top of page

Boşanmada Cinsel İlgisizlik ve Cinsel Birliktelikten Kaçınma Kusur Sayılır mı? | 2026

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
3 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 5 Kas

Eşler arasındaki cinsel yaşamın bozulması, boşanma davasında hem özel hayatın korunmasını hem de iddiaların somut delillerle incelenmesini gerektirir. Cinsel isteksizlik, sağlık nedeniyle birliktelik kurulamaması, eşler arasındaki çatışma ve haklı neden olmaksızın süreklilik gösteren uzaklaşma aynı olgu değildir. “Eşim benimle birlikte olmak istemiyor” açıklaması tek başına kimin kusurlu olduğunu veya tazminat ödeneceğini belirlemez.

Mahkeme; davranışın nedenini, süresini, evlilik birliğine etkisini, tarafların diğer davranışlarını ve hangi iddianın ispatlandığını birlikte değerlendirir. Evlilik, cinsel ilişkiye zorlamaya izin vermez. Hukuki inceleme kişinin bedeni üzerinde tasarruf hakkını ortadan kaldıran bir zorunluluk olarak yorumlanamaz.

Cinsel ilgisizlik hangi hukuki çerçevede değerlendirilir?

Türk Medeni Kanunu m. 166/1, evlilik birliği ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmışsa boşanma davası açılabileceğini düzenler. Cinsel yaşamla ilgili uyuşmazlıklar çoğunlukla bu genel boşanma sebebi kapsamında incelenir. Kanunda her isteksizlik için ayrı ve otomatik bir boşanma sonucu öngörülmüş değildir.

TMK m. 185, eşlerin evlilik birliğinin mutluluğunu birlikte sağlamasını, birbirlerine sadık kalmasını ve yardımcı olmasını düzenler. Bu hüküm, rıza dışında cinsel davranışta bulunma yetkisi vermez. Değerlendirilmesi gereken, somut olayda ortak yaşamın sürdürülmesine ilişkin davranışların ve karşılıklı desteğin hangi biçimde etkilendiğidir.

Davacının daha ağır kusurlu olması halinde TMK m. 166/2 uyarınca davalının itiraz hakkı da gündeme gelebilir. Kanundaki hakkın kötüye kullanılması ve korunmaya değer yarar istisnası ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle bir olayın kusur sayılması, davanın bütün sonuçlarını tek başına çözmez.

Sağlık sorunu, dönemsel isteksizlik ve sürekli kaçınma nasıl ayrılır?

Hastalık, ilaçların etkisi, ağrı, psikolojik güçlükler, doğum sonrası süreç veya başka sağlık nedenleri varsa bunların cinsel yaşama etkisi somut olarak değerlendirilmelidir. Bu durumlar dışarıdan gözlemle veya eşin kişisel kanaatiyle teşhis edilemez. Tıbbi değerlendirme gereken yerde tanığın “sağlığı yerindeydi” demesi uzman incelemesinin yerini tutmaz.

Sağlık veya başka haklı neden olmaksızın sürekli kaçınma iddiasında ise bunun hangi dönemde, hangi davranışlarla gerçekleştiği ve birlikteliği nasıl etkilediği açıklanmalıdır. Kanunda “şu kadar hafta ilişki olmazsa eş kusurludur” biçiminde bir eşik yoktur. Ayrı yatakta uyumak; vardiyalı çalışma, hastalık veya geçici düzenleme nedeniyle de gerçekleşebilir. Sebebi araştırılmadan sonuç çıkarılamaz.

Tedavi veya danışmanlık önerilerine yaklaşım, somut dosyada diğer olaylarla birlikte önem taşıyabilir. Bununla birlikte kişinin her önerilen müdahaleye rıza göstermemesi tek başına otomatik kusur sayılmaz. Önerilen işlemin niteliği, tıbbi gerekliliği, tarafların tutumu ve kişinin bedensel özerkliği birlikte gözetilmelidir.

2026 tarihli kararda ispatlanamayan iddia sonucu nasıl değiştirdi?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 06.05.2026 tarihli, 2025/10048 E., 2026/5166 K. sayılı kararı, karşılıklı boşanma davalarında kusur belirlemesinin mali sonuçlarını göstermektedir. İlk derece mahkemesi kadını ağır, erkeği az kusurlu kabul etmiş; erkek lehine maddi ve manevi tazminata hükmetmiş, kadının yoksulluk nafakası talebini reddetmişti.

Daire, kadına yüklenen yatakları ayırıp cinsel birliktelikten kaçınma olayının ispatlanmadığını belirledi. Ayrıca somut dosyadaki cenazeye katılma olayının kusur yüklemeye elverişli olmadığını değerlendirdi. Kalan ve gerçekleştiği kabul edilen davranışlar birlikte incelendiğinde tarafların eşit kusurlu olduğu sonucuna ulaşıldı.

Bu nedenle erkek lehine tazminatın koşullarının oluşmadığı, kadının ise daha ağır kusurlu olmadığı ve boşanmakla yoksulluğa düşeceği dikkate alınarak nafaka talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Hüküm kusur, yoksulluk nafakası ve erkek lehine tazminatlar yönünden bozuldu.

Karar, cinsel birliktelikten kaçınmanın hiçbir zaman kusur olamayacağını söylemez. Somut olayda iddia ispatlanamadığı için kusur hesabından çıkarılmıştır. Aynı şekilde eşit kusur, her dosyada otomatik nafaka anlamına gelmez; yoksulluk ve mali güç gibi diğer koşullar da incelenir.

2017 tarihli karar neden farklı bir sonuca ulaştı?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 09.11.2017 tarihli, 2017/4668 E., 2017/12455 K. sayılı kararında, erkeğin cinsel birliktelikten ve tedaviden kaçınması diğer kusurlu davranışlarla birlikte değerlendirildi. Kadının da ailesinin evliliğe müdahalesine sessiz kalması ve eşinin telefonla konuşmasını istememesi gibi davranışları bulunuyordu. Dosyanın bütünü içinde erkek daha ağır kusurlu kabul edildi.

Daire bu kusur değerlendirmesini korudu; kadın lehine belirlenen maddi tazminatı tarafların ekonomik ve sosyal durumu, kusur dereceleri ve hakkaniyet bakımından fazla bularak yalnız bu yönden bozdu. Dolayısıyla kararın konusu yalnız “cinsel ilişki olmadı” tespiti değildir. Farklı olaylar, ispat durumu ve tazminatın miktarı ayrı ayrı ele alınmıştır.

Dilekçede hangi olaylar ve deliller gösterilmelidir?

HMK m. 190 uyarınca, özel bir düzenleme yoksa iddia ettiği olgudan kendi lehine sonuç çıkaran taraf ispat yükünü taşır. HMK m. 194 ise olayların ispata elverişli biçimde somutlaştırılmasını ve hangi delilin hangi olaya ilişkin olduğunun açıklanmasını ister. “Evliliğimiz boyunca ilgisizdi” gibi genel bir değerlendirme, olayların tarih sırasını ve niteliğini açıklamaz.

  • Sorunun başladığı dönem ve ortak yaşama yansıyan somut davranışlar belirtilmelidir.

  • Sağlık veya başka haklı sebep ileri sürülüyorsa mevcut kayıtların hangi kurumdan getirileceği açıklanmalıdır.

  • Taraflar arasındaki hukuka uygun yazışmaların tarihi, bağlamı ve bütünlüğü korunmalıdır.

  • Tanığın bizzat gözlemlediği olay ile yalnız bir eşten duyduğu anlatım birbirinden ayrılmalıdır.

  • Diğer kusur iddiaları ve bunlara ilişkin savunmalar aynı olay çizelgesinde değerlendirilmelidir.

Dava ve cevap dilekçelerindeki olay anlatımı ile tanığın duruşmada söylediği yeni bir olay aynı şey değildir. Dilekçeler aşamasından sonra iddia ve savunmanın genişletilmesine ilişkin HMK m. 141 kuralları; delillerin geç sunulmasında ise m. 145 koşulları gündeme gelebilir. Sonradan anlatılan her olayın kendiliğinden hükme esas alınacağı varsayılmamalıdır.

Mahremiyet ve hukuka uygun delil sınırı nedir?

HMK m. 189/2, hukuka aykırı elde edilmiş delillerin bir vakıanın ispatında dikkate alınamayacağını düzenler. Eş olmak, diğer eşin telefonuna, hesabına veya sağlık verilerine sınırsız erişim hakkı vermez. Gizli kayıt, hesaplara izinsiz giriş veya mahrem görüntü toplama yöntemleri hem delilin kullanılabilirliği hem de başka hukuki sorumluluklar bakımından sorun oluşturabilir.

Sağlık kayıtlarına ihtiyaç varsa hangi kaydın uyuşmazlıkla ilgili olduğu açıklanarak mahkemeden değerlendirme ve gerektiğinde ilgili kurumdan kayıt istenmesi talep edilebilir. Gereksiz ayrıntıların yakınlara veya sosyal medyaya açıklanması ispatın bir koşulu değildir. TMK m. 184/6, taraflardan birinin istemi üzerine duruşmanın gizli yapılmasına karar verilmesine imkân tanır; bu, talebin mahkemece değerlendirilmesini gerektirir.

TMK m. 184 uyarınca hâkim boşanmaya dayanak olayları vicdanen doğrulamadan ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarları da çekişmeli boşanmada hâkimi bağlamaz. Eşin bir mesajdaki ifadesi önem taşısa bile bağlamdan koparılarak kesin ve tek sonuç üretmez.

Cinsel şiddet iddiası ile ilgisizlik neden karıştırılmamalıdır?

İsteksizlik veya uzaklaşma ile rıza dışında, baskı veya zor kullanılarak gerçekleştirilen cinsel davranışlar farklıdır. Cinsel şiddet iddiası, boşanma kusurunun yanında koşullarına göre koruma önlemleri ve ceza hukuku yönünden de değerlendirme gerektirebilir. Bir şiddet iddiasının belli bir boşanma dosyasında ispatlanamaması, bildirimin önemsiz olduğu veya şiddetin hukuken kabul edildiği anlamına gelmez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.02.2026 tarihli, 2025/7361 E., 2026/1811 K. sayılı kararında, cinsel şiddet iddiasına ilişkin tanık anlatımları yer ve zaman unsuru içermeyen soyut açıklamalar olarak değerlendirilmiş, bu olay erkeğe kusur olarak yüklenmemiştir. Diğer ispatlanan davranışlar nedeniyle erkek tam kusurlu kabul edilse de somut dosyada bu davranışlar kişilik hakkına saldırı niteliğinde görülmediğinden kadın lehine manevi tazminat yönünden bozma kararı verilmiştir.

Bu karar, doğrudan cinsel ilgisizlik hakkında verilmiş bir hüküm gibi sunulmamalıdır. Gösterdiği ayrım şudur: Bir olayın ispatı, toplam kusur ve manevi tazminat için kişilik hakkına saldırı koşulu ayrı sorulardır. Dairenin somut dosyaya ilişkin değerlendirmesi, her psikolojik şiddet veya ilgisizlik iddiası için değişmez sonuç oluşturmaz.

Nafaka, tazminat ve geçici önlemler nasıl ayrılır?

TMK m. 174/1 uyarınca maddi tazminat isteyen tarafın kusursuz veya daha az kusurlu olması ve mevcut ya da beklenen menfaatlerinin boşanmayla zedelenmesi gerekir. Manevi tazminatta m. 174/2 kapsamındaki kişilik hakkına saldırı ayrıca değerlendirilir. Yalnız bir davranışın kusur sayılması, talep edilen tazminatın tümünün kabulünü sağlamaz.

TMK m. 175 kapsamındaki yoksulluk nafakasında isteyen tarafın kusurunun daha ağır olmaması, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmesi ve karşı tarafın mali gücü önemlidir. Bu inceleme, dava devam ederken TMK m. 169 uyarınca barınma, geçim ve çocukların korunması için alınan geçici önlemlerden farklıdır. Çocuğun bakımına katılma yükümlülüğü de eşler arasındaki kusur tartışmasının yaptırımı değildir.

Dava öncesinde nasıl hazırlanılmalıdır?

Öncelikle uyuşmazlığın kronolojisi, varsa önceki davalar, ortak yaşamın devam edip etmediği, sağlık ve danışmanlık süreçleri ile mevcut belgeler düzenlenmelidir. Belgelerde bulunmayan bir olay varsayımla tamamlanmamalı; tıbbi teşhis ile eşin davranışına ilişkin iddia birbirinden ayrılmalıdır.

Boşanma davası aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür. TMK m. 168 uyarınca eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir. Talep yalnız boşanma mı, buna bağlı nafaka ve tazminat mı, geçici önlem de gerekiyor mu, dilekçede açıkça belirlenmelidir.

Dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166, 168, 169, 174, 175, 184 ve 185; 6100 sayılı HMK m. 141, 145, 189, 190 ve 194; 4787 sayılı Kanun m. 2 ve 4; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 06.05.2026, 2025/10048 E., 2026/5166 K.; 17.02.2026, 2025/7361 E., 2026/1811 K.; 09.11.2017, 2017/4668 E., 2017/12455 K. Mevzuat ve kararlar 4 Kasım 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page