
Aile Konutu Şerhi Nasıl Konur? Eş Rızası Olmadan Ev Satılabilir mi? | 2026
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Eşlerin birlikte yaşamlarını sürdürdükleri konut, aile konutu niteliği taşıyorsa malik olan eşin bu konut üzerindeki tasarruf yetkisi Türk Medeni Kanunu m.194 ile sınırlandırılmıştır. Amaç, aile yaşamının merkezi olan konutun diğer eşin bilgisi ve açık rızası dışında elden çıkarılmasını veya hakla sınırlandırılmasını önlemektir.
Aile konutu şerhi, bu korumayı tapu sicilinde görünür hâle getirir. Malik olmayan eş de gerekli belgelerle tapu müdürlüğüne başvurarak şerh verilmesini isteyebilir.
En önemli ayrım şudur: Konut, şerh verildiği için aile konutu olmaz; aile yaşamının merkezi olduğu için bu korumadan yararlanır. Bununla birlikte şerhin geciktirilmesi, üçüncü kişilere yapılan devirlerde ispat ve iyiniyet tartışmalarını zorlaştırabilir. Satış veya ipotek tehlikesi varsa yalnızca tapuya şerh başvurusu ile mevcut işlemin iptali için gereken yargısal talepler birbirinden ayrılmalıdır.
Bir Bakışta Aile Konutu Şerhi
Kim başvurabilir? Malik eş, malik olmayan eş veya eşler birlikte.
Temel belgeler: Yerleşim yeri belgesi ve medeni hâli gösteren nüfus kayıt örneği; gerektiğinde taşınmaz ile adres eşleşmesini gösteren ek belgeler.
Eş rızası: Aile konutunun devri veya konut üzerindeki hakların sınırlandırılması için diğer eşin açık rızası gerekir.
Boşanma sonrası yeni şerh: Evlilik birliği sona erdiğinden boşanma sonrasında yeni aile konutu şerhi konulamaz.
Kaldırma: Boşanma, rıza veya şerhin hukuki dayanağının sona ermesi hâlinde terkin gündeme gelir.
Aile Konutu Nedir?
Aile konutu, eşlerin evlilik birliğinin yaşam merkezini oluşturdukları konuttur. Sürekli yaşam faaliyetlerinin yürütüldüğü yer olması gerekir.
Konutun yalnızca bir eşin adına kayıtlı olması bu niteliğe engel değildir. Evlenmeden önce alınmış veya mirasla edinilmiş bir taşınmaz da fiilen ortak konut hâline getirilmiş olabilir. Malın edinilme biçimi ile aile konutu olarak kullanılması farklı hukuki sorulardır.
TKGM uygulamasında aile konutunun tek olduğu kabul edilir; yalnız hafta sonu veya tatil için kullanılan yazlık, dağ evi ve benzeri yerler kural olarak aile konutu sayılmaz.
Yatırım amacıyla elde tutulan ve üçüncü kişiye kiralanan daire, yalnızca eşlerden birinin malı olduğu için aile konutu sayılmaz. Buna karşılık tapudaki nitelik, adres kaydı ve fiilî kullanımın birbiriyle uyuşmadığı durumlarda somut kullanım araştırılmalıdır. Tek bir belgeye bakılarak bütün dosyalarda aynı sonuca gidilemez.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Konur?
Taşınmaz maliki olan eş, malik olmayan eş veya eşlerin her ikisi aile konutu şerhi talebinde bulunabilir.
Tapu müdürlüğü; eşlerin medeni hâlini, yerleşim yeri bilgisini ve aile konutu olarak kullanılan adres ile tapudaki taşınmazın aynı yer olup olmadığını kontrol eder. Şartlar gerçekleşmişse tapu sicilinin şerhler hanesine aile konutu şerhi işlenir.
Aile Konutu Şerhi İçin Hangi Belgeler Gerekir?
TKGM'nin 2014/4 sayılı genelgesine göre temel olarak merkezi nüfus idaresi sisteminden veya nüfus müdürlüğünden alınan yerleşim yeri belgesi ile medeni hâli gösteren nüfus kayıt örneği aranır.
Tapudaki ada/parsel bilgileri ile yerleşim yeri adresinin doğrudan eşleştirilemediği durumlarda belediye, muhtarlık, kadastro müdürlüğü, apartman yönetimi veya LİHKAB gibi kurumlardan taşınmazın aile konutu olduğunu ortaya koyan ek belge istenebilir.
Başvurunun hazırlığında şu bilgiler önemlidir:
Kimlik ve evlilik bağı: Başvuranın kimlik bilgileri ile eşler arasındaki evlilik ilişkisini gösteren nüfus kayıtları.
Taşınmazın belirlenmesi: İl, ilçe, mahalle, ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgisi; malik eşin tapu kaydı.
Yerleşim ve kullanım: Yerleşim yeri kayıtları ve ortak yaşamın o konutta sürdürüldüğünü gösteren bilgiler.
Adres eşleştirmesi: Tapudaki taşınmazla oturulan adresin aynı yer olduğunun belirlenemediği durumda bunu açıklayan belediye, kadastro veya diğer uygun kayıtlar.
Temsil: İşlem vekil aracılığıyla yapılacaksa ilgili işlem bakımından yeterli temsil belgesi.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2014/4 sayılı Genelgesi ile 27.08.2019 tarihli, 36189470-105-E.3391037 sayılı görüşünde, yerleşim yeri ve evlilik bilgilerinin kontrolü ile ada/parsel ve kullanılan adresin eşleştirilmesi vurgulanır. Örneğin apartman numarasının değişmesi veya bir parselde birden fazla yapı bulunması, doğru konutun belirlenmesi için ek açıklama gerektirebilir. Dosyaya göre ihtiyaç duyulan belge belirlenmeli; her başvuru için aynı ek belgenin zorunlu olduğu varsayılmamalıdır.
Malik Olmayan Eş Tek Başına Şerh Koydurabilir mi?
Evet. Taşınmazın tapuda diğer eş adına kayıtlı olması, malik olmayan eşin aile konutu şerhi talep etmesine engel değildir.
TMK m.194/3 uyarınca, aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, gerekli şerhin verilmesini doğrudan tapu müdürlüğünden isteyebilir. Bu başvuru, malik eşin satışa rıza vermesiyle aynı işlem değildir.
Şerh talebi bakımından malik eşin ayrıca onay vermesi şart değildir; önemli olan taşınmazın gerçekten aile konutu niteliğinde olduğunun gerekli belgelerle ortaya konulmasıdır.
Web Tapu'dan Aile Konutu Şerhi Başvurusu Yapılabilir mi?
TKGM'nin Web Tapu uygulamasına ilişkin kurumsal açıklamalarında aile konutu şerhi başvurularının Web Tapu üzerinden alınabildiği belirtilmektedir. Başvuru elektronik olarak başlatılsa da gerekli belge ve hukuki kontroller tapu müdürlüğü tarafından yapılır.
Web Tapu'nun genel başvuru süreci için Web Tapu Satış Başvurusu Nasıl Yapılır? rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Başvuru Reddedilirse veya Adresler Farklı Görünürse Ne Yapılır?
Tapu işleminin sonuçlanmamasının nedeni öğrenilmelidir: eksik kimlik veya evlilik kaydı mı vardır, bağımsız bölüm mü belirlenememektedir, yoksa taşınmazın aile konutu niteliği mi tartışmalıdır? Öncelikle giderilebilir kayıt ve belge eksiklikleri tamamlanır. Fiilî kullanım konusunda çekişme varsa, aile mahkemesinde aile konutu niteliğinin tespiti ve şerh verilmesi talebi değerlendirilir.
Eşlerden birinin kayıtlardaki adresini değiştirmesi, iş nedeniyle başka yerde bulunması veya boşanma sürecinde evden ayrılması tek başına bütün hukuki sorunu çözmez. Ayrılığın nedeni, ortak yaşamın geçmişi ve konutun mevcut kullanımı önem taşır. Özellikle konuttan ayrılmaya zorlanan eş bakımından yalnızca adres farklılığından korumanın sona erdiği sonucu çıkarılmamalıdır. Yakın satış riski varsa somut olayın gerektirdiği geçici hukuki koruma ayrıca istenebilir.
Eş Rızası Olmadan Aile Konutu Satılabilir mi?
Türk Medeni Kanunu m.194/1 şu hükmü içerir: “Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.” Satış ve bağış gibi devirler yanında konut üzerindeki hakkı sınırlayan ipotek işlemleri de bu çerçevede değerlendirilir.
Bu nedenle aile konutunun diğer eşin açık rızası olmadan satılması ciddi hukuki uyuşmazlık ve tapu iptali riski doğurabilir.
Rıza belirli işleme yönelik ve açık olmalıdır. Eşin satış görüşmelerini duyması, sessiz kalması veya genel olarak borçlardan haberdar olması her olayda açık rıza anlamına gelmez. Kanun ayrıca yazılılık şeklini mutlak geçerlilik şartı olarak öngörmese de açık rızanın varlığının ispatı önemlidir. Belirsiz ve gelecekte yapılabilecek bütün işlemleri kapsayan genel ifadelerle aile konutu korumasından önceden vazgeçildiği varsayılamaz.
Tapuda Şerh Yoksa Eş Rızası Gerekmez mi?
Hayır. Aile konutuna ilişkin koruma yalnız şerhin tapuya işlenmesiyle doğmaz; kanundan kaynaklanır. Şerh, bu hukuki durumu tapu sicilinde görünür hâle getirerek üçüncü kişiler bakımından korumayı güçlendirir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 10.02.2025 tarihli, 2025/674 E., 2025/1154 K. sayılı kararı doğrudan malik eşten yapılan ilk alımı inceler. Bölge adliye mahkemesi, tapuda şerh bulunmaması ve alıcının kötüniyetinin kanıtlanamaması gerekçesiyle tapu iptali talebini reddetmiştir. Yargıtay ise aile konutu şerhinin açıklayıcı olduğunu, malik eşin diğer eşin açık rızası olmadan yaptığı satışın geçersizliğinin TMK m.1023'e dayanılarak giderilemeyeceğini belirtmiş ve kararı bozmuştur.
Kararın önemli sonucu, “Şerh yoksa ilk alıcı mutlaka korunur” denilememesidir. Daire, geçersiz ilk işlemle yapılan tescil ile daha sonra bu tescile güvenerek hak kazanan başka kişinin durumunu ayırmıştır. Sonraki kişinin kazanımı bakımından TMK m.1023'ün şartları ayrıca değerlendirilebilir. Satış zincirinin kaç aşamalı olduğu bu nedenle yalnızca teknik bir ayrıntı değildir.
Açık rıza olmadan yapılan işlemin düzeltilmesi için uygun taraflara karşı tapu iptali ve tescil veya işlemin niteliğine göre ipoteğin kaldırılması gibi talepler gündeme gelebilir. Tapu müdürlüğüne sonradan aile konutu şerhi başvurusu yapılması, tamamlanmış satış veya ipoteği kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşlem tarihindeki aile konutu niteliği ve rıza konusu delillerle ortaya konulmalıdır.
Aile Konutuna İpotek Konulabilir mi?
Aile konutunun yalnız satışı değil, konut üzerindeki hakların sınırlandırılması da TMK m.194 kapsamındadır. Bu nedenle aile konutu üzerinde ipotek veya benzeri sınırlı ayni hak kurulması bakımından diğer eşin açık rızası gündeme gelir.
Bankacılık işlemi veya kredi sözleşmesinin varlığı, aile konutu korumasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Eş Rıza Vermezse Ne Yapılabilir?
Haklı bir sebep olmadan diğer eşin rıza vermemesi veya rızasının sağlanamaması hâlinde malik eş, Türk Medeni Kanunu m.194 kapsamında hâkimin müdahalesini isteyebilir.
Dolayısıyla rızanın verilmemesi karşısında çözüm, diğer eşin iradesi yokmuş gibi işlem yapmak değildir. Başvuruda işlemin amacı, aile için sonuçları ve rızanın neden alınamadığı açıklanmalıdır.
Somut olayın gerekçesi ve aile konutunun durumu mahkeme tarafından değerlendirilir.
Aile Konutu Şerhi Nasıl Kaldırılır?
Şerhin dayanağı sona ermişse terkin işlemi yapılabilir. Örneğin boşanmanın kesinleşmesi, eşlerin birlikte talebi/rızası veya aile konutu niteliğinin hukuken sona ermesi terkin sebebi olabilir. Buna karşılık malik eşin tek taraflı olarak “artık satacağım” demesi, devam eden korumayı ortadan kaldırmaz.
TKGM'nin güncel E-Terkin hizmeti, aile konutu şerhinin boşanma veya rıza ile kaldırılmasını dijital terkin süreçleri arasında saymaktadır. Manuel başvuruların durumu Web Tapu Başvuru Takip ekranından izlenebilir.
Boşanma davasının açılması ile boşanmanın kesinleşmesi aynı değildir. Dava sürerken aile konutu korumasının kendiliğinden sona erdiği söylenemez. Kesinleşme sonrasında ise kullanım hakkı, tahsis kararı ve mal rejiminden doğan talepler ayrı incelenir. Ölüm hâlinde de aile konutu şerhiyle, sağ kalan eşin mal rejimi veya miras hukukundan doğabilecek hakları birbirine karıştırılmamalıdır.
Boşandıktan Sonra Aile Konutu Şerhi Konulabilir mi?
Hayır. TKGM'nin güncel sık sorulan sorularında, aile konutunun evlilik birliğini korumaya yönelik olduğu ve boşanmayla evlilik birliği sona erdiği için boşanmadan sonra yeni aile konutu şerhi konulamayacağı açıkça belirtilmektedir.
Bununla birlikte boşanma davası devam ederken konutun korunmasına ilişkin ihtiyati tedbir veya başka aile hukuku önlemleri ayrı değerlendirilmelidir.
Tapuda Arsa/Tarla Görünen Yerdeki Ev Aile Konutu Olabilir mi?
Evet, belirli şartlarda olabilir. TKGM genelgesinde tapu niteliği arsa, tarla, bağ veya bahçe olsa bile üzerinde fiilen aile konutu bulunan yapının belediye/muhtarlık belgesi veya kadastro/LİHKAB tespitiyle ortaya konulması hâlinde aile konutu şerhinin işlenebileceği kabul edilmektedir.
Kiralanan Evde Aile Konutu Koruması Nasıl İşler?
Ev eşlerden birinin mülkiyetinde değilse, kira ilişkisine ilişkin hükümler önem kazanır. TMK m.194/4, sözleşmenin tarafı olmayan eşin kiralayana bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı hâline gelebileceğini düzenler. Bildirimde bulunan eş, diğer eşle birlikte müteselsilen sorumlu olur. Bu sonuç, yalnızca koruma sağlamaz; kira borcu bakımından da yükümlülük doğurur.
Türk Borçlar Kanunu m.349 da aile konutu olarak kullanılan taşınmazda kiracının eşinin açık rızası olmadan sözleşmeyi feshedemeyeceğini belirtir. Bildirimle sözleşmeye katılan eş varsa, kiraya verenin fesih bildirimi ve fesih ihtarına bağlı ödeme süresini her iki eşe ayrı bildirmesi gerekir. Bununla birlikte aile konutu niteliği, kira borcunun ödenmemesi veya kanuni tahliye şartlarının oluşması hâlinde her türlü tahliyeyi süresiz engellemez.
Aile Konutu Satılmışsa Tapu İptali Davası Açılabilir mi?
Aile konutu şerhinin yanında tapuda başka haciz, ipotek veya kısıtlayıcı kayıtlar da bulunabilir. Tapu takyidat sorgulama rehberimiz bu kayıtların nasıl kontrol edileceğini gösteriyor.
Diğer eşin açık rızası olmaksızın yapılan devirlerde aile konutu korumasına dayanılarak tapu iptali ve tescil talebi gündeme gelebilir. Ancak üçüncü kişinin hukuki durumu, iyiniyeti, tapuda şerh bulunup bulunmadığı ve somut olayın özellikleri önemlidir.
TMK m.1023, tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak ayni hak kazanan üçüncü kişinin kazanımını korur. Ancak TMK m.1024 uyarınca yolsuz tescili bilen veya bilmesi gereken kişi bu korumaya dayanamaz. Bu nedenle taşınmazın ikinci kez satılmış olması tek başına davayı kaybettiren veya kazandıran bir olgu değildir.
Taraflar arasındaki yakınlık veya düşük bedel de tek başına kötüniyeti kesinleştirmez. Tapu kayıtları, devir tarihleri, ödeme belgeleri, konutun kullanımı, tarafların ilişkisi ve işlem koşulları birlikte incelenir. İyiniyet iddiasını yalnızca tapuda şerh bulunup bulunmadığına indirgemek, bu araştırmayı eksik bırakır.
Genel tapu iptali şartları için Tapu İptali ve Tescil Davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Aile Konutu Şerhi Satışı Tamamen Yasaklar mı?
Şerh, konutun hiçbir şekilde devredilemeyeceği anlamına gelmez. Diğer eşin açık rızası varsa veya kanunun öngördüğü şartlarda hâkim kararıyla işlem yapılabilir.
Amaç mülkiyet hakkını ortadan kaldırmak değil, evlilik birliğinin merkezindeki konut hakkında tek taraflı tasarrufu sınırlandırmaktır.
Aile Konutu Şerhi Hangi Hakları Sağlamaz?
Şerh konulması evi ortak mülkiyete dönüştürmez, bütün borçları silmez ve her icra takibini geçersiz kılmaz. Aile konutu koruması, ipoteğin kuruluşundaki rıza sorunu ve icra hukukundaki meskeniyet iddiası farklı şartlara sahiptir. Takip veya ihale tebligatı gelmişse, yalnızca şerhe güvenerek ilgili başvuru süreleri bekletilmemelidir.
Somut dosyada tapu kaydı, geçmiş devirler, ipotek belgeleri, rızaya ilişkin belgeler, evlilik ve adres kayıtları ile tebligatlar bir arada değerlendirilmelidir. Önce hangi işlemden korunmak istendiği belirlenirse, yalnızca şerh başvurusu mu yapılacağı, mevcut işlemin iptali mi isteneceği veya ayrıca geçici önlem gerekip gerekmediği daha doğru seçilir.
Sık Sorulan Sorular
Ev eşimin üzerine; ben aile konutu şerhi koydurabilir miyim?
Evet. Malik olmayan eş de gerekli belgelerle aile konutu şerhi talep edebilir.
Şerh için eşimin onayı gerekli mi?
Malik olmayan eşin şerh talebi için malik eşin ayrıca rızası aranmaz; aile konutu niteliği belgelerle ortaya konulmalıdır.
Tapuda aile konutu şerhi yoksa eşim evi satabilir mi?
Şerhin bulunmaması TMK m.194 korumasını ortadan kaldırmaz. Yargıtay'a göre eşten doğrudan satın alan ilk alıcı, tapuda şerh bulunmadığı gerekçesiyle iyiniyet korumasına dayanamaz; taşınmazı ondan edinen sonraki kişilerin durumu ise ayrıca değerlendirilir.
Boşanınca şerh otomatik silinir mi?
Şerhin tapu sicilinden terkin edilmesi gerekir. TKGM'nin E-Terkin sistemi boşanma nedeniyle aile konutu şerhi kaldırılmasını dijital terkin işlemleri arasında saymaktadır.
Yazlık eve aile konutu şerhi konur mu?
Yalnız dönemsel/tatil amaçlı kullanılan yazlıklar kural olarak aile konutu sayılmaz. Fiilen ailenin sürekli yaşam merkezi hâline gelmişse somut durum ayrıca değerlendirilir.
İlgili Rehberler
Resmî Kaynaklar
Kaynak ve güncellik: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.193–194, 1023–1024; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.349; TKGM'nin 2014/4 sayılı Genelgesi ve 27.08.2019 tarihli görüşü; metinde künyesi açıklanan 2025 tarihli Yargıtay kararı. Mevzuat ve karar metinleri 4 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.


