Miras Kalan Taşınmaz İntikal Yapılmadan Satılabilir mi? Tapu ve Vergi Süreci | 2026
Güncelleme tarihi: 4 Kas
Miras kalan ev veya arsa, mirasbırakanın ölümüyle mirasçılara geçer. Bununla birlikte üçüncü kişiye mülkiyet devri yapılabilmesi için mirasçılığın tapu siciline yansıtılması ve satışın diğer koşullarının tamamlanması gerekir. Mirası kazanmak, intikal tescilini yaptırmak ve satış yapabilmek birbirini izleyen fakat aynı olmayan hukuki aşamalardır.
Kısa cevap: Miras nedeniyle mülkiyet tescilden önce kazanılır; ancak TMK m.705/2 tasarruf işlemi için tescili arar. Tapuda intikalin yapılabilmesi için veraset vergisinin tahakkuku beklenmez. Satış aşamasında ise devredilecek taşınmazın vergi ilişiği, hak sahipleri ve temsil yetkileri ayrıca kontrol edilir. Bir protokol imzalanması veya satış bedelinin ödenmesi bu koşulları kendiliğinden tamamlamaz.
Ölümle kazanılan mülkiyet neden ayrıca tapuya işlenir?
TMK m.599, mirasçıların mirası ölümle birlikte bir bütün olarak kazanmasını düzenler. TMK m.705 ise mirası taşınmaz mülkiyetinin tescilden önce kazanıldığı hâller arasında sayarken, malikin tasarruf işlemi yapabilmesini mülkiyetin tapu kütüğüne tesciline bağlar. Böylece sicilde ölen kişi malik görünürken alıcıya doğrudan olağan satış yapılmasıyla mirasçılık hakkının sicile geçirilmesi birbirinden ayrılır.
İntikalin gecikmesi taşınmazı sahipsiz bırakmaz; fakat satıcıların kim olduğunu ve nasıl temsil edileceğini göstermeden satışın tamamlanabileceği anlamına da gelmez. Mirasçılık belgesindeki kişilerle nüfus ve tapu kayıtları uyumlu olmalıdır. İsim farklılığı, eksik mirasçı veya arada gerçekleşen başka bir ölüm varsa önce bu bağlantıların kurulması gerekir.
Tek mirasçı intikal başvurusu yapabilir mi?
Miras intikali, mirasçıların satış iradesini açıklamasından farklı bir tescil işlemidir. TKGM açıklamaları uyarınca mirasçılardan biri, gerekli mirasçılık ve kimlik belgeleriyle intikal için başvurabilir. Bu başvuru, taşınmazın yalnız başvuranın adına geçirilmesi veya diğer mirasçıların satışa razı sayılması anlamına gelmez; kayıt mirasçılık durumuna göre oluşturulur.
Başvuru öncesinde mirasçılık belgesi, kimlik bilgileri, taşınmazın il-ilçe ve ada-parsel bilgileri, temsil varsa buna ilişkin belgeler hazırlanmalıdır. İşleme ve taşınmazın niteliğine göre DASK gibi ek belgeler istenebilir. Başvurunun yapılması, eksik evrakın tamamlanması ve tescilin gerçekleşmesi farklı aşamalardır; sadece başvuru numarası alınması satışa hazır tapu kaydı bulunduğunu göstermez.
Veraset vergisi ödenmeden intikal yapılabilir mi?
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu m.19, mirasla geçen taşınmazların tescilinin verginin tahakkuku beklenmeden yapılabilmesine izin verir. Tescil sonucu tapu idaresince ilgili vergi dairesine bildirilir. Bu kolaylık, mirasçının beyanname verme ve diğer vergisel yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Aynı madde, intikali yapılmış taşınmaza isabet eden vergi tamamen ödenmedikçe devir ve ferağ yapılamamasını ve ayni hak kurulamamasını da düzenler. Tapu idaresi vergi dairesinin ilişik kesme belgesini arar. Dolayısıyla “intikal yapıldı, vergi konusu da kapandı” denilemez. Taşınmazın sicil durumu ile vergi dosyası ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Kanunda ayrıca, tahakkuk eden vergiye karşılık 6183 sayılı Kanun m.10'da belirtilen nitelikte teminat gösterilmesi hâlinde devir izni verilebilmesi öngörülür; aynı maddenin beşinci bendindeki menkul mallar kapsam dışında tutulmuştur. Her türlü kefalet veya taşınır eşya bu koşulu karşılamaz. Teminatın kabulü ve satışa izin veren belge, vergi idaresi nezdinde işlem bazında sonuçlandırılmalıdır.
Bütün terekenin vergisiyle satılacak taşınmazın vergisi aynı mıdır?
Satış öncesinde hangi taşınmaz veya hissenin devredileceği açıkça belirtilmelidir. Vergi ilişiğinin çözümünde o işleme isabet eden tutar ve vergi dairesince düzenlenecek belgenin kapsamı önemlidir. Bir mirasçının kendi adına ödeme yapması, diğer satıcı mirasçıların paylarına ilişkin bütün koşulların tamamlandığını kendiliğinden göstermez.
Veraset vergisi, satışa ilişkin tapu harcı ve diğer işlem giderleri de farklı kalemlerdir. Miras intikali sırasında ödenen bir bedelin satış harcının yerine geçtiği varsayılmamalıdır. Satış değeri, belediye emlak vergisi değeri, işlemin tarafları ve varsa özel istisnalar ayrıca incelenir. Bu yazıdaki vergi açıklaması, somut taşınmaza ilişkin kesin bir borç veya masraf hesabı değildir.
Birden fazla mirasçı olduğunda kimler satışa katılır?
TMK m.640 gereğince paylaşmaya kadar mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve kanuni veya sözleşmesel temsil yetkileri saklı kalmak üzere birlikte tasarruf eder. Taşınmazın tamamının anlaşmalı satışı için hak sahibi mirasçıların iradeleri veya onları bağlayan geçerli temsil dayanağı gerekir. Mirasçı çoğunluğunun istemesi, tek başına bütün taşınmazı satış yetkisi sağlamaz.
Uzaktaki mirasçı usulüne uygun vekâlet verebilir; taşınmaz satışı ve bedelin alınması gibi işlemlerin vekâlet kapsamına girip girmediği kontrol edilir. Tereke temsilcisi atanmışsa görev ve yetki sınırı incelenir; temsilci sıfatı sınırsız satış izni olarak yorumlanmaz. Küçük veya kısıtlı mirasçı varsa temsil, çıkar çatışması ve gerekli mahkeme izinleri ayrıca ele alınır.
Mirasçıların tamamının onay vermesi de tapudaki haciz, ipotek, tedbir veya satışa engel diğer kayıtların etkisini ortadan kaldırmaz. Bazı yükler devre engel olurken bazıları taşınmaz üzerinde devam edebilir. Alıcıya hangi yüklerle devredileceği ve hangi kaydın nasıl kaldırılacağı satış bedeli ödenmeden önce netleştirilmelidir.
Miras payının devri ile taşınmaz payının satışı nasıl ayrılır?
Elbirliği mülkiyetinde bir mirasçının belirli taşınmaz üzerinde tek başına serbestçe satabileceği bağımsız tapu payı bulunduğu varsayılmaz. TMK m.677, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki miras payının devrini ayrı düzenler. Mirasçılar arasındaki bu sözleşme yazılı şekle; mirasçının üçüncü kişiyle yaptığı sözleşme noterlikçe düzenleme şekline tabidir.
Üçüncü kişiyle yapılan miras payı sözleşmesi, üçüncü kişiyi miras ortaklığına sokup paylaşmaya katılma yetkisi vermez. Ona, paylaşma sonunda devreden mirasçıya özgülenen payın teslimini isteme hakkı sağlar. Buna karşılık tapuda belirli payın satışı, TMK m.706 ve TBK m.237'deki taşınmaz satışının resmî şekil koşullarıyla değerlendirilir. Sözleşmenin başlığı değil, gerçek konusu belirleyicidir.
Yargıtay 2026 kararında adi protokolü neden yeterli bulmadı?
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 24.03.2026 tarihli, 2025/3823 E., 2026/1528 K. sayılı kararı, miras yoluyla gelen taşınmaz payları için hazırlanmış bir protokole dayanan tapu iptali ve tescil talebine ilişkindir. Davacı, bedelin ödendiğini fakat intikal zincirindeki bazı payların sehven devredilmediğini ileri sürmüştü. İlk derece mahkemesi protokolü miras payı devri kabul ederek tescile karar vermişti.
Daire, ilgili mirasbırakan bakımından taraflar arasında birlikte mirasçılık ilişkisi bulunmadığını ve işlemin tapulu taşınmaz payı satışı niteliğini gözetti. Resmî biçimde düzenlenmeyen harici satış sözleşmesine dayanılarak tescil istenemeyeceğini belirterek kararı bozdu. Mirasçılar arasındaki yazılı devir kolaylığı, aynı taşınmazla bağlantılı herkes arasındaki satışlara yayılmadı.
Bu nedenle ödeme dekontu ile adi protokolün bulunması tek başına tapuyu alma garantisi değildir. Önce hangi mirasbırakanın payının devredildiği, tarafların o terekeye birlikte mirasçı olup olmadığı ve devrin miras payına mı tapulu paya mı ilişkin olduğu belirlenmelidir. Geçersiz sözleşme nedeniyle bedelin geri istenmesi gibi talepler, tescil talebinden ayrı koşullarla değerlendirilir; karar her talebin aynı sonucu doğuracağını söylemez.
Mirasçılar anlaşamazsa satış veya paylaşma nasıl istenir?
TMK m.642 koşullarında mirasçılardan biri paylaşmayı isteyebilir. Malın aynen bölünmesi, belirli bir mirasçıya özgülenmesi veya satış yoluyla paylaşılması ihtimalleri terekenin niteliğine göre değerlendirilir. Elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi de m.644 kapsamında ayrı bir yoldur; bu dönüşüm, alıcıya otomatik satış yapılması değildir.
Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması veya ortaklığın giderilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda 6325 sayılı Kanun m.18/B kapsamındaki dava şartı arabuluculuk kontrol edilmelidir. Görüşmede anlaşma sağlanması ile anlaşmanın tapuda uygulanabilmesi için gereken şekil ve diğer işlemler birbirinden ayrılır. Anlaşma yoksa dava, bütün gerekli taraflar ve doğru talep belirlenerek açılmalıdır.
2026'daki mirasçılar arası ilk artırma kuralı anlaşmalı satışı engeller mi?
Hayır. 7589 sayılı Kanun m.1 ile İİK m.114'e getirilen özel usul, bütün maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişinin mülkiyet hakkı bulunmadığı taşınmazlarda, mahkemece ortaklığın satış yoluyla giderilmesine karar verilmesi üzerine yapılacak açık artırmayla ilgilidir. Bu koşullarda ilk artırma yalnız malik mirasçılar arasında yapılır; bu usul bir defa uygulanır.
Kanunun geçici m.1/1 hükmü uyarınca, değişikliğin yürürlüğe girdiği 31 Temmuz 2026'dan önce ilan edilmiş artırmalarda eski hükümler devam eder. Dosyanın açılış tarihi tek başına geçiş ölçütü değildir. Bu düzenleme, bütün mirasçıların koşulları tamamlayarak dışarıdan bir alıcıya anlaşmalı satış yapmasını yasaklamaz; rızai satışla satış memurluğundaki ihale karıştırılmamalıdır.
Alıcıyla anlaşmadan önce son kontrol nasıl yapılmalıdır?
Önce mirasçılık zinciri ve tapu kaydı, sonra temsil yetkileri ve vergi belgesi, ardından satışa engel kayıtlar ile ödeme planı kontrol edilmelidir. İntikalin ve satışın yakın tarihlerde yapılması planlanabilir; ancak eksik işlemler varken belirli bir günde mutlaka satış tamamlanacağı taahhüt edilmemelidir. Kapora, cezai şart ve bedel iadesi hükümleri de bu belirsizlikler gözetilerek değerlendirilmelidir.
Satış tamamlandıktan sonra tapu tescili, resmî sözleşme, ödeme kayıtları ve mirasçılara bedelin dağıtımına ilişkin belgeler saklanmalıdır. Bir mirasçı bedeli diğerleri adına alacaksa bunun açık yetkisi ve dağıtım hesabı bulunmalıdır. Böylece tapudaki devir tamamlanmış olsa bile sonradan doğabilecek bedel paylaşımı uyuşmazlıkları azaltılabilir.
Dayanaklar: TMK m.599, 640, 642, 644, 677, 705-706; TBK m.237; 7338 sayılı Kanun m.19; 6325 sayılı Kanun m.18/B; İİK m.114 ve 7589 sayılı Kanun m.1, geçici m.1/1; Yargıtay 7. HD, 24.03.2026, 2025/3823 E., 2026/1528 K. Mevzuat ve karar denetimi: 4 Kasım 2026.


