Yürütmenin Durdurulması Kararı Nasıl Alınır? Şartları ve Uygulaması | 2026

Görsel rehberi büyük boyutta aç

İdari işlemler, dava açılmış olması nedeniyle kural olarak kendiliğinden durmaz. Bu nedenle dava devam ederken işlemin uygulanmasının ciddi ve geri döndürülmesi güç sonuçlar doğurabileceği durumlarda yürütmenin durdurulması talebi, idari yargılamanın en önemli geçici hukuki koruma araçlarından biridir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi, yürütmenin durdurulmasını sıkı şartlara bağlamıştır. Mahkemenin bu kararı verebilmesi için idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ile işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte bulunması gerekir.

Yürütmenin Durdurulması Nedir?

Yürütmenin durdurulması, dava konusu idari işlemin hukuki varlığını ortadan kaldırmadan, işlemin uygulanmasını yargılama süresince geçici olarak durduran bir karardır. Esas dava sonuçlanıncaya kadar kişinin hukuki durumunun ağır veya geri döndürülemez biçimde etkilenmesini önlemeyi amaçlar.

Bu karar davanın kazanıldığı anlamına gelmez. Mahkeme, uyuşmazlığın esasına ilişkin nihai hükmünü daha sonra verir; ancak geçici koruma bakımından kanunda aranan koşulların oluşup oluşmadığını öncelikle değerlendirir.

Yürütmenin Durdurulmasının İki Temel Şartı

1. İdari İşlemin Açıkça Hukuka Aykırı Olması

İlk şart, dava konusu işlemin açıkça hukuka aykırı görünmesidir. Yetki, şekil, sebep, konu veya maksat unsurlarındaki hukuka aykırılıklar somut olayın özelliklerine göre bu değerlendirmede önem taşıyabilir. Yalnızca işlemin hukuka aykırı olduğunun ileri sürülmesi yeterli değildir; hukuka aykırılığın dosyadaki bilgi ve belgeler üzerinden somutlaştırılması gerekir.

2. Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar Doğması

İkinci şart, işlem uygulanmaya devam ederse daha sonra verilecek bir iptal kararının zararı gidermekte yetersiz kalabileceği bir durumun bulunmasıdır. Zararın soyut veya varsayımsal biçimde ifade edilmesi yerine, işlemin kişi veya kuruluş üzerinde doğuracağı somut sonuçların açıklanması önemlidir.

İYUK m.27 bakımından bu iki koşul alternatif değildir; birlikte gerçekleşmelidir. Bu nedenle güçlü bir yürütmenin durdurulması talebinde hem hukuka aykırılığın hem de gecikme hâlinde ortaya çıkacak zararın ayrı ayrı gerekçelendirilmesi gerekir.

Mahkeme Savunma Almadan Yürütmeyi Durdurabilir mi?

Kural olarak mahkeme, davalı idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verir. Bununla birlikte uygulanmakla etkisi tükenecek idari işlemlerde, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere idarenin savunması beklenmeden de geçici olarak yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.

Kanun, kamu görevlileri hakkındaki atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirme işlemlerini bu özel anlamda uygulanmakla etkisi tükenecek işlemler arasında kabul etmemektedir. Bu ayrım özellikle personel uyuşmazlıklarında önem taşır.

Yürütmenin Durdurulması Talebi Nasıl Hazırlanmalıdır?

Talep, iptal davası dilekçesinde veya yargılama devam ederken ayrı bir dilekçeyle ileri sürülebilir. Ancak yalnızca “yürütmenin durdurulmasına karar verilmesi” şeklindeki sonuç talebi çoğu uyuşmazlıkta yeterli bir gerekçelendirme oluşturmaz.

İşlemin hangi nedenle açıkça hukuka aykırı olduğu; uygulanması hâlinde hangi somut zararın, ne zaman ve nasıl ortaya çıkacağı; bu zararın nihai karar sonrasında neden tam olarak giderilemeyeceği açıklanmalıdır. Tebligat, işlem dosyası, mali kayıtlar, ruhsat veya izin belgeleri, teknik raporlar ve somut zararı ortaya koyan diğer belgeler uyuşmazlığın niteliğine göre önem kazanabilir.

Vergi Davalarında Yürütmenin Durdurulması Farklı mıdır?

Vergi uyuşmazlıklarında özel bir düzenleme bulunmaktadır. Vergi mahkemesinde vergi uyuşmazlığından doğan davanın açılması, dava konusu edilen tarh edilmiş vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümler ile bunların zam ve cezalarının tahsil işlemlerini kural olarak durdurur. Bununla birlikte tahsil aşamasındaki her uyuşmazlık aynı sonucu doğurmaz.

Örneğin ödeme emrine karşı açılan davada tahsil işlemlerinin kendiliğinden durduğu varsayılmamalıdır. Ödeme emri ve 6183 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda özel kurallar ayrıca değerlendirilmelidir. Ödeme Emrine Karşı Dava 2026 rehberimizde bu ayrımı ayrıntılı olarak ele aldık.

Yürütmenin Durdurulması Kararına İtiraz Edilebilir mi?

İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması istemi hakkında verilen kararlara, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere kanunda belirtilen mercie itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

Aynı sebeplere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması istenememesi de ayrıca önemlidir. Buna karşılık yargılama sırasında yeni bir hukuki veya fiilî durum ortaya çıkması hâlinde bunun etkisi somut dosyanın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Yürütmenin Durdurulması Kararı Verilirse Ne Olur?

Mahkemenin yürütmenin durdurulmasına karar vermesi hâlinde idare, kararın gereğini yerine getirmek zorundadır. İYUK m.28 uyarınca idari yargı mercilerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının gereklerine göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmesi veya eylemde bulunması gerekir; kanunda bunun için otuz günlük üst sınır öngörülmüştür.

Yürütmenin durdurulması geçici nitelikte olduğundan, uyuşmazlığın esası hakkındaki inceleme devam eder. Nihai kararın sonucu ve varsa kanun yolu süreci ayrıca değerlendirilir.

İdari Başvuru ile Yürütmenin Durdurulması Aynı Şey midir?

Hayır. İYUK m.11 kapsamındaki idari başvuru ile İYUK m.27 kapsamındaki yürütmenin durdurulması farklı hukuki kurumlardır. İdari başvuru belirli koşullarda dava açma süresinin işlemesini durdurabilir; yürütmenin durdurulması ise dava konusu idari işlemin uygulanmasına yönelik yargısal bir geçici koruma sağlar.

Bu konuda süre hesabının nasıl yapıldığını İYUK m.11 İdari Başvuru ve Dava Süresi 2026 yazımızda ayrıca inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Dava açınca idari işlem otomatik olarak durur mu?

Genel kural hayırdır. İdari davanın açılması dava konusu işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. Vergi uyuşmazlıklarında ise kanunda öngörülen özel durumlar bulunmaktadır.

Yürütmenin durdurulması için iki şartın da bulunması gerekir mi?

Evet. Açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Yürütmenin durdurulması talebinin reddine itiraz edilebilir mi?

Kanunda belirtilen mercie, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz mümkündür.

İdari işlemlerin iptali, dava süreleri ve diğer idari yargı konuları için İdare ve Vergi Hukuku çalışma alanımızı inceleyebilirsiniz. Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşımaktadır; somut uyuşmazlıkta işlem türü, tebliğ tarihi ve özel kanun hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu konuyla bağlantılı usul ve süre ayrıntıları için İdari Dava Dilekçesi Nasıl Hazırlanır? başlıklı rehber de incelenebilir.

İletişim ve İdare–Vergi Hukuku Çalışma Alanı

İdari işlem, tebligat, vergi veya ceza ihbarnamesi, ödeme emri ve ilgili dosya belgeleri birlikte değerlendirilmelidir. Büro iletişim bilgileri ve randevu kanallarına İletişim Sayfası üzerinden ulaşabilir; İdare ve Vergi Hukuku çalışma alanını inceleyebilirsiniz. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.