İştirak Nafakası ve Eğitim Nafakası | 2026

Üzeyir AHISKALI

3 Eyl

4 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 6 Eyl

İştirak Nafakası ve Eğitim Nafakası | 2026 — görsel özet

İştirak nafakası, çocuğun bakım, eğitim, sağlık, barınma ve günlük yaşam giderlerine anne ve babanın mali güçleri oranında katılmasını sağlayan çocuk odaklı bir nafaka türüdür. Boşanma veya ayrılık sonrasında velayet kendisine bırakılmayan ebeveynin ekonomik sorumluluğu sona ermez; çocuğun üstün yararı doğrultusunda bakım giderlerine katkı yükümlülüğü devam eder.

Türk Medeni Kanunu m.182 ile m.327-331 birlikte değerlendirildiğinde nafaka miktarında sabit bir tarife bulunmadığı görülür. Çocuğun yaşı, eğitim düzeyi, sağlık durumu, olağan ve olağanüstü ihtiyaçları ile anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri somut olayın şartlarına göre değerlendirilir.

İştirak Nafakası Nedir ve Kim İçin Ödenir?

TMK m.327 uyarınca çocuğun bakımı, eğitimi ve korunması için gerekli giderler anne ve baba tarafından karşılanır. Boşanma hâlinde velayeti kullanmayan eş de TMK m.182 uyarınca çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır.

Bu nedenle iştirak nafakası eşler arasındaki kusur hesabından bağımsız olarak öncelikle çocuğun ihtiyaçlarını korumaya yöneliktir. Nafaka talebinin değerlendirilmesinde çocuğun fiilen kim tarafından bakıldığı, düzenli giderleri ve ebeveynlerin gerçek ekonomik kapasitesi önem taşır.

İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

TMK m.330'a göre nafaka miktarı; çocuğun ihtiyaçları, anne ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınarak belirlenir. Çocuğun kendi gelirleri varsa bunlar da değerlendirmeye alınır. Bu sebeple 2026 yılı için herkes bakımından geçerli sabit bir iştirak nafakası tutarı veya zorunlu yüzde bulunmamaktadır.

Okul ücreti, servis, kurs, kitap, sağlık giderleri, barınma ve çocuğun yaşına göre değişen sosyal ihtiyaçlar nafaka değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Güncel Yargıtay uygulamasında da çocuğun yaşı ve eğitim düzeyi ile tarafların güncel sosyal ve ekonomik durumlarının birlikte incelenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

İştirak Nafakası Artırılabilir veya Azaltılabilir mi?

TMK m.331 uyarınca koşullar değiştiğinde hâkim istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyebilir veya nafakayı kaldırabilir. Çocuğun büyümesi, eğitim giderlerinin artması, sağlık ihtiyacının doğması, ekonomik koşulların önemli ölçüde değişmesi veya anne-babanın gelir durumundaki değişiklikler yeniden değerlendirme sebebi olabilir.

Nafakanın artırılması veya azaltılması yalnızca enflasyon hesabından ibaret değildir. Mahkeme, önceki karar tarihinden sonra ortaya çıkan yeni koşulları, çocuğun güncel ihtiyaçlarını ve nafaka yükümlüsünün ödeme gücünü birlikte değerlendirir.

Çocuk 18 Yaşını Doldurunca İştirak Nafakası Ne Olur?

TMK m.328'e göre anne ve babanın bakım borcu kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Bu nedenle küçük çocuk lehine hükmedilen iştirak nafakası, çocuğun erginliğiyle kural olarak sona erer. Eğitim devam ediyor olsa bile eski iştirak nafakasının hiçbir işlem yapılmaksızın aynı hukuki nitelikle süreceğini kabul etmek güvenli değildir.

Bununla birlikte erginlik, anne ve babanın her durumda ekonomik yükümlülüğünün tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Çocuk ergin olduğu hâlde eğitimi devam ediyorsa TMK m.328/2 gereğince anne ve baba, durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür.

Eğitim Nafakası Nedir ve Kim Talep Edebilir?

Eğitimi devam eden ergin çocuk bakımından TMK m.328/2 özel önem taşır. Yargıtay uygulamasında ergin çocuğun bu dönemde kendi adına nafaka talebinde bulunması ve talebin çoğu kararda yardım nafakası çerçevesinde değerlendirilmesi yönünde yerleşik bir yaklaşım bulunmaktadır.

Eğitimin devam etmesi tek başına sınırsız bir ödeme yükümlülüğü yaratmaz. Eğitimin niteliği ve makul biçimde sürdürülüp sürdürülmediği, çocuğun gelir ve imkânları, burs veya çalışma durumu ile anne ve babanın ekonomik gücü birlikte incelenir. Kanunda eğitim nafakası için belirlenmiş sabit bir üst yaş sınırı bulunmadığından değerlendirme somut koşullara göre yapılır.

Özel Okul ve Üniversite Giderleri Nafaka Kapsamında mıdır?

Çocuğun eğitim giderleri iştirak nafakasının temel unsurlarındandır. Ancak özel okul, özel kurs veya yüksek tutarlı eğitim giderlerinde tarafların önceki yaşam standardı, çocuğun mevcut eğitim düzeni, masrafın zorunluluğu ve ebeveynlerin mali gücü ayrıca önem taşır.

Bu tür giderlerin nafakadan tamamen bağımsız bir alacak gibi mı yoksa nafaka miktarı içinde mi değerlendirileceği somut talep ve kararın kapsamına göre değişebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde eğitim giderlerinin niteliğinin ve düzenli olup olmadığının açık biçimde ortaya konulması önemlidir.

İştirak Nafakası Davasında Pratik Olarak Nelere Dikkat Edilmeli?

Çocuğun eğitim, sağlık, barınma, ulaşım ve düzenli yaşam giderlerini gösteren belgeler mümkün olduğunca dosyaya sunulmalıdır. Tarafların yalnızca bordrodaki gelirleri değil, gerçek yaşam standartları ve ekonomik kapasiteleri de uyuşmazlığın niteliğine göre araştırılabilir.

Erginliğe yaklaşan çocuklar bakımından ise iştirak nafakası ile erginlik sonrası eğitim nedeniyle istenebilecek nafakanın birbirinden ayrılması gerekir. Yanlış hukuki nitelendirme veya talebin yanlış kişi tarafından ileri sürülmesi davanın sonucunu etkileyebilir.

Sık Sorulan Sorular

İştirak nafakası için 2026'da sabit bir oran var mı?

Hayır. Kanunda sabit bir yüzde veya standart tutar yoktur. Çocuğun ihtiyaçları ve anne-babanın ekonomik koşulları esas alınır.

Çocuk 18 yaşını doldurunca nafaka tamamen biter mi?

Küçük çocuk lehine hükmedilen iştirak nafakası kural olarak erginlikle sona erer. Ancak çocuk eğitimine devam ediyorsa TMK m.328/2 kapsamında anne ve babanın bakım yükümlülüğü koşulları varsa devam edebilir ve ergin çocuk kendi adına nafaka talep edebilir.