Yıkım Kararına İtiraz Nasıl Yapılır? Dava ve Yürütmenin Durdurulması | 2026

Belediye veya başka bir idari makam tarafından verilen yıkım kararı, yapının fiziksel olarak ortadan kaldırılması sonucunu doğurabildiği için sürelere ve başvuru yollarına hızlı biçimde dikkat edilmesi gereken idari işlemlerden biridir.

Yıkım kararına karşı başvuruda tek bir usul yoktur. Yapının 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında mı, 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında mı değerlendirildiği; yapı tatil tutanağının bulunup bulunmadığı; kararın kim tarafından verildiği ve nasıl tebliğ edildiği somut olayın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Yıkım Kararına Karşı Dava Açılabilir mi?

Evet. Yıkım kararı idari işlem niteliğindedir ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülüyorsa idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Ancak yalnızca dava açılması, işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.

İdari işlemlere karşı iptal davasının genel yapısı için İdari İşlemin İptali Davası rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Yıkım Kararına Karşı Dava Açma Süresi Kaç Gün?

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre özel kanunda ayrı bir süre öngörülmemişse idare mahkemelerinde dava açma süresi kural olarak 60 gündür. Süre, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Bununla birlikte yıkım işlemlerinde yalnızca genel 60 günlük süreye güvenerek hareket etmek riskli olabilir. Bazı özel düzenlemelerde yıkımın fiilen uygulanmasına ilişkin çok daha kısa bekleme süreleri vardır. Özellikle 775 sayılı Kanun kapsamında tebliğden 15 gün sonra yıkımın gerçekleştirilebilmesi öngörüldüğünden, yıkımın uygulanmasından önce hukuki koruma isteniyorsa başvurunun geciktirilmemesi önem taşır.

Dava Açmak Yıkımı Durdurur mu?

Hayır. İYUK’un 27. maddesine göre Danıştayda veya idari mahkemelerde dava açılması, dava konusu idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.

Bu nedenle yıkımın fiilen uygulanmasını önlemek amacıyla, somut olayın şartları varsa iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmesi gerekebilir.

Yürütmenin durdurulmasının genel şartlarını ayrıntılı olarak Yürütmenin Durdurulması Kararı Nasıl Alınır? yazımızda açıkladık.

Yürütmenin Durdurulması İçin Hangi Şartlar Aranır?

İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için iki temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir: idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması.

• İşlemin açıkça hukuka aykırı olduğunun ortaya konulması

• Yıkım gerçekleşirse telafisi güç veya imkânsız bir zararın doğacak olması

• Bu iki şartın somut olay bakımından birlikte açıklanması

Bir binanın veya yapının tamamen yıkılması, fiziksel sonucu geri döndürmenin güçlüğü nedeniyle telafisi güç zarar değerlendirmesinde özel önem taşıyabilir. Ancak yürütmenin durdurulması otomatik değildir; mahkeme her olayın koşullarını ayrı değerlendirir.

Mahkeme İdarenin Savunmasını Beklemeden Yıkımı Durdurabilir mi?

İYUK m.27, uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlemlerde, idarenin savunması alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere savunma alınmaksızın da geçici yürütmenin durdurulmasına imkân tanır.

Yıkımın gerçekleştirilmesi hâlinde işlemin fiilî sonucunun büyük ölçüde tamamlanacağı durumlarda, talebin neden acil olduğunun dilekçede somut biçimde açıklanması önemlidir.

3194 Sayılı İmar Kanununa Göre Yıkım Süreci Nasıl İşler?

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesinde ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılarda yapı tatil tutanağı ve mühürleme süreci düzenlenmiştir.

Yapının ruhsatsız veya ruhsata aykırı olduğunun tespit edilmesi üzerine yapı mühürlenerek inşaat durdurulur. Yapı tatil zaptının yapı yerine asılması, kanun gereği yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.

Bu tarihten itibaren yapı sahibine en çok bir ay içinde yapıyı ruhsata uygun hâle getirme veya ruhsat alma imkânı tanınır. Aykırılık giderilmez veya ruhsat alınmazsa, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını takiben yıkım gündeme gelebilir.

Yapı Tatil Tutanağı Neden Önemlidir?

3194 sayılı Kanun kapsamındaki yıkım işlemlerinde yapı tatil tutanağı sürecin temel belgelerinden biridir. Tutanakta aykırılığın açık ve denetlenebilir biçimde ortaya konulması, yapının hangi bölümünün neden mevzuata aykırı olduğunun anlaşılabilmesi ve usulüne uygun tebliğ önem taşır.

Yıkım kararına karşı açılacak davada yapı tatil tutanağı ile encümen veya il idare kurulu kararının birlikte incelenmesi gerekebilir.

775 Sayılı Gecekondu Kanununda Yıkım Süreci Farklı mı?

Evet. 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 18. maddesi özel bir yıkım usulü düzenlemektedir. 2024 yılında yapılan değişiklikten sonra maddede sayılan kamu taşınmazlarındaki izinsiz yapılar için yıkım kararı alınması zorunlu hâle getirilmiştir.

Kararın 7 gün içinde ilgilisine iadeli taahhütlü olarak tebliği öngörülür. Tebliğ edilemezse kararın bir örneği yapıya asılır ve muhtarlığa bırakılır. Bu tarih tebliğ tarihi yerine geçer. Yıkım ise tebliğ tarihinden 15 gün sonra gerçekleştirilebilir.

Bu değişikliğin arka planını ve Anayasa Mahkemesinin E.2023/191, K.2024/58 sayılı kararını Yıkım Kararı Olmadan Yapı Yıkılabilir mi? başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Yıkım Kararında Hangi Hukuka Aykırılıklar İleri Sürülebilir?

Her uyuşmazlık kendi belgeleri ve mevzuatıyla değerlendirilmelidir. Bununla birlikte yıkım kararlarında uygulamada özellikle şu başlıklar önem taşır:

• Kararın yetkisiz makam tarafından verilmesi

• Yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmemesi

• Aykırılığın yeterince somut ve ölçülebilir biçimde ortaya konulmaması

• Kanunda öngörülen bekleme veya düzeltme süresine uyulmaması

• Yapının yanlış kanun maddesi kapsamında değerlendirilmesi

• Tebligatın usulüne uygun yapılmaması

• Yıkım kararının taşınmaz veya yapı bakımından belirsiz olması

• Ruhsat veya mevcut hukuki statünün dikkate alınmaması

Encümen Kararı Olmadan Yıkım Yapılabilir mi?

Bu sorunun cevabı uygulanacak kanuna göre değişir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. maddesi kapsamındaki süreçte ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapının yıkımı belediye encümeni veya il idare kurulu kararını takiben gerçekleştirilir.

775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 18. maddesinde ise 2024 değişikliği sonrasında ilgili idare tarafından yıkım kararı alınmasına ilişkin ayrı bir usul bulunmaktadır. Bu nedenle yalnızca 'encümen kararı var mı?' sorusuyla yetinilmemeli, yıkımın hangi kanuna dayandırıldığı öncelikle belirlenmelidir.

Yıkım Kararı Tebliğ Edildiğinde İlk Olarak Hangi Belgeler İncelenmeli?

• Yıkım kararı veya belediye encümeni kararı

• Yapı tatil tutanağı ve varsa fotoğraflı tespitler

• Tebligat evrakı veya yapıya asılan tutanak

• Yapı ruhsatı ve mimari proje

• Tapu kayıtları

• Varsa yapı kayıt belgesi veya önceki idari işlemler

• Daha önce verilmiş mahkeme kararları

• İdarenin dayandığı imar planı ve ilgili mevzuat

Yürütmenin Durdurulması Talebi Reddedilirse İtiraz Edilebilir mi?

Evet. İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara, kararın tebliğini izleyen günden itibaren 7 gün içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere kanunda belirtilen mercie itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

Yıkım Gerçekleşmişse Ne Olur?

Yıkımın gerçekleşmesi, uyuşmazlığın her durumda sona erdiği anlamına gelmez. İşlemin hukuka aykırılığı ve zarar doğup doğmadığı ayrıca değerlendirilebilir. Somut olayın koşullarına göre idarenin tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir.

Ancak hukuka aykırı yıkım iddiası otomatik olarak tazminat sonucu doğurmaz. İşlemin hukuka aykırılığı, zarar ve zarar ile idari faaliyet arasındaki illiyet bağı ayrıca incelenir.

Sık Sorulan Sorular

Yıkım kararına itiraz süresi 15 gün mü, 60 gün mü?

Bu iki süre farklı konulara ilişkindir. İYUK’ta özel bir süre yoksa idare mahkemesinde iptal davası için genel süre 60 gündür. 775 sayılı Kanun’daki 15 gün ise yıkım kararının tebliğinden sonra yıkımın gerçekleştirilebilmesi için öngörülen bekleme süresidir. Bu nedenle yıkımın fiilen uygulanmasını önlemek isteyen kişinin 60 günlük dava süresinin sonunu beklemesi pratikte hak kaybı doğurabilir.

Yürütmenin durdurulması istenmeden dava açılabilir mi?

Evet. Yürütmenin durdurulması iptal davasından ayrı bir geçici hukuki koruma talebidir. Ancak yıkımın yakın olması hâlinde talep edilip edilmeyeceği somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Belediyeye itiraz etmek dava açma süresini durdurur mu?

İdari makama yapılan başvurunun dava süresine etkisi, başvurunun hukuki niteliğine ve İYUK hükümlerine göre değerlendirilmelidir. Bu nedenle belediyeye dilekçe verilmiş olmasının dava açma süresini mutlaka durdurduğu varsayılmamalıdır.

Sonuç

Yıkım kararına karşı başvuruda en önemli konu, kararın hangi kanuna dayandığının ve yıkımın ne zaman uygulanabileceğinin hızla belirlenmesidir. 3194 sayılı İmar Kanunu ile 775 sayılı Gecekondu Kanunu farklı usuller öngörmektedir.

Dava açılması yıkımı kendiliğinden durdurmadığından, işlem açıkça hukuka aykırıysa ve yıkımın uygulanması telafisi güç veya imkânsız zarar doğuracaksa yürütmenin durdurulması talebi özellikle önem kazanabilir.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın belgeleri, tebligat tarihi ve işlemin dayandığı kanun değerlendirilmeden yalnızca bu açıklamalara dayanılarak süre hesabı yapılmamalıdır.