Mirasın Hükmen Reddi Davası: 2026 Güncel Rehber
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Miras bırakanın borçlarının malvarlığından fazla olması, mirasçılar açısından ciddi bir mali risk yaratabilir. Türk Medeni Kanunu bazı hâllerde mirasçının ayrıca ret beyanında bulunmasına gerek kalmadan mirasın reddedilmiş sayılmasını kabul eder. Uygulamada “mirasın hükmen reddi” denilen bu kurumda asıl mesele, miras bırakanın ölüm tarihi itibarıyla terekenin gerçekten borca batık olup olmadığıdır.
Mirasın Hükmen Reddi Nedir?
TMK m.605/2 uyarınca ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Burada sonradan ortaya çıkan mali durum değil, ölüm anındaki tereke esas alınır. Terekenin bütün aktifleri ile bütün borçları birlikte araştırılır; pasif aktiften fazlaysa borca batıklık gündeme gelir.
Üç Aylık Ret Süresi Hükmen Rette Uygulanır mı?
Kural olarak hayır. Üç aylık süre mirasın gerçek reddinde önemlidir. TMK m.605/2’ye dayalı hükmen ret talebi ise Yargıtay uygulamasında süreye bağlı kabul edilmemektedir. Bununla birlikte mirasçının terekeyi sahiplenme veya mirası kabul anlamına gelebilecek davranışları ayrıca incelenir; dolayısıyla “süre yoktur” ifadesi sınırsız ve koşulsuz bir hak olduğu anlamına gelmez.
2025 Yargıtay Kararları Ne Diyor?
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 12.02.2025 tarihli E.2025/109, K.2025/688 ve 05.11.2025 tarihli E.2025/4978, K.2025/4694 sayılı kararlarında aynı temel yaklaşım korunmuştur: murisin ölüm tarihi itibarıyla bütün aktif ve pasif tereddüde yer vermeyecek biçimde belirlenmelidir. Bankalar, tapu ve trafik kayıtları, vergi daireleri, belediyeler, icra dosyaları ve gerektiğinde şirket ortaklıkları araştırılmadan eksik incelemeyle hüküm kurulamaz.
Özellikle murisin şirket ortağı veya müdürü olduğu dosyalarda yalnız kişisel banka hesabına bakmak yeterli olmayabilir. Şirketten doğan alacaklar, sermaye payı ve kamu borçlarından kaynaklanan kişisel sorumluluk miktarı da ölüm tarihi itibarıyla belirlenmelidir. Çelişkili vergi veya şirket kayıtları giderilmeden borca batıklık sonucuna gidilmesi bozma nedeni olabilir.
Borca Batıklık Nasıl İspatlanır?
İcra takibi sonunda düzenlenmiş aciz vesikası önemli bir göstergedir. Böyle bir belge yoksa mahkeme terekenin aktif ve pasifini resen araştırabilecek geniş bir delil çerçevesi kurar. Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket payları ve alacaklar aktif tarafta; vergi, kredi, kefalet, icra ve diğer borçlar pasif tarafta değerlendirilir. Değerleme ölüm tarihine göre yapılmalıdır.
Mirası Benimseme Hükmen Reddi Engelleyebilir mi?
TMK m.610/2 bakımından terekenin olağan yönetimini aşan işlemler, tereke mallarını gizlemek veya kendine mal etmek ret hakkını etkileyebilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 26.11.2025 tarihli E.2025/4837, K.2025/5020 sayılı kararında aktarılan önceki bozmalarda, banka ödemesinin terekeye mi yoksa sigorta poliçesinden doğrudan hak kazanan mirasçılara mı ait olduğunun araştırılması istenmiştir. Bu nedenle para çekme veya veraset işlemi tek başına otomatik bir kabul sonucu olarak değerlendirilmemeli; işlemin niteliği ve dayanağı incelenmelidir.
Gerçek Ret ile Hükmen Ret Arasındaki Fark
Gerçek ret, mirasçının kanuni süre içinde kayıtsız ve şartsız ret beyanında bulunmasıdır ve sulh hukuk mahkemesindeki ret işlemi üzerinden yürür. Hükmen ret ise terekenin ölüm tarihinde borca batık olduğunun tespitine dayanır. Bu iki kurumun şartları, görev ve taraf yapısı aynı değildir. Dava dilekçesinde talebin hukuki niteliğinin yanlış kurulması görev ve husumet sorunlarına yol açabilir.
Hükmen Ret Davasında Görevli Mahkeme ve Davalı Kimdir?
Türk Medeni Kanunu m.605/2’ye dayalı bağımsız hükmen ret davasında görevli mahkeme kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesidir. Dava, mirasbırakanın borcunu mirasçıdan talep eden alacaklı veya alacaklılara yöneltilir.
Bu davada mirasbırakanın son yerleşim yeri için özel bir kesin yetki kuralı uygulanmaz. Yetkili mahkeme kural olarak davalı alacaklının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. Birden fazla alacaklı bulunması veya başka bir özel yetki sebebinin ortaya çıkması hâlinde yetki ayrıca değerlendirilmelidir.
Mirasçıya karşı daha önce bir alacak davası açılmışsa hükmen ret, bu dava içinde savunma olarak da ileri sürülebilir. İcra takibi başlamışsa hükmen ret iddiası takip hukukuna özgü itiraz ve şikâyet sürelerini kendiliğinden durdurmaz.
İcra Takibi Başlatılmışsa Ne Yapılmalı?
Miras bırakana ait bir borç nedeniyle mirasçıya ödeme emri gönderilmişse hükmen ret iddiasının hangi usulle ileri sürüleceği takip türüne ve dosyanın aşamasına göre değişebilir. Ödeme emri süreleri kaçırılmadan takip dosyası incelenmeli; eş zamanlı olarak ölüm tarihi itibarıyla tereke aktif ve pasifini gösterecek kayıtlar toplanmalıdır. Hükmen ret iddiası, icra dosyasındaki süreleri kendiliğinden durduran genel bir mekanizma olarak görülmemelidir.
Dava İçin Toplanması Gereken Başlıca Belgeler
Ölüm belgesi ve mirasçılık belgesi
Tapu, araç ve banka kayıtları
Vergi, SGK, kredi, kefalet ve icra borçları
Varsa şirket ortaklığı, şirket alacakları ve kamu borcu kayıtları
Aciz vesikası ve devam eden takip dosyaları
Mirasçıların ölüm sonrasında terekeye ilişkin yaptığı işlemleri gösteren belgeler
Dava Kabul Edilirse Terekenin Tasfiyesi
Mirasın hükmen reddinin tespit edilmesi yalnız mirasçıların borçlardan sorumlu olmadığının belirlenmesiyle bitmez. En yakın yasal mirasçıların tamamı bakımından ret sonucu doğmuşsa TMK m.612 uyarınca terekenin sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiyesi gündeme gelir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 26.11.2025 tarihli E.2025/4837, K.2025/5020 sayılı kararında, kabul hükmünde terekenin iflas hükümlerine göre tasfiyesine ilişkin bölümün eksik bırakılması düzeltilmesi gereken bir hata sayılmıştır. Yargıtay, yeniden yargılama gerekmeksizin tasfiye bölümünü ekleyerek hükmü düzeltilmiş şekliyle onamıştır.
Hükmen Ret Davasında Dosya Hazırlığı
Murisin ölüm tarihini ve mirasçılık belgesini dosyaya alın.
Ölüm tarihi itibarıyla tapu, araç, banka, şirket ve vergi kayıtlarını araştırın.
İcra dosyaları ile varsa aciz vesikalarını temin edin.
Mirasçının terekeyi kabul anlamına gelebilecek işlemler yapıp yapmadığını inceleyin.
Şirket borcu varsa murisin şirket payı ve kişisel sorumluluğunun kapsamını ayrıca hesaplatın.
Davanın kabulü hâlinde TMK m.612 kapsamındaki tasfiye sonucunu gözden kaçırmayın.
Bağlantılı olarak tereke borçlarından sorumluluk ve terekenin resmî defteri başlıklı rehberler de incelenebilir.
2026 Hukuki Çerçeve ve İlgili Konular
Mirasın hükmen reddi, gerçek ret beyanından farklı olarak terekenin ölüm tarihinde borca batık olması ve bu durumun kanundaki koşulları taşıması üzerinden değerlendirilir. Mirasçının terekeye ilişkin davranışları, borca batıklığın ispatı ve alacaklılarla yürüyen icra süreçleri somut dosyada birlikte incelenmelidir. Süre ve usul bakımından gerçek ret, resmî defter ve resmî tasfiye kurumlarıyla karıştırılmamalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Mirasın hükmen reddi davası yıllar sonra açılabilir mi?
TMK m.605/2’ye dayalı hükmen ret talebi Yargıtay uygulamasında üç aylık gerçek ret süresine tabi değildir. Ancak mirasın benimsenmesi ve somut olayın diğer koşulları ayrıca incelenir.
Murisin tek bir taşınmazı varsa borca batıklık ortadan kalkar mı?
Hayır. Taşınmazın ölüm tarihindeki değeri ile bütün borçların miktarı birlikte hesaplanır. Tek bir aktifin bulunması tek başına terekenin borca batık olmadığı anlamına gelmez.
Mirasçı bankadaki küçük bir parayı çekmişse sonuç kesin midir?
Her işlem aynı sonucu doğurmaz. İşlemin olağan yönetim veya zorunlu iş kapsamında kalıp kalmadığı, paranın miktarı, kullanım amacı ve terekeye sahiplenme iradesi somut olayda değerlendirilir.
Sonuç
Mirasın hükmen reddinde belirleyici nokta, murisin ölüm tarihi itibarıyla terekenin aktif ve pasifinin eksiksiz biçimde ortaya konulmasıdır. 2025 Yargıtay kararları, özellikle banka, tapu, araç, vergi, şirket ve icra kayıtlarının birlikte araştırılmasını; ayrıca mirasçıların terekeyi benimseme anlamına gelebilecek davranışlarının ayrı bir başlık altında değerlendirilmesini öne çıkarmaktadır. Bu nedenle dava, yalnız borç listesinden hareketle değil, ölüm tarihindeki bütün mali tablo üzerinden kurulmalıdır.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır; somut olayda tereke kayıtları, takip dosyaları ve mirasçıların ölüm sonrasındaki işlemleri birlikte incelenmelidir.
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
İletişim ve Miras Hukuku Çalışma Alanı
Mirasçılık belgeleri, tereke kayıtları, vasiyetname, sözleşmeler ve mirasbırakanın sağlığındaki devirler birlikte değerlendirilmelidir. Büro iletişim bilgileri ve randevu kanallarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
Yorumlar