AYM Ahmet Beyazso ve Diğerleri Kararı: Tutuklama Şikâyetlerinde Başvuru Yollarının Tüketilmesi

Anayasa Mahkemesi, Ahmet Beyazso ve diğerleri başvurusunda, tutuklamanın hukuka uygunluğu, tutukluluk incelemeleri ve ifade özgürlüğüne ilişkin şikâyetleri değerlendirmiştir. Mahkeme, başvurucu gruplarının yargılama süreçlerini ayrı ayrı ele alarak farklı gerekçelerle kabul edilemezlik kararı vermiştir.

Karar, tutuklamaya ilişkin bireysel başvurularda şikâyetin niteliğinin ve ceza yargılamasının bulunduğu aşamanın neden birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Başvurunun konusu

Başvurucular, 19 Mart 2022 tarihinde Gebze’de düzenlenen Nevruz etkinliğinde söyledikleri ileri sürülen marşlar nedeniyle terör örgütünün propagandasını yapma suçundan tutuklanmıştır.

Başvuruda; kuvvetli suç şüphesinin ve tutuklama nedenlerinin bulunmadığı, tedbirin ölçüsüz olduğu ve tutuklamaya itirazın süresinde incelenmediği ileri sürülmüştür. Ayrıca ifade özgürlüğü kapsamında olduğu savunulan eylemlerin tutuklamaya dayanak oluşturması şikâyet edilmiştir.

Başvurucular hakkında daha sonra hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ve tahliyelerine karar verilmiştir. Dört başvurucu yönünden yürütülen ayrı bir bireysel başvuru süreci sonrasında yeniden yargılama yapılmış ve beraat kararı verilmiştir. İncelenen AYM kararının verildiği tarihte bu beraat kararı istinaf incelemesindedir. Karar, §§ 1–15

AYM hangi sonuçlara ulaştı?

Mahkeme, şikâyetleri şu şekilde sonuçlandırmıştır:

Başvurucular ve şikâyet	Sonuç
Diyar Yılmaz ve İbrahim Öztürk’ün tutuklamanın hukuka aykırılığı iddiası	Başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik
Aynı iki başvurucunun tutuklamayla bağlantılı ifade özgürlüğü iddiası	Başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik
Ahmet Beyazso, Caner Matur, Azad Matur ve İsmail Matur’un tutuklamanın hukuka aykırılığı ve ifade özgürlüğü iddiaları	Açıkça dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemezlik
Tüm başvurucuların tutukluluk incelemelerinin süresinde yapılmadığı iddiası	Başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezlik

İlk gruptaki başvurucular bakımından Mahkeme, kesinleşmiş hüküm bulunduğunu belirterek CMK’nin 141. maddesinde düzenlenen tazminat yolunun tüketilmesini gerekli görmüştür. Tutukluluk incelemelerine ilişkin şikâyetlerde de başvurucuların tahliye edilmiş olmalarını dikkate alarak tazminat yoluna işaret etmiştir. Karar, §§ 16–19, 38–47 ve hüküm bölümü

Tutuklamaya dayanak gösterilen eylemler nasıl değerlendirildi?

AYM, tutuklamaya konu edilen iki marşı aynı değerlendirmeye tabi tutmamıştır. “Devrim Çarkı” bakımından önceki içtihadına dayanarak, bu marşın söylenmesinin somut olayda kuvvetli suç belirtisi olarak kabul edilemeyeceğini belirtmiştir.

“Dağlıca” olarak anılan marş bakımından ise içeriği, önceki kararları ve başvuruculara ilişkin delilleri birlikte değerlendirmiştir. Dört başvurucu yönünden tutuklama gerekçelerinin keyfî veya temelsiz olmadığı sonucuna ulaşarak ilgili şikâyetleri açıkça dayanaktan yoksun bulmuştur. Karar, §§ 20–37 ve 48–51

Kararın uygulama açısından önemi ve sınırları

Karar, tutuklama tedbirinden etkilenen kişileri ilgilendirmektedir.

Uygulama bakımından çıkarılabilecek temel sonuç; tutuklamanın hukuka aykırılığı, itiraz incelemesindeki gecikme ve ifade özgürlüğüne müdahale iddialarının ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğidir. Her şikâyet için etkili başvuru yolu; kişinin tahliye durumu, yargılamanın aşaması ve hükmün kesinleşip kesinleşmediği dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Karar, bütün tutuklama şikâyetlerinde koşulsuz olarak önce tazminat davası açılması gerektiği şeklinde genelleştirilemez. Ayrıca başvuru yollarının tüketilmemesi, ilgili müdahalenin esas yönünden hukuka uygun bulunduğu anlamına gelmez. Bu dosyanın hüküm sonucu kabul edilemezliktir; ihlal tespiti ve buna bağlı tazminat veya yeniden yargılama kararı verilmemiştir.

Karar bilgileri

Bilgi	Açıklama
Mahkeme	Anayasa Mahkemesi, İkinci Bölüm
Başvuru	Ahmet Beyazso ve diğerleri
Başvuru numarası	2022/107762
Birleşen başvuru	2022/107949
Karar tarihi	3 Mart 2026
Resmî yayım tarihi
Karar sonucu	Oybirliğiyle kabul edilemezlik
Yürürlük / geçiş	Karar bir kanun değişikliği içermemektedir; yeni bir yürürlük veya geçiş hükmü öngörülmemiştir.

Karar künyesi ve değerlendirmeler, AYM’nin resmî tam metni ve karar bilgi formu esas alınarak hazırlanmıştır.