top of page

Hırsızlık Suçu ve Cezası: Nitelikli Hâller, Uzlaştırma ve Etkin Pişmanlık

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
4 gün önce
7 dakikada okunur

Hırsızlık dosyalarında sonucu çoğu zaman “mal alındı mı” sorusu değil, malın nereden, ne zaman ve nasıl alındığı belirler. Aynı değerdeki bir eşyanın açık bir alandan alınması ile kilitli bir yerden veya gece vakti alınması arasında cezanın alt sınırı birkaç kat değişebilir.

Bu yazı, Türk Ceza Kanunu’nun 141 ila 147. maddelerindeki düzenlemeyi, uzlaştırma ve etkin pişmanlık imkânlarını ve yargılamada üzerinde durulan noktaları hem şüpheli veya sanık hem de mağdur açısından ele alır.

Hırsızlık suçu nasıl oluşur?

TCK m.141/1’e göre zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malı, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Suç kasten işlenir ve yararlanma amacı aranır. Malın kendisine ait olduğunu düşünerek alan veya eşyayı yanlışlıkla yanında götüren kişinin durumu, kast yönünden ayrıca değerlendirilir. Zilyedin rızasıyla teslim edilen bir malın sonradan iade edilmemesi ise hırsızlık değil, koşulları varsa güveni kötüye kullanma suçu bakımından incelenir.

Hırsızlık ile dolandırıcılık arasındaki sınır da uygulamada tartışma konusudur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, para üstü bahanesiyle kasiyerden fazladan para alınması olayında malın mağdurun aldatılmış iradesiyle teslim edildiğini gözeterek fiili hırsızlık değil dolandırıcılık saymıştır (CGK, 14.06.2022, 2019/97 E., 2022/437 K.).

Mal zilyedin hakimiyet alanından çıkarılmadan fiil yarıda kalmışsa teşebbüs hükümleri gündeme gelir. Kişinin mağazadan çıkmadan yakalanması ile malı götürüp bir süre sonra yakalanması bu nedenle aynı sonuca bağlanmaz.

Hangi hâllerde ceza ağırlaşır?

TCK m.142, suçun konusuna ve işleniş biçimine göre cezayı artıran hâlleri iki ana grupta düzenler.

Birinci fıkrada ceza üç yıldan yedi yıla kadar hapistir. Kamu kurumlarında veya ibadet yerlerinde bulunan ya da kamu yararına tahsis edilmiş eşya, toplu taşıma araçlarında veya bunların kalkış ve varış yerlerinde bulunan eşya, afet veya genel felaket için hazırlanmış eşya ile âdet, tahsis veya kullanımı gereği açıkta bırakılmış eşya hakkındaki hırsızlık bu gruptadır.

İkinci fıkrada ceza beş yıldan on yıla kadar hapistir. Uygulamada en sık karşılaşılan hâller şunlardır:

  • Kişinin malını koruyamayacak durumda olmasından veya ölmesinden yararlanma

  • Elde veya üstte taşınan eşyayı çekip alma ya da özel beceriyle alma

  • Haksız yere elde bulundurulan veya taklit anahtarla ya da başka bir aletle kilit açma veya kilitlenmeyi engelleme

  • Bilişim sistemlerinin kullanılması

  • Tanınmamak için tedbir alma veya yetkisi olmadığı hâlde resmî sıfat takınma

  • Büyük veya küçükbaş hayvan hırsızlığı

  • Herkesin girebileceği bir yerde kilitlenerek ya da bina veya eklentileri içinde muhafaza altına alınmış eşya hakkında hırsızlık

Evden, iş yerinden veya kilitli araçtan yapılan hırsızlıkların önemli bölümü son bent kapsamında değerlendirilir. Bu nedenle eşyanın alındığı yerin bina veya eklenti niteliği taşıyıp taşımadığı, kapının kilitli olup olmadığı ve içeri nasıl girildiği dosyada ayrı ayrı ortaya konulmalıdır.

Ceza Genel Kurulu, cami tuvaletinden musluk çalınması olayında fiilin hem ibadet yerindeki eşyaya ilişkin birinci fıkraya hem de bina içinde muhafaza altına alınmış eşyaya ilişkin ikinci fıkraya uyduğunu, bu durumda daha ağır cezayı gerektiren m.142/2-h’nin uygulanacağını kabul etmiştir (CGK, 2022/590 E., 2023/548 K.). Kilidin fiilen devrede olup olmadığı da nitelendirmeyi değiştirir: Kurul, kilidi etkin olmayan elektrikli bisiklet ve motosikletlere ilişkin dosyalarda m.142/1-e ile m.142/2-h arasındaki ayrımı bu olgu üzerinden tartışmıştır (CGK, 2019/632 E., 2020/212 K.; 2019/650 E., 2020/333 K.).

Madde ayrıca sıvı veya gaz hâlindeki enerji ile bunların nakil ve depolama tesisleri hakkındaki hırsızlık için beş yıldan on iki yıla kadar hapis öngörür. Hırsızlık sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanındaki kamu hizmeti geçici de olsa aksamışsa ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Gece işlenmesi ve konuta girilmesi neyi değiştirir?

TCK m.143 uyarınca suçun gece vakti işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Gece vakti, güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat önceye kadar süren zaman dilimidir. Fiilin saati bu nedenle kamera kaydı, tanık anlatımı veya başka kayıtlarla belirlenmeye çalışılır; saat tespit edilemiyorsa artırım uygulanması tartışmalı hâle gelir.

Gece vakti artırımının mahkemece uygulanmaması her zaman bozma sebebi olmaz. Ceza Genel Kurulu, yalnız sanık tarafının temyiz ettiği bir dosyada, suçun temel ve nitelikli şekillerinin aynı suç sayıldığını ve aleyhe temyiz bulunmadığından m.143’ün uygulanmamasının bozma nedeni yapılamayacağını belirtmiştir (CGK, 01.04.2026, 2025/298 E., 2026/196 K.).

Hırsızlık için bir konuta veya iş yerine girilmişse konut dokunulmazlığının ihlali, kapı veya cam kırılmışsa mala zarar verme suçlarından da ayrıca ceza verilir. TCK m.142/4 gereğince bu suçlar hırsızlık amacıyla işlendiğinde soruşturma için şikâyet aranmaz. Tek bir olay bu yolla birden fazla suçtan mahkûmiyetle sonuçlanabilir.

Daha az ceza gerektiren hâller nelerdir?

Kanun, bazı durumlarda cezanın indirilmesine veya hiç verilmemesine imkân tanır:

  • Paydaş veya alacaklı (m.144). Paylı ya da elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde veya hukuki bir ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenen hırsızlıkta, şikâyet üzerine iki aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.

  • Değer azlığı (m.145). Malın değerinin azlığı nedeniyle ceza indirilebilir; suçun işleniş şekli ve özellikleri de göz önünde bulundurularak ceza vermekten vazgeçilebilir.

  • Kullanma hırsızlığı (m.146). Mal geçici bir süre kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere alınmışsa, şikâyet üzerine ceza yarı oranına kadar indirilir. Mal suç işlemek için kullanılmışsa bu hüküm uygulanmaz.

  • Zorunluluk hâli (m.147). Ağır ve acil bir ihtiyacı karşılamak için işlenen hırsızlıkta, olayın özelliğine göre ceza indirilebilir veya ceza verilmeyebilir.

Değer azlığı indirimi yalnız malın fiyatına bakılarak uygulanmaz. Failin daha fazlasını alma imkânı varken yalnız ihtiyacı kadarını alıp almadığı gibi olayın kendine özgü koşulları da değerlendirilir. Bu nedenle indirimin istenmesi hâlinde gerekçesi somut olay üzerinden açıklanmalıdır.

Bu yaklaşım Ceza Genel Kurulu’nun değer azlığına ilişkin kararlarına dayanır (CGK, 15.12.2009, 2009/6-242 E., 2009/291 K.). Kurul sonraki kararlarında da ceza vermekten vazgeçilebilmesi için değerin önemsiz sayılacak ölçüde düşük olmasını, indirim için ise bunu haklı kılacak düzeyde az olmasını aramıştır (CGK, 2018/281 E., 2019/695 K.).

Aile içinde işlenen hırsızlıkta ceza verilir mi?

TCK m.167’ye göre suçun, haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin, üstsoy veya altsoyun, bu derecedeki kayın hısımlarının, evlat edinen veya evlatlığın ya da aynı konutta yaşayan kardeşin zararına işlenmesi hâlinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

Ayrılık kararı verilmiş eş, aynı konutta yaşamayan kardeş ile aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derecede kayın hısımları bakımından ise soruşturma şikâyete bağlıdır ve ceza yarı oranında indirilir. Bu hükümler yalnız söz konusu yakın için geçerlidir; suça katılan diğer kişilere uygulanmaz.

Uzlaştırma hangi dosyalarda uygulanır?

CMK m.253’teki suç sayımında hırsızlık yalnız TCK m.141 yönünden yer alır. Temel hâlde dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir; taraflar anlaşır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilir.

Nitelikli hâller uzlaştırma kapsamında değildir. Bu nedenle fiilin m.141 mi yoksa m.142 mi kapsamında kaldığı yalnız ceza miktarını değil, dosyanın uzlaşmayla kapanma imkânını da belirler. İddianamedeki nitelendirmenin olaya uyup uymadığı bu yüzden yargılamanın başında ele alınmalıdır.

Zarar giderilirse ceza ne kadar iner?

TCK m.168’deki etkin pişmanlık, hırsızlığın bütün hâllerinde uygulanabilir. Fail, azmettiren veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun zararını aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen gidermesi gerekir.

  • Zarar kovuşturma başlamadan önce giderilirse ceza üçte ikisine kadar indirilir.

  • Zarar kovuşturma başladıktan sonra, hüküm verilmeden önce giderilirse ceza yarısına kadar indirilir.

  • Kısmen geri verme veya tazmin hâlinde indirim yapılabilmesi için mağdurun rızası aranır.

Malın kolluk tarafından yakalama sırasında ele geçirilmesi ile failin kendi isteğiyle iade etmesi aynı değildir. Etkin pişmanlık için iadenin failin iradesine dayanması gerekir. Ödeme yapılacaksa hangi dosya ve hangi zarar için yapıldığı açıkça yazılmalı, dekont ve mağdurun beyanı dosyaya sunulmalıdır.

Ceza Genel Kurulu’na göre pişmanlığın sözle ifade edilmesi zorunlu değildir, davranışla da gösterilebilir. Buna karşılık zararın cebri icra yoluyla ya da failin rızası dışında üçüncü kişilerce giderilmesi veya eşyanın yakalanan failin üzerinde ele geçirilmesi pişmanlık sayılmaz. Mağdur ödemeyi kabul etmese bile mahkeme bir ödeme yeri belirleyerek sanığa zararı giderme imkânı tanımalıdır (CGK, 09.02.2016, 2013/735 E., 2016/55 K.). Kurul ayrıca, eşyanın satıldığı kişinin gösterilmesini tek başına yeterli görmemiştir (CGK, 2013/592 E., 2016/94 K.).

Yargılamada hangi noktalar öne çıkar?

Hırsızlık dosyalarında mahkûmiyet veya beraat çoğunlukla delilin niteliğine göre belirlenir. Değerlendirmede şu sorular önem taşır:

  • Kamera görüntüsündeki kişinin şüpheli olduğu hangi özelliklerle belirlenmiştir?

  • Teşhis işlemi usulüne uygun yapılmış mıdır?

  • Parmak izi veya diğer bulgular olay yerinde mi, taşınabilir bir eşya üzerinde mi bulunmuştur?

  • Çalıntı eşya kimde ve olaydan ne kadar süre sonra ele geçmiştir?

  • Fiilin saati ve eşyanın bulunduğu yerin niteliği nasıl saptanmıştır?

Çalıntı eşyanın bir kişide bulunması, o kişinin hırsızlığı bizzat işlediğini kendiliğinden göstermez. Eşyayı sonradan satın alan veya kabul eden kişi bakımından suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu (TCK m.165) ayrıca değerlendirilir. İki suçun cezası ve sonuçları farklıdır.

Sanığın geçmiş mahkûmiyetleri de sonucu etkiler. Tekerrür hükümleri uygulandığında cezanın infazı ağırlaşır; hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme gibi imkânlar da sanığın sabıka durumuna ve verilen ceza miktarına göre değerlendirilir.

Mağdur ne yapmalı?

Hırsızlık re’sen soruşturulan bir suçtur; mağdurun kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurması yeterlidir. Başvuruda çalınan eşyanın marka, model ve varsa seri numarası, fatura veya fotoğrafı ile olayın fark edildiği zaman belirtilmelidir.

Güvenlik kamerası kayıtları belirli süre sonra silinebildiğinden, çevredeki kameraların yeri başvuru sırasında bildirilmeli ve kayıtların alınması istenmelidir. Yargılama aşamasında mağdur davaya katılma talebinde bulunabilir; zararın karşılanmasına ilişkin teklifler geldiğinde hangi beyanın hangi sonucu doğuracağı önceden değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Çalınan eşya geri verilirse dava düşer mi?

Kendiliğinden düşmez. Temel hâlde uzlaşma sağlanırsa dosya kapanır. Diğer hâllerde iade, koşulları varsa etkin pişmanlık indirimi sağlar.

Mağdur şikâyetinden vazgeçerse ne olur?

Hırsızlık kural olarak şikâyete bağlı değildir; vazgeçme davayı sona erdirmez. Şikâyete bağlı olan hâller m.144, m.146 ve m.167/2 ile sınırlıdır.

Değeri çok düşük bir eşya için de hapis cezası verilir mi?

Suç oluşur; ancak m.145 uyarınca ceza indirilebilir veya olayın özelliklerine göre ceza vermekten vazgeçilebilir.

Evden hırsızlıkta kaç suçtan ceza verilir?

Çoğu olayda nitelikli hırsızlık yanında konut dokunulmazlığının ihlali, zarar verilmişse mala zarar verme suçlarından da ayrı ayrı hüküm kurulur.

Kaynaklar ve ilgili mevzuat

  • Türk Ceza Kanunu m.141–147, 165, 167 ve 168

  • Ceza Muhakemesi Kanunu m.231 ve 253

  • Yargıtay Ceza Genel Kurulu: 15.12.2009, 2009/6-242 E., 2009/291 K.; 09.02.2016, 2013/735 E., 2016/55 K.; 2013/592 E., 2016/94 K.; 2018/281 E., 2019/695 K.; 2019/632 E., 2020/212 K.; 2019/650 E., 2020/333 K.; 14.06.2022, 2019/97 E., 2022/437 K.; 2022/590 E., 2023/548 K.; 01.04.2026, 2025/298 E., 2026/196 K.

İlgili rehberler

Kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.141–147, 167 ve 168; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.253.

Hukuki Destek

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; her dosya kendi koşullarına göre değerlendirilir. Soruşturma, kovuşturma ve infaz aşamalarıyla ilgili sorularınız için büromuza ulaşabilirsiniz.

Av. Üzeyir Ahıskalı, Balgat, Çankaya/Ankara Telefon: 0532 509 61 90 (Pazartesi–Cumartesi 09.00–18.00) İletişim formu · WhatsApp

Ceza Hukuku rehberi ve ilgili yazılar

Şikâyet, soruşturma, koruma tedbirleri, duruşma ve karar sonrası başvurulara Ceza Hukuku rehberinden ulaşabilirsiniz. Hukuki desteğin kapsamını Ceza Hukuku hizmetlerimiz sayfasında inceleyebilirsiniz.

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page