top of page

Hukuka Aykırı Delil Mahkûmiyette Kullanılabilir mi? AYM 2026 Kararı

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
26 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 10 Kas

Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen delil, ceza mahkûmiyetine dayanak yapılamaz. Anayasa m.38/6 ile Ceza Muhakemesi Kanunu'nun delil hükümleri bu yasağı açıkça düzenler. Buna rağmen, bir delile yönelik usulsüzlük iddiası ile Anayasa Mahkemesinin somut yargılamada adil yargılanma ihlali bulması aynı inceleme değildir. İtirazın hangi işleme, hangi belgeye ve hükmün hangi gerekçesine yöneldiği gösterilmelidir.

AYM'nin 17 Eylül 2026 tarihli Genel Kurul sonuçlarında iki başvuru bakımından ihlal bulunmaması, hukuka aykırı delillerin genel olarak serbest bırakıldığı anlamına gelmez. Kanunun açık delil yasağı devam etmektedir. Bu rehber, doğrulanabilen karar sonucunu, mevcut mevzuatı ve gerekçesi incelenebilen emsal kararı birbirinden ayırarak açıklamaktadır.

17 Eylül 2026 tarihli iki başvuruda ne açıklandı?

AYM Genel Kurulunun 2021/43703 ve 2022/54950 numaralı başvurulara ilişkin sonuç listesinde, hukuka aykırı elde edildiği ileri sürülen delillere dayalı mahkûmiyet nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma şikâyetleri incelenmiştir. Her iki başvuruda Anayasa m.36 yönünden ihlal olmadığı; diğer şikâyetlerin kabul edilebilirlik koşullarını karşılamadığı açıklanmıştır. Toplantı tarihi 17 Eylül, sonuçların ilan tarihi 21 Eylül 2026'dır.

Sonuç listesi, mahkemenin kararını gösterir; ayrıntılı olay ve hukuki gerekçenin yerine geçmez. İhlal bulunmamasının hangi delile, itiraza veya telafi edici güvenceye dayandığı ancak gerekçeli kararlardan anlaşılabilir. “AYM artık hukuka aykırı delili kabul ediyor” şeklinde genel bir sonuç çıkarılamaz.

Anayasa ve CMK hangi yasakları getiriyor?

Anayasa m.38/6, kanuna aykırı elde edilmiş bulguların delil olarak kabul edilemeyeceğini düzenler. Bu, sadece belgenin doğru olup olmadığına ilişkin bir kural değildir. Gerçek bir bilgiye ulaşılmış olsa bile elde edilme yöntemi ayrıca hukuka uygun olmalıdır. Maddi gerçeğe ulaşma amacı, temel hak güvencelerini kendiliğinden kaldırmaz.

CMK m.206/2-a uyarınca kanuna aykırı elde edilmiş delilin ortaya konulması istemi reddedilir. CMK m.217 ise hâkimin ancak duruşmaya getirilmiş ve huzurunda tartışılmış delillere dayanmasını, suçun hukuka uygun elde edilen delillerle ispatlanmasını öngörür. Vicdani kanaat, delillerin keyfî biçimde seçilmesi veya kanunun yasakladığı yöntemin göz ardı edilmesi yetkisi değildir.

CMK m.230/1-b, mahkûmiyet gerekçesinde kabul ve reddedilen delillerin tartışılmasını; dosyadaki hukuka aykırı yöntemlerle elde edilmiş delillerin ayrıca ve açıkça gösterilmesini ister. CMK m.289/1-i, hükmün hukuka aykırı delile dayanmasını hukuka kesin aykırılık hali sayar. Böylece yasak, delilin sunulmasından hüküm ve temyiz denetimine kadar farklı aşamalarda güvenceye bağlanmıştır.

Delilin gerçek olması yeterli midir?

Hayır. Bir telefon mesajının gerçekten yazılmış olması ile mesajın yetkili karar, kapsam ve usule uygun şekilde elde edilmiş olması farklı sorulardır. Ayrıca mesajın tamamının görülüp görülmediği, tarihinin, göndereninin ve bağlamının güvenilir biçimde belirlenip belirlenmediği incelenir. Ekran görüntüsünde görünen bir isim, yazışmanın kimin tarafından yapıldığını her durumda tek başına ispatlamaz.

Arama veya elkoyma kararının bulunması da bütün sonraki işlemlerin kendiliğinden hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. Kararın kapsadığı yer, kişi, cihaz, süre ve araştırılacak konu ile fiilen yapılan işlem karşılaştırılmalıdır. Hukuka uygunluk itirazı, “karar yoktu” iddiasından ibaret değildir; kararın sınırının aşılması veya icra sırasında kanuni güvencenin yerine getirilmemesi de somutlaştırılabilir.

Öte yandan her teknik eksikliğin aynı hukuki niteliğe sahip olduğu baştan varsayılmamalıdır. Eksik kaydın hangi kurala aykırı olduğu, bunun delilin elde edilmesini mi güvenilirliğini mi etkilediği ve giderilebilir bir açıklama eksikliği bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Sonuç, yalnız “usulsüzlük var” etiketiyle değil, işlem ve dosya üzerinden değerlendirilir.

Yasak yöntemle alınan ifade ve müdafi güvencesi

CMK m.148 gereğince şüpheli veya sanığın beyanı özgür iradeye dayanmalıdır. İşkence, kötü davranma, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit gibi iradeyi bozan yöntemlere ve kanuna aykırı yarar vaadine izin verilmez. Yasak yöntemle elde edilmiş ifade, kişi sonradan rıza gösterse dahi delil olarak değerlendirilemez.

Aynı maddenin dördüncü fıkrası, müdafi bulunmadan kollukça alınan ifadenin, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamayacağını düzenler. Bu güvence, “tutanakta imza var, artık tartışılamaz” yaklaşımını engeller. İfadenin nerede, kimlerin huzurunda, hangi bilgilendirme ve koşullarda alındığı incelenmelidir; kolluk ifadesi ile hâkim huzurundaki beyan birbirine karıştırılmamalıdır.

Yaşar Yılmaz kararının emsal değeri

AYM, Yaşar Yılmaz, B. No: 2013/6183, 19 Kasım 2014 kararında, arama sırasında elde edilen hayvan postu, boynuz ve benzeri unsurlara dayalı hükmü incelemiştir. Aramada, olay tarihinde yürürlükteki 1412 sayılı Kanunun gerektirdiği ihtiyar heyetinden veya komşulardan kişiler bulundurulmamıştı. Mahkeme, bu delillerin tek ve belirleyici biçimde kullanılmasının yargılamanın bütününün hakkaniyetini zedelediğini kabul etmiştir.

Kararın önemli ayrıntısı, başvurunun arama bulgularına dayanılarak açılan tazminat davasına ilişkin olmasıdır; bu karar doğrudan bir ceza mahkûmiyetini bozan karar gibi sunulmamalıdır. Bununla birlikte hukuka aykırı elde edilen bulgunun hükümdeki belirleyiciliğini değerlendirmesi bakımından açıklayıcıdır. AYM, Anayasa m.36'nın ihlaline ve yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir.

Kararın 58–59. paragraflarında, dosyada bilirkişi raporları bulunmasının ayrı bir dayanak oluşturmadığı açıklanır: raporlar, zaten aramada elde edilen eşyaların değer ve niteliğini değerlendirmektedir. Bu yüzden aynı kaynağa dayanan tutanak ve rapor sayısının artması, bağımsız başka deliller bulunduğu anlamına gelmez. Dosyada delillerin birbirinden nasıl türediği de incelenmelidir.

AYM incelemesi ile kanun yolu denetimi nasıl ayrılır?

Ceza mahkemesi CMK hükümlerine göre delilin kabul edilebilirliğini ve ispat gücünü değerlendirir. İstinaf ve temyiz, kanunda öngörülen kapsamda hükmün hukuka uygunluğunu denetler. AYM ise olağan kanun yollarının yerine geçen yeni bir temyiz mahkemesi değildir; bireysel başvuruda anayasal güvencelerin somut yargılamada korunup korunmadığını inceler.

Bu incelemede kişinin delile ulaşabilmesi, gerçekliğine ve kullanılmasına etkili biçimde itiraz edebilmesi, savunma ile iddia makamı arasında usuli denge, itirazların gerekçeli karşılanması ve delilin sonuç üzerindeki ağırlığı önem taşır. Dosyada başka deliller bulunması, hukuka aykırı delili hukuka uygun hale getirmez. Anayasal ihlal değerlendirmesi ile CMK'daki dışlama kuralı bu sebeple birlikte fakat ayrı düzlemlerde ele alınmalıdır.

İtiraz somut olarak nasıl hazırlanır?

  • İtiraz edilen delili dosya tarihi, tutanak numarası veya dijital kayıt adıyla belirleyin.

  • Delilin hangi işlemle elde edildiğini ve bu işleme yetki veren kararı gösterin; karar yoksa bunun araştırılmasını isteyin.

  • İhlal edildiği ileri sürülen kanun hükmünü ve olayla bağlantısını açıklayın.

  • Delilin hükümde hangi sonuca dayanak yapıldığını, diğer delillerle aynı kaynaktan gelip gelmediğini belirtin.

  • İstenen incelemeyi somutlaştırın: tutanakların getirtilmesi, dijital kopyanın incelenmesi, uzman raporu veya delilin değerlendirme dışında bırakılması.

  • Önceki itirazı ve mahkemenin cevabını, ilgili duruşma tutanağı ve gerekçeli kararla birlikte saklayın.

Örneğin sadece kırpılmış mesaj görüntüsü varsa itiraz, mesajların önceki ve sonraki bölümlerinin, tarih bilgisinin ve elde edildiği cihazın incelenmesine yönelik olabilir. Ancak bunların talep edilmesi için başkasının hesabına izinsiz girmek veya yeni bir hukuka aykırı kayıt oluşturmak doğru değildir. Mevcut belgenin korunması ve yetkili merciden usulüne uygun inceleme istenmesi gerekir.

Kanun yolu dilekçesinde ilk dereceye sunulan itirazların aynen tekrarlanması her zaman yeterli olmaz. Mahkemenin verdiği cevabın neden yetersiz olduğu ve yanlış delil kullanımının sonuca nasıl yansıdığı gösterilmelidir. Süreler, kararın niteliği ve tebliğ tarihi üzerinden ayrıca takip edilir; AYM'ye başvuru düşüncesi olağan başvuru sürelerini uzatmaz.

Sık sorulan sorular

Hukuka aykırı delil çıkarılınca dava mutlaka biter mi?

Hayır. Değerlendirme dışında bırakılan delil ile geriye kalan hukuka uygun deliller ayrılır. Suçun unsurlarının kalan delillerle ispatlanıp ispatlanmadığı değerlendirilir. Bu, aykırı delile izin verildiği anlamına gelmediği gibi her itirazın otomatik beraat doğuracağı anlamına da gelmez.

Rapora dönüştürülen veri hukuka uygun hale gelir mi?

Hayır. Bilirkişi raporu, kaynağın hukuka aykırı elde edilmesini tek başına ortadan kaldırmaz. İnceleme yöntemi, verinin bütünlüğü ve kaynak işlem ayrı ayrı kontrol edilir. Yaşar Yılmaz kararının belirleyici delile ilişkin açıklaması bu ayrımın önemini gösterir.

AYM ihlali doğrudan beraat kararı mıdır?

Hayır. İhlalin giderimi, kararın gerekçesine ve 6216 sayılı Kanun m.50'ye göre belirlenir. Yeniden yargılama gerektiğinde ilgili mahkeme ihlali ve sonuçlarını giderecek değerlendirmeyi yapar. İhlal kararı, somut dosyanın sonucunu okumadan kesin beraat veya tahliye sözü vermeye elverişli değildir.

Dayanaklar

Anayasa m.36 ve 38/6; 5271 sayılı CMK m.148, 206, 217, 230 ve 289; 6216 sayılı Kanun m.50; AYM Yaşar Yılmaz, B. No: 2013/6183, 19.11.2014 ve 17.09.2026 Genel Kurulunun 2021/43703 ile 2022/54950 numaralı başvurulara ilişkin açıklanan sonuçları esas alınmıştır. Son iki başvuru için doğrulanamayan gerekçeye dayanılarak yeni bir içtihat kuralı ileri sürülmemiştir.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page