım belgeleri, bildirilen ihlaller ve sona erme beyanları.

  • Ölüm ve öğrenme tarihleri, aile yapısı, saklı paylı mirasçılar ve güncel tapu kayıtları.

Mevzuat ve karar dayanağı: TMK m.503, 516-517, 527-529, 532, 545-549, 557-559 ve 599-600; Yargıtay 7. HD, 22.10.2024, E.2024/860, K.2024/4724. Sözleşmenin adı kadar bütün hükümleri ve diğer belgelerle ilişkisi belirleyicidir.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page