Mirastan Feragat Sözleşmesi: Şartlar, Altsoy ve Sonuçları | 2026
Güncelleme tarihi: 6 Eyl
Mirastan feragat sözleşmesi, mirasbırakan ile gelecekte mirasçı olacak kişi arasında miras açılmadan önce yapılan ve mirasçılık sıfatını ortadan kaldıran birmiras sözleşmesidir. Türk Medeni Kanunu m. 528 ve devamı hükümlerinde düzenlenen bu kurum, ölümden sonra kullanılan mirasın reddinden farklı olarak mirasbırakan hayattayken kurulur.
Mirastan Feragat Sözleşmesi Nedir?
Mirasbırakan, bir mirasçısı ile karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Geçerli bir feragat sözleşmesi sonucunda feragat eden kişi mirasçılık sıfatını kaybeder ve kural olarak tereke paylaşımına mirasçı sıfatıyla katılamaz.
İvazlı ve İvazsız Feragat Arasındaki Fark
Feragat eden mirasçıya para, taşınmaz veya başka bir ekonomik değer verilmesi kararlaştırılmışsa ivazlı; herhangi bir karşılık öngörülmemişse ivazsız feragat söz konusudur. Bu ayrım özellikle feragatin altsoya etkisi bakımından önemlidir.
Karşılık sağlanarak yapılan feragat, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça feragat edenin altsoyu bakımından da sonuç doğurur. Bu nedenle sözleşme hazırlanırken yalnız feragat eden kişinin değil, onun çocuklarının ve sonraki kuşakların hukuki durumunun da açık biçimde düzenlenmesi gerekir.
Sözleşmenin Şekil Şartı
Mirastan feragat, miras sözleşmesinin bir türüdür ve adi yazılı bir belgeyle geçerli biçimde kurulamaz. Miras sözleşmelerine ilişkin resmi şekil kuralları uygulanır; tarafların iradelerini resmi memur önünde açıklamaları ve kanunda öngörülen tanıklık koşullarına uyulması gerekir. Şekle aykırılık, sözleşmenin hukuki etkisini doğrudan etkileyebilir.
Feragat Edenin Altsoyu Etkilenir mi?
Altsoyun etkilenip etkilenmediği sözleşmenin ivazlı olup olmamasına ve sözleşme hükümlerine göre belirlenir. Özellikle ivazlı feragatte kanuni varsayım altsoyun da feragatten etkilenmesi yönündedir; ancak sözleşmede bunun aksi kararlaştırılabilir. Bu sebeple standart ifadeler yerine aile yapısına uygun açık hükümler kurulması önemlidir.
Sözleşme Ne Zaman Hükümden Düşer?
Feragat belirli bir kişi lehine yapılmış ve bu kişi herhangi bir nedenle mirasçı olamamışsa, kanundaki koşullar çerçevesinde feragat hükümden düşebilir. Belirli bir kişi lehine yapılmayan feragatte de kanunun en yakın ortak kökün altsoyuna ilişkin özel düzenlemesi dikkate alınır. Bu nedenle feragat sözleşmesinin kimin lehine kurulduğu açık olmalıdır.
Tereke Alacaklılarının Hakları
Terekenin borçları karşılamadığı bazı durumlarda, karşılık alarak mirastan feragat eden kişinin sorumluluğu tamamen ortadan kalkmayabilir. Kanun, ölümden önceki beş yıl içinde feragat karşılığında alınan değerler bakımından tereke alacaklılarını koruyan özel bir sorumluluk düzenlemesi öngörür. Sorumluluğun kapsamı somut olayda elde kalan zenginleşme ve diğer koşullara göre değerlendirilir.
Feragat Sözleşmesi Vasiyetname Gibi Açılır mı?
Mirastan feragat sözleşmesi ile vasiyetname aynı hukuki işlem değildir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 10.03.2025 tarihli 2025/606 E., 2025/1361 K. sayılı kararında, mirastan feragat sözleşmesinin vasiyetnameler için öngörülen açılıp okunma prosedürüne tabi olmadığı belirtilmiştir. Bu ayrım, ölüm sonrasında başvurulacak usul bakımından önem taşır.
Feragat ile Mirasın Reddi Arasındaki Fark
Feragat, mirasbırakan hayattayken sözleşmeyle yapılır. Mirasın reddi ise miras açıldıktan sonra mirasçı tarafından kullanılan bir haktır ve kural olarak üç aylık süreye tabidir. Mirasın reddinin süre ve usulü hakkında ayrıntılı bilgi içinMirasın Reddi: 3 Aylık Süre, Usul ve Ret Hakkının Kaybıbaşlıklı yazımız incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Feragat eden kişi sonradan tek taraflı olarak vazgeçebilir mi?
Geçerli bir mirastan feragat sözleşmesi tek taraflı basit bir beyanla ortadan kaldırılamaz. Sözleşmenin sona ermesi veya geçersizliği, miras sözleşmelerine ilişkin hükümler ve somut olayın koşulları çerçevesinde değerlendirilir.
Feragat eden kişi saklı pay talep edebilir mi?
Geçerli feragat mirasçılık sıfatını ortadan kaldırdığı için feragat kapsamına giren miras hakkı bakımından saklı pay talebi de kural olarak ileri sürülemez. Ancak sözleşmenin kapsamı ve geçerliliği ayrıca incelenmelidir.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşımaktadır; somut olayın sözleşmesi ve mirasçılık yapısı ayrıca değerlendirilmelidir.
İvazlı Feragatte Altsoy Kuralı
TMK m.528, karşılık sağlanarak yapılan mirastan feragatin sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğuracağını açıkça düzenler. Bu nedenle ivazlı feragatte yalnız imza atan kişinin değil, çocuklarının ve sonraki kuşakların mirasçılık durumunun da sözleşme hazırlanırken değerlendirilmesi gerekir.
İvazsız feragatte ise altsoy bakımından aynı otomatik sonuç varsayımından hareket edilmemelidir. Sözleşmenin kapsamı, kimin lehine yapıldığı ve tarafların açık iradesi dikkatle incelenmelidir.
Şekil Şartı: Basit Bir Feragat Belgesi Yeterli Değildir
Mirastan feragat, miras sözleşmesinin bir türüdür. Bu nedenle TMK m.545 uyarınca resmî vasiyetname şeklinde yapılması gerekir. Tarafların iradelerini resmî memura aynı zamanda bildirmeleri ve sözleşmeyi memur ile iki tanığın önünde imzalamaları geçerlilik bakımından kritik önemdedir.
Mirasbırakan hayattayken aile içinde imzalanan adi bir “miras istemiyorum” belgesi, tek başına kanundaki mirastan feragat sözleşmesi şeklinin yerine geçmez. Ölümden sonra mirasçılar arasındaki paylaşma veya sulh anlaşmaları da hukuki nitelik bakımından gerçek mirastan feragat sözleşmesinden ayrıdır.
Feragat Belirli Bir Kişi Lehine Yapılmışsa
Feragat belli bir kişi lehine yapılmış ve bu kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamamışsa TMK m.529 uyarınca feragat hükümden düşebilir. Feragat belirli bir kişi lehine yapılmamışsa kanunun en yakın ortak kökün altsoyuna ilişkin özel düzenlemesi uygulanır.
Bu nedenle sözleşmede feragatin kimin lehine ve hangi aile dengesi gözetilerek yapıldığı mümkün olduğunca açık yazılmalıdır. Aksi hâlde ölümden sonra feragatin devam edip etmediği konusunda yorum uyuşmazlığı çıkabilir.
Tereke Alacaklıları Bakımından Beş Yıllık Koruma
Mirasın açıldığı anda tereke borçları karşılamıyorsa ve borçlar mirasçılar tarafından da ödenmiyorsa, TMK m.530 feragat eden ve mirasçıları bakımından özel bir sorumluluk öngörür. Ölümden önceki beş yıl içinde feragat karşılığında alınan değerler yönünden, mirasın açıldığı andaki zenginleşme tutarıyla sınırlı sorumluluk gündeme gelebilir.
Bu hüküm, ivazlı feragatin yalnız aile içi miras planlaması değil, tereke alacaklılarının korunması açısından da değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.
Sözleşme Hazırlanırken Kontrol Listesi
Feragatin ivazlı mı ivazsız mı olduğunun açık yazılması
Verilen karşılığın türü, değeri ve ödeme biçiminin belgelenmesi
Altsoyun feragatten etkilenip etkilenmeyeceğinin açıkça düzenlenmesi
Feragatin belli bir kişi lehine yapılıp yapılmadığının belirlenmesi
Saklı pay ve diğer mirasçıların durumunun değerlendirilmesi
Tarafların işlem ehliyeti ve iradelerinin sağlıklı biçimde belgelenmesi
Miras planlamasında kısa ve genel ifadeler yerine bu unsurların açıkça düzenlenmesi, ölümden sonra açılabilecek geçersizlik, kapsam ve tenkis uyuşmazlıklarını azaltır.
Kısa Sonuç
Mirastan feragat sözleşmesi, miras açıldıktan sonra yapılan ret beyanından farklı, güçlü ve uzun vadeli sonuçları olan bir işlemdir. Şekil, karşılık, altsoy etkisi, lehine feragat edilen kişi ve tereke alacaklılarının hakları birlikte değerlendirilmelidir.
Bağlantılı olarakmirastan çıkarmavemirastan yoksunlukbaşlıklı rehberler de incelenebilir.
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
İletişim ve Miras Hukuku Çalışma Alanı
Mirasçılık belgeleri, tereke kayıtları, vasiyetname, sözleşmeler ve mirasbırakanın sağlığındaki devirler birlikte değerlendirilmelidir. Büro iletişim bilgileri ve randevu kanallarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
Yorumlar