Vasiyeti Yerine Getirme Görevlisi: Atanması, Yetkileri ve Sorumluluğu | 2026
Güncelleme tarihi: 4 Kas
Vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasbırakanın ölümünden sonra son arzularının uygulanmasını sağlamak üzere vasiyetnameyle belirlenen kişidir. Bir taşınmazın korunması, vasiyet edilen malın teslimi veya terekenin yönetilmesi gibi işler için görevlendirilebilir. Ancak bu sıfat, görevliye terekenin sahibi olma veya mirasçıların mallarını dilediği gibi kullanma hakkı vermez.
Uygulamada “vasiyeti tenfiz memuru” adıyla da karşılaşılan bu kurum, Türk Medeni Kanunu m. 550-556'da düzenlenir. Atama, kabul, malvarlığı üzerinde işlem, hesap verme ve görevden alma ayrı kurallara bağlıdır. İlk incelenecek belge, görevliye yetki veren vasiyetnamenin tamamıdır; tek bir cümle veya yalnız vasiyetnamenin açılması kararı çoğu zaman yeterli değildir.
Görevli nasıl atanır ve görevi ne zaman kabul etmiş sayılır?
TMK m. 550 uyarınca mirasbırakan, vasiyetnameyle bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir. Göreve başlayan kişinin o sırada fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Kanun, görevin sulh hâkimi tarafından ilgiliye bildirilmesini öngörür.
Bildirim tarihinden başlayarak on beş gün içinde kabul edilmediği sulh hâkimine bildirilmezse görev kabul edilmiş sayılır. Bu süre ölüm tarihinden veya kişinin vasiyetnameyi başka birinden duymasından değil, kanundaki bildirimden hareketle değerlendirilir. Bildirimin usulü ve tebliğ belgesi bu nedenle korunmalıdır.
Görevi üstlenmek istemeyen kişi, sessiz kalmanın kabul sonucu doğurabileceğini dikkate almalıdır. Kabul etmeme açıklamasının yalnız mirasçılara söylenmesi ile sulh hâkimine bildirilmesi aynı işlem değildir. Görevin kapsamı belirsizse vasiyetname, mahkeme dosyası ve bildirim birlikte incelenmelidir.
Mirasçı, vasiyet alacaklısı ve tereke temsilcisinden farkı nedir?
Atanmış mirasçı, TMK m. 516 ve 599 çerçevesinde terekenin tamamı veya belirli oranı bakımından mirasçılık sıfatı kazanır. Belirli mal vasiyeti alacaklısı ise TMK m. 600 uyarınca vasiyetin yerine getirilmesini isteme hakkına sahiptir. Vasiyeti yerine getirme görevlisinin asıl işlevi, kendisine tanınan görevleri yürütmektir.
Aynı kişi hem mirasçı hem görevli olabilir; fakat her işlemde hangi sıfatla hareket ettiği ayrılmalıdır. Sırf görevli olarak atanmak, miras payı kazanıldığı anlamına gelmez. Kendi adına istenen ücret veya gider alacağı ile miras ortaklığı adına yürütülen tahsilat da farklıdır.
TMK m. 640/3'teki miras ortaklığı temsilcisi ise mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesince atanabilir. Onun yetkisi mahkeme kararına; vasiyeti yerine getirme görevlisinin yetkisi vasiyetname ve kanuna dayanır. İki kurumun varlığı, görev alanları ve aynı dosyada ortaya çıkabilecek yetki sorunları birlikte değerlendirilmelidir.
Göreve başlanırken hangi işler yapılmalıdır?
TMK m. 552, mirasbırakan aksini öngörmemiş veya sınırlı görev vermemişse, son arzuların yerine getirilmesi için gerekli işlemleri yapma yetkisi tanır. İlk görevlerden biri gecikmeksizin tereke malları, hakları ve borçlarının listesini çıkarmaktır. Olanak varsa mirasçıların liste hazırlanırken hazır bulunması sağlanır.
Bu çalışma yalnız taşınmazların yazılmasından ibaret değildir. Banka varlıkları, kira alacakları, şirket payları, devam eden davalar, borçlar ve zamanında yapılması gereken ödemeler de görev alanı ölçüsünde belirlenir. Varlıkların fiilen kimde olduğu, teslim tarihi ve belge eksikleri kaydedilmelidir.
Liste düzenleme işi, mirasçının mirası reddetmesi veya resmî defter tutulmasını istemesiyle aynı usul değildir. Görevlinin yaptığı envanter, mirasçıların süreye bağlı haklarını otomatik olarak uzatmaz. Yaklaşan dava, itiraz veya ödeme süreleri ayrıca takip edilmelidir.
Hangi yönetim, tahsilat ve dava yetkileri vardır?
TMK m. 552 kapsamında görevli; terekeyi yönetebilir, yönetimin gerektirdiği ölçüde malların zilyetliğinin devrini isteyebilir, tereke alacaklarını tahsil edip borçlarını ödeyebilir, vasiyetleri yerine getirebilir ve paylaşma planı hazırlayabilir. Terekeyle ilgili dava ve takiplerde miras ortaklığını temsil etmesi de kanunda düzenlenmiştir.
Bu sayım, vasiyetnamede verilen sınırlı görevin aşılmasına izin vermez. Örneğin yalnız belirli bir yapının bakımından sorumlu tutulan kişinin, bütün banka hesaplarını kendi malvarlığına aktarmaya yetkili olduğu söylenemez. İşlemin son arzunun yerine getirilmesiyle bağlantısı ve yetkinin kapsamı gösterilmelidir.
Görevli, açtığı veya kendisine karşı açılan dava ve takipleri mirasçılara bildirir; mirasçıların açtığı ve göreviyle ilgili davalara müdahil olabilir. Görev alanı dışındaki kişisel mirasçı uyuşmazlıklarını bütün taraflar adına yürütme yetkisi kendiliğinden doğmaz. Dava dilekçesinde talebin kimin hakkına dayandığı ve ödemenin kime yapılacağı açık olmalıdır.
Taşınmaz satışı veya ipotek için izin gerekir mi?
TMK m. 553 uyarınca mirasbırakan taahhüt etmiş olmadıkça, tereke mallarının görevli tarafından devri veya üzerlerinde sınırlı ayni hak kurulması sulh hâkiminin yetki vermesine bağlıdır. Hâkim, olanak varsa mirasçıları dinleyerek karar verir. Olağan giderleri karşılayacak ölçüdeki tasarruflar için kanunda istisna vardır.
Bu istisna “terekenin bir masrafı var” denilerek her satışın izinsiz yapılabileceği şeklinde yorumlanamaz. Masrafın olağan olup olmadığı, tutarı, mevcut nakit, daha dar bir işlemle ihtiyacın karşılanıp karşılanamayacağı ve satılacak malın değeri incelenmelidir. Özellikle taşınmaz satışı veya ipotek gibi işlemlerde izin ve yetki belgesi somut işleme uygun olmalıdır.
İzin talebinde vasiyetname, güncel tereke listesi, satış veya devir ihtiyacını gösteren belgeler, değer bilgisi, gider hesabı ve mirasçıların bilgileri sunulabilir. İzin verilmesi, işlemin bundan sonraki aşamalarında görevlinin özen ve hesap verme yükümlülüğünü kaldırmaz.
Birden fazla görevli anlaşamazsa ne olur?
TMK m. 551 uyarınca, vasiyetnameden veya işin niteliğinden başka bir sonuç çıkmıyorsa görevliler birlikte hareket eder. Birinin görevi kabul etmemesi, edememesi veya görevinin sona ermesi halinde, mirasbırakan aksini öngörmedikçe diğerleri devam eder. Dolayısıyla her eksilme bütün görevlendirmeyi kendiliğinden geçersiz kılmaz.
Acele durumlarda, birlikte hareket etmek üzere atanmış olsalar bile her biri gerekli işlemleri yapabilir. Bu yetki, diğer görevlileri sürekli devre dışı bırakmanın genel gerekçesi değildir. Gecikmenin doğuracağı zarar, yapılan işlemin zorunluluğu ve giderler belgelenmelidir. Sürekli anlaşmazlıkta sulh hâkiminin denetimi gündeme gelebilir.
Ücret, gider ve hesap verme nasıl değerlendirilir?
TMK m. 550, görevliye hizmeti karşılığında uygun ücret isteme hakkı tanır. Ücret talebiyle, görev için cebinden yaptığı belgeli giderlerin karşılanması farklı kalemlerdir. Görevin niteliği, süresi, yapılan işler ve vasiyetnamede bu konuda düzenleme bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Bütün tereke parasının görevlide toplanması, ücretin kendiliğinden o tutara eşit olduğu anlamına gelmez.
TMK m. 556, görevliden özen göstermesini ister ve ilgililere karşı bir vekil gibi sorumlu olduğunu belirtir. TBK m. 508'de vekilin yürüttüğü işin hesabını verme ve vekâletle bağlantılı olarak aldıklarını teslim etme yükümlülüğü düzenlenir. Görevlinin gelirleri, ödemeleri ve bunların hukuki dayanaklarını izlenebilir biçimde kaydetmesi bu sorumluluk bakımından önemlidir.
Kira tahsilatı, vergi veya bakım ödemesi, avans ve kişisel ücret farklı satırlarda tutulmalıdır. Görevlinin şahsi giderlerinin tereke gideriyle karışması, faturanın kime ait olduğunun belirsizliği veya belgesiz nakit ödemeler hesap uyuşmazlığını büyütür. Mirasçılara verilen bilginin tarihi ve kapsamı da kaydedilmelidir.
Yargıtay konağın bakımına ilişkin uyuşmazlıkta ne karar verdi?
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 17.06.2025 tarihli, 2024/5045 E., 2025/3051 K. sayılı kararı, bir konağın korunmasıyla bağlantılı sınırlı görevlendirmeye ilişkindir. Görevli, mirasçılara geçen başka bir taşınmazın satış bedeli ile bankadan çekilen paraların kendisine ödenmesini istemişti.
Dosyada birden fazla bozma aşaması yaşandı. Dairenin kararında aktarılan 05.12.2023 tarihli, 2022/6407 E., 2023/5980 K. sayılı bozma gerekçesinde; görevlinin söz konusu satış bedeli ve para üzerinde miras hakkına dayalı payının bulunmadığı, konağın idamesi için gerekli masraf ve giderler yapılmadan veya belirlenmeden mirasçıların paylarına müdahale edecek biçimde bu tutarların görevliye verilemeyeceği açıklanmıştı.
İlk derece mahkemesi ikinci bozmaya uyarak talepleri reddetti. 17.06.2025 tarihli karar bu ret hükmünü onadı. Bu sonuç, görevlinin sıfatı ile kişisel alacak hakkının aynı şey olmadığını gösterir: Görevin amacı, yetki sınırı ve istenen paranın hangi gider veya hakka dayandığı somutlaştırılmalıdır.
Karar, bütün görevlilerin gider veya ücret isteyemeyeceği anlamına gelmez. Belgelenmiş gerekli gider, uygun ücret ve tereke parasının tamamının kişisel hak gibi istenmesi farklı taleplerdir. Aynı dosyadaki önceki usul tartışmaları ve sonraki bozma sınırları görülmeden tek cümleden genel sonuç çıkarılmamalıdır.
Şikâyet ve görevden alma için hangi yol izlenir?
TMK m. 555 gereğince görevli, sulh hâkiminin denetimine tabidir. Hâkim şikâyet üzerine veya kendiliğinden gerekli önlemleri alabilir. Yetersizlik, görevi kötüye kullanma veya ağır ihmal saptanırsa göreve son verilebilir.
Şikâyette “görevini iyi yapmıyor” demek yerine hangi işlem veya ihmalin ne zaman gerçekleştiği, hangi vasiyet hükmünü veya yükümlülüğü ihlal ettiği ve hangi önlemin istendiği açıklanmalıdır. Hesap dökümleri, cevapsız bilgi talepleri, izin kararları ve zararı gösteren kayıtlar önemlidir. Her görüş ayrılığı otomatik görevden alma sebebi değildir.
Görevden alma kararına karşı, tebliğden başlayarak on beş gün içinde asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir. Bu süre bütün şikâyetler için geçerli genel süre değildir. Görevi kabul etmeme süresiyle de karıştırılmamalıdır: İkisi on beş gün olsa da başlangıçları, muhatapları ve amaçları farklıdır.
Görev nasıl sona erer; belgeler ne olur?
TMK m. 554'e göre görevlinin ölümü veya atanmasını geçersiz kılan bir sebebin varlığı halinde görev kendiliğinden sona erer. Görevli sulh hâkimine beyanda bulunarak ayrılabilir; fakat görevi uygunsuz zamanda bırakamaz. Sadece mirasçılara mesaj gönderip devam eden işleri belirsiz bırakmak güvenli bir devir yöntemi değildir.
Ayrılma veya görevden alınma sırasında mevcut para ve belgeler, devam eden işlemler, yakın tarihte dolacak süreler ve yapılan giderler açıklanmalıdır. Görevin sona ermesi, önceki dönemdeki özen yükümlülüğüne aykırılıktan doğabilecek sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Zarar iddiasında görev, aykırılık, zarar ve aralarındaki bağlantı ayrı incelenir.
Başlangıçta hangi belgeler toplanmalı?
Vasiyetnamenin tam metni, açılma dosyası ve görevin bildirildiği tebligat.
Mirasçılık belgeleri, görev kapsamını etkileyen mahkeme kararları ve varsa diğer görevlilerin bilgileri.
Tereke malları, alacak ve borç listesi; tapu, banka, kira ve dava kayıtları.
Yapılan her tahsilat ve giderin belgesi, alınan izinler ve mirasçılara yapılan bildirimler.
İstenen ücret veya masrafın hangi iş ve tarihe dayandığını gösteren hesap.
Dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 516, 550-556, 599-600 ve 640; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 508; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 17.06.2025, 2024/5045 E., 2025/3051 K. Mevzuat ve karar metni 4 Kasım 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir. Somut yetki ve talep, vasiyetnamenin bütünüyle birlikte değerlendirilmelidir.


