HAGB Nedir? 2026 Şartları, Denetim Süresi, Sicil ve İstinaf

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kısaca HAGB, ceza davasının sonunda verilen fakat sıradan bir mahkûmiyet hükmü gibi sonuç doğurmayan özel bir karardır. Mahkeme önce suçun işlendiği ve verilecek ceza konusunda değerlendirme yapar; koşullar varsa hükmün açıklanmasını belirli bir denetim süresinin sonuna bırakır. Bu nedenle HAGB, beraat değildir. “Ceza silindi” veya “dosya tamamen kapandı” biçiminde anlaşılması da doğru olmaz.

Vatandaş açısından önemli sorular şunlardır: Karara karşı çıkabilir miyim, denetim ne zaman başlar, yeni bir soruşturma açılması eski cezayı hemen devreye sokar mı ve iş başvurusunda hangi kayıt görünür? Bu rehber, 27 Ekim 2026 tarihinde kontrol edilen CMK 231 ve 7589 sayılı Kanun esas alınarak, ağırlıklı olarak yetişkinler için genel uygulamayı açıklar.

HAGB hangi cezalar için gündeme gelir?

Yargılama sonunda belirlenen ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise HAGB değerlendirilebilir. Burada yalnız suçun kanundaki üst sınırına bakılmaz; somut olayda indirimler ve artırımlar uygulanarak ulaşılan sonuç ceza önemlidir. İki yılın üzerindeki sonuç hapis cezasında bu genel sınır sağlanmaz.

Sınırın içinde kalmak tek başına HAGB hakkı doğurmaz. Önceki mahkûmiyet, zararın giderilmesi, kişinin özellikleri, duruşmadaki davranışları ve kanuni istisnalar ayrıca incelenir. Birden fazla suçtan karar verilmişse her hükmün durumu ayrı değerlendirilmelidir. Dosyanın tamamı için gelişigüzel tek bir “iki yıl hesabı” yapılması yanıltıcı olabilir.

Önceki sabıka ve kişinin durumu nasıl değerlendirilir?

CMK 231, kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamasını arar. Bu ölçüt, “herhangi bir kaydı olan hiç kimse yararlanamaz” anlamına gelmez. Önceki kaydın mahkûmiyet mi, HAGB mi, taksirli suç mu olduğu; kararın kesinleşmesi ve yeni olayla tarih ilişkisi belirlenmelidir. Adli sicil çıktısının yanında eski karar örneği de gerekebilir.

Mahkemenin, kişinin yeniden suç işlemeyeceği konusunda olumlu kanaate ulaşması da gerekir. Düzenli çalışma, eğitim, sosyal koşullar, olay sonrasındaki davranış ve zarar giderimi bu değerlendirmeye katkı sağlayabilir. Buna karşılık savunma yapmak, suçlamayı kabul etmemek veya kanun yoluna başvurmak tek başına kişinin aleyhine bir davranış gibi ele alınmamalıdır. Kararda olumlu veya olumsuz değerlendirmenin dosyayla bağlantısı anlaşılmalıdır.

Mağdurun zararını ödemek zorunlu mu?

Suç nedeniyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, eski hâle getirme ya da tazmin yoluyla tamamen giderilmesi genel koşullardan biridir. Örneğin kırılan eşyanın onarılması veya alınan paranın geri verilmesi bu başlıkta değerlendirilebilir. Ancak istenen her tutarın otomatik olarak HAGB koşulu sayılması doğru değildir; suçla bağlantılı zararın niteliği ve miktarı dosyada belirlenmelidir.

Ödemenin hangi olay için yapıldığı açık olmalıdır. Banka dekontu, teslim belgesi, onarım faturası ve karşı tarafın beyanı birlikte saklanmalıdır. Üzerinde anlaşılmayan bir tutarı elden ödeyip belgesiz bırakmak yeni bir ispat sorunu yaratabilir. HAGB için zarar giderilmesi, bütün özel hukuk taleplerinin her durumda sona erdiği anlamına da gelmez.

Kişi zararı hemen karşılayamıyorsa CMK 231/9, denetim süresinde aylık taksitlerle tamamen giderme koşuluyla HAGB verilmesine imkân tanır. Bu otomatik bir ödeme planı değildir; mahkemenin kararı ve belirlediği koşullar esas alınır. Taksitler ve ödeme belgeleri dikkatle takip edilmelidir.

HAGB ile cezanın ertelenmesi aynı şey mi?

Hayır. HAGB’de kurulan hüküm, müsadereye ilişkin hükümler dışında kişi hakkında hukuki sonuç doğurmaz. TCK 51 kapsamındaki ertelemede ise açıklanmış bir mahkûmiyet vardır; hapis cezasının infazı belirli koşullara bağlanır. Adli para cezasına çevirme de farklı bir yaptırım seçimidir.

Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası aynı anda ertelenemez; kısa süreli olduğu gerekçesiyle seçenek yaptırıma da çevrilemez. “Hem HAGB hem erteleme” biçimindeki taleplerin hukuki farkı bilinmelidir. Karşılaştırma ve örnekler için hapis cezasının ertelenmesi ve para cezasına çevirme rehberi incelenebilir.

Beş yıllık denetimde ne yapılır?

Yetişkinler bakımından genel denetim süresi beş yıldır. Başlangıç ve bitiş hesabında kararın kesinleşme bilgisi önem taşır; yalnız duruşma günü üzerinden takvim tutulmamalıdır. Karar örneğiyle birlikte kesinleşme şerhi alınarak süre ve yükümlülükler netleştirilmelidir.

Mahkeme, bu dönem içinde bir yıldan uzun olmamak üzere eğitim, çalışma veya belirli yerlere gitmeme gibi denetimli serbestlik yükümlülükleri belirleyebilir. Her HAGB kararında mutlaka imza yükümlülüğü bulunduğu söylenemez. Kişi kendi kararında yazılı yükümlülüklere ve kendisine yapılan bildirimlere göre hareket etmelidir.

Denetim içinde kasıtlı yeni suç işlenmemesi ve verilen yükümlülüklere uygun davranılması gerekir. Ayrıca bu süre içinde kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez. Çocuklar için denetim ve koruyucu tedbirler yönünden özel hükümler vardır; yetişkinlere ilişkin beş yıllık kural çocuk dosyasına doğrudan aktarılmamalıdır.

Yeni bir şikâyet eski cezayı hemen açıklatır mı?

Tek başına şikâyet yapılması veya soruşturma açılması, kişinin kasıtlı yeni suç işlediğinin kesin olarak kabul edilmesi değildir. Yeni olayın tarihi, suçun niteliği ve yargılamanın sonucu belirlenmelidir. Denetim süresi dışında gerçekleşen bir olayla süre içindeki olayın sonuçları da aynı değildir.

Kasıtlı yeni suç işlenmesi veya denetimli serbestlik yükümlülüklerine aykırılık hâlinde hükmün açıklanması gündeme gelir. Mahkemenin bu konuda usulüne uygun değerlendirme yapması gerekir. Bir tebligat geldiğinde “eski dosya zaten kapanmıştı” diye göz ardı etmek yerine hangi ihlalin ileri sürüldüğü ve savunma için hangi belgelerin gerektiği incelenmelidir.

Yükümlülüğün hastalık veya başka bir nedenle yerine getirilememesi söz konusuysa mazeret zamanında ve belgeyle bildirilmelidir. Kanun, yükümlülüklerini yerine getiremeyen kişinin durumuna göre bazı özel değerlendirme imkânları tanır; bunlar her ihlalde otomatik indirim veya erteleme garantisi değildir.

Denetim sorunsuz biterse dosya kapanır mı?

Denetim süresinde kasıtlı yeni suç işlenmemiş ve yükümlülüklere uyulmuşsa açıklanması geri bırakılan hüküm kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Bu sonuç, takvimde son günün geçmesiyle kişinin elinde kendiliğinden oluşan bir belge değildir. Dosyada gerekli kararın verilip verilmediği kontrol edilmelidir.

Uygulamada karar örneği, kesinleşme bilgisi, yükümlülüklerin tamamlandığını gösteren belgeler ve varsa yeni dosyaların sonucu birlikte değerlendirilir. Düşme kararı verildikten sonra ilgili kayıtların durumu da takip edilmelidir. Bir kurum eski dosya bilgisine dayanıyorsa güncel kararın sunulması gerekebilir.

HAGB sabıka kaydında görünür mü?

HAGB kararları, bunlara özgü ayrı bir sisteme kaydedilir. CMK 231/13, bu kayıtların soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından, maddede belirtilen amaçla kullanılmasını düzenler. Bu kayıt, sıradan kesinleşmiş mahkûmiyetin adli sicil kaydıyla aynı değildir.

Bununla birlikte “hiçbir kurumda hiçbir etkisi olamaz” biçiminde sınırsız güvence verilemez. İşe giriş, ruhsat veya disiplin değerlendirmelerinde ilgili özel düzenleme ve işlemin gerekçesi ayrıca incelenir. HAGB’nin kişiyi kesin suçlu sayan bir gerekçeye dönüştürülmesi ile olayın bağımsız bir idari incelemede değerlendirilmesi aynı mesele değildir. Adli sicil ve arşiv rehberi kayıt türleri arasındaki farkı açıklar.

HAGB kararına karşı istinaf mümkün mü?

Güncel CMK 231/12, kanundaki kesinlik istisnaları saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf imkânı tanır. İnceleme yalnız biçimsel koşullarla sınırlı değildir; usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar ileri sürülebilir. Örneğin suçun oluşmadığı, delilin yanlış değerlendirildiği veya savunma hakkının kısıtlandığı açıklanabilir.

Yeni rejimde istinaf süresi kural olarak gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Ancak karar tarihi, tebligat ve geçiş hükümleri mutlaka birlikte kontrol edilmelidir. 1 Haziran 2024 öncesindeki HAGB kararlarına ilişkin eski itiraz rejimi ile güncel istinaf yolu birbirine karıştırılmamalıdır. Ayrıntılar istinaf ve temyiz rehberinde açıklanmıştır.

Denetim ihlali nedeniyle sonradan açıklanan veya yeniden kurulan hüküm için CMK 231/11 özel bir itiraz yolu ve sınırlı inceleme öngörür. İlk HAGB kararıyla sonradan açıklanan hüküm aynı başvuru türü gibi ele alınmamalıdır. Bölge adliye mahkemesi kararının temyiz edilebilirliği de CMK 286 ve ilgili istisnalara bağlıdır.

2026 düzenlemesi neden önemli?

7589 sayılı Kanun, CMK 231’in HAGB’ye ilişkin fıkralarını yeniden düzenledi. Güncel metin esas alınmadan yalnız eski bir internet yazısındaki “HAGB kaldırıldı”, “her durumda itiraz edilir” veya “mutlaka sanığın kabulü gerekir” bilgisiyle hareket edilmemelidir. Sanığın kabulüne ilişkin eski kural ve eski kararların kanun yolu, geçiş hükümleri yönünden ayrıca incelenir.

Güncel düzenleme, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa 17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda HAGB uygulanmamasını da açıkça düzenler. Suçun özel kanunundaki sınırlamalar ayrıca kontrol edilmelidir. Bu nedenle yalnız ceza süresine bakarak sonuç vaat etmek doğru değildir.

Sık sorulan sorular

HAGB kabul etmek suçu itiraf etmek midir?

HAGB ve ikrar farklı kavramlardır. Güncel düzenlemede sanığın kabulü genel koşul olarak yer almaz; eski kararlar için geçiş hükümleri önemlidir. Suçlamaya karşı savunma ve beraat talebi, HAGB olasılığı nedeniyle terk edilmemelidir.

Mağdur şikâyetten vazgeçerse her dosya kapanır mı?

Hayır. Suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, vazgeçmenin koşulları ve aşaması değerlendirilir. HAGB, uzlaştırma ve şikâyetten vazgeçme farklı kurumlardır. Uzlaştırma rehberi anlaşmanın ceza ve tazminat sonuçlarını ayrıca açıklar.

HAGB verilmezse neye bakılmalı?

Gerekçeli kararda hangi şartın eksik sayıldığı belirlenmelidir. Önceki mahkûmiyetin niteliği, zarar ödemesine ilişkin belgeler veya kişisel koşulların değerlendirilmemesi somut başvuru konusu olabilir. Yalnız “HAGB istiyorum” demek yerine tartışılan koşulu açıklamak daha işlevlidir.

Kararı aldıktan sonra kontrol edilecek belgeler

Gerekçeli karar, tebligat kaydı, kesinleşme şerhi, önceki kararlar, ödeme belgeleri ve denetim yükümlülükleri bir arada tutulmalıdır. Duruşmada söylenenlerle yazılı hüküm farklı anlaşılmışsa esas alınacak karar metni incelenmelidir. Başvuru yapılacaksa teslim veya elektronik kayıt belgesi saklanmalıdır.

Sürecin diğer aşamalarına Ceza Hukuku rehberinden ulaşabilirsiniz. Bu yazının başlıca kaynakları 5271 sayılı CMK m.231, 272, 273, 286 ve geçici m.6 ile 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesidir. Somut kararın tarihi ve içeriği, uygulanacak yolu belirler.