Tenkis Davası: Saklı Pay, Hesaplama ve Süreler | 2026
Güncelleme tarihi: 6 Eyl
Mirasbırakan, sağlığında veya ölüme bağlı tasarruflarla malvarlığı üzerinde geniş ölçüde tasarrufta bulunabilir. Ancak kanun bazı mirasçıların belirli oranlardaki paylarını saklı pay olarak korur. Saklı payın ihlal edildiği durumlarda gündeme gelen temel dava tenkis davasıdır.
Türk Medenî Kanunu m.560'a göre saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarrufların azaltılmasını isteyebilir. Bu nedenle tenkis davasında yalnızca bir kazandırmanın varlığı değil, terekenin tamamı, saklı pay oranları ve tasarruf edilebilir kısım birlikte hesaplanır.
Tenkis Davası Nedir?
Tenkis davası, saklı payı zedelenen mirasçının saklı payını tamamlamaya yönelik yenilik doğurucu nitelikte bir miras hukuku davasıdır. Amaç, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü tamamen ortadan kaldırmak değil, kanunun koruduğu saklı pay sınırını aşan kısmı azaltmaktır.
Kısa cevap: Her bağış veya vasiyet tenkise tabi değildir. Önce net tereke ve saklı pay hesaplanır; ancak tasarruf edilebilir kısmı aşan bölüm için tenkis gündeme gelir.
Kimler Saklı Paylı Mirasçıdır?
TMK m.505 ve 506 kapsamında altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş saklı pay korumasından yararlanır. Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Ana ve babadan her birinin saklı payı yasal miras payının dörtte biri; sağ kalan eşin saklı payı ise birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. Kardeşler saklı paylı mirasçı değildir.
Tenkise Tabi Kazandırmalar Hangileridir?
Ölüme bağlı tasarrufların yanında bazı sağlararası karşılıksız kazandırmalar da tenkise tabi olabilir. TMK m.565; miras payına mahsuben yapılan bazı kazandırmaları, miras haklarının ölümden önce tasfiyesi amacı taşıyan işlemleri, mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tuttuğu bağışlamaları, ölümden önceki bir yıl içindeki olağan dışı bağışları ve saklı pay kurallarını etkisiz kılma amacı açık olan kazandırmaları bu kapsamda düzenler.
Tenkis Hesabı Nasıl Yapılır?
Tasarruf edilebilir kısım, kural olarak mirasbırakanın ölüm günündeki tereke esas alınarak belirlenir. Borçlar ve kanunda sayılan bazı giderler düşülür; tenkise tabi karşılıksız kazandırmalar gerektiği ölçüde hesaba eklenir. Daha sonra her mirasçının yasal payı ve saklı payı belirlenerek ihlal bulunup bulunmadığı hesaplanır.
Tenkiste Sıra Nasıldır?
TMK m.570 gereğince tenkis, saklı pay tamamlanıncaya kadar önce ölüme bağlı tasarruflardan yapılır. Bunların yeterli olmaması hâlinde sağlararası kazandırmalara, en yeni tarihlisinden en eski tarihlisine doğru gidilir. Bu sıra özellikle birden fazla bağış, vasiyet veya taşınmaz devrinin bulunduğu dosyalarda önem taşır.
Tenkis Davası Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?
Tenkis davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Dava, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki mahkemede açılır ve bu yetki kesindir.
Dava, tenkisi istenen ölüme bağlı tasarruf veya sağlararası kazandırmadan yararlanan kişilere yöneltilir. Birden fazla kazandırma bulunması hâlinde tenkis sırası, kazandırmaların tarihleri ve her kişinin elde ettiği değer birlikte değerlendirilmelidir.
Tenkis Davasında Süre Ne Kadardır?
TMK m.571’e göre dava hakkı, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Her hâlde vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılmasından, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle dava hakkı düşer. Bir ölüme bağlı tasarrufun iptali daha önceki bir tasarrufu yeniden yürürlüğe sokmuşsa bu süreler iptal kararının kesinleştiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Tenkis iddiasının defi yoluyla ileri sürülmesi ise kanunda ayrıca korunmuştur.
Tenkis ile Muris Muvazaası Aynı Dava mıdır?
Hayır. Muris muvazaasında işlemin gerçek iradeyi yansıtıp yansıtmadığı ve mirasçılardan mal kaçırma amacı tartışılır. Tenkiste ise geçerli olduğu kabul edilen tasarrufun saklı payı aşıp aşmadığı hesaplanır. Somut olayda hukuki sebebin doğru kurulması, özellikle tapu devri bulunan dosyalarda davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Tenkis hesabı; terekenin kapsamı, mirasçılık yapısı, bağışlar ve ölüme bağlı tasarrufların niteliğine göre her dosyada ayrıca yapılmalıdır.
Bağlantılı olarakvasiyetnamenin iptalivemirasta denkleştirmebaşlıklı rehberler de incelenebilir.
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
Uygulamada Pratik Değerlendirme
Miras uyuşmazlıklarında ölüm tarihi, mirasçılık durumu, terekenin malvarlığı ve borçları, varsa vasiyetname veya diğer ölüme bağlı tasarruflar ile yapılan devirler birlikte değerlendirilmelidir. Süreye bağlı haklarda hangi tarihten itibaren sürenin başladığı somut olay bakımından ayrıca belirlenmelidir.
Sık Sorulan Soru
Miras uyuşmazlığında hangi belgeler başlangıçta toplanmalıdır?
Nüfus ve mirasçılık kayıtları, tapu ve banka bilgileri, borç belgeleri, varsa vasiyetname veya sözleşmeler ile uyuşmazlığa ilişkin tebligat ve dava evrakının birlikte incelenmesi yararlıdır.
İletişim ve Miras Hukuku Çalışma Alanı
Mirasçılık belgeleri, tereke kayıtları, vasiyetname, sözleşmeler ve mirasbırakanın sağlığındaki devirler birlikte değerlendirilmelidir. Büro iletişim bilgileri ve randevu kanallarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
Yorumlar