Vefat Eden Limited Şirket Ortağının Payı Mirasçılara Nasıl Geçer? TTK 596-598 | 2026
Güncelleme tarihi: 4 Kas
Limited şirket ortağının ölümü, şirketin bütün mallarının mirasçılara ayrı ayrı devredilmesi anlamına gelmez. Mirasın konusu, ölen kişinin şirketteki esas sermaye payı ve bu paya bağlı haklar ile yükümlülüklerdir. Şirket adına kayıtlı taşınmaz, araç veya banka hesabı şirketin malvarlığında kalır. Mirasçılar, ortaklık payına sahip olmakla şirket kasasından miras oranları kadar para çekme yetkisi kazanmaz.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 596–598. maddeleri payın mirasla geçişini, şirketin sınırlı ret imkânını, gerçek değeri ve sicil işlemlerini düzenler. Payın kazanılmasıyla bu hakların şirket karşısında belgelenmesi ve birlikte kullanılması farklı aşamalardır. Süreleri kaçırmamak kadar, ortaklık sıfatını müdürlük ve temsil yetkisiyle karıştırmamak da önemlidir.
Pay ölümle mi, genel kurul kararıyla mı geçer?
Türk Medeni Kanunu’nun 599. maddesi uyarınca mirasçılar mirası ölümle birlikte, bir bütün olarak kanun gereğince kazanır. Mirasın reddi ve diğer özel durumlar saklıdır. Limited şirket payı yönünden TTK 596/1, miras yoluyla geçişte bütün hak ve borçların genel kurul onayı aranmaksızın payı kazanana geçtiğini açıkça düzenler.
Dolayısıyla genel kurulun henüz toplanmaması veya müdürün pay defterine kayıt yapmaması, tek başına mirasın hiç geçmediği anlamına gelmez. Mirasçılık belgesi kimlerin hangi miras oranına sahip olduğunu ispatlamaya yarar; payı ilk kez yaratan bir şirket onayı değildir. Öte yandan mirasçıların kimliği, paylaşma durumu veya belgeye ilişkin uyuşmazlık varsa, bunun usulüne uygun çözülmesi gerekir.
Şirket mirasçıları ortak olarak kabul etmeyebilir mi?
TTK 596/2 şirkete sınırsız bir seçim yetkisi vermez. Şirket, payın kazanıldığını öğrenmesinden itibaren üç ay içinde onayı reddedebilir; ancak payları kendisi, ortağı veya gösterdiği üçüncü kişi hesabına gerçek değer üzerinden devralmayı önermesi şarttır. Sadece “aile dışından ortak istemiyoruz” denilmesi veya hiç cevap verilmemesi bu şartı karşılamaz.
TTK 596/4’e göre geçiş üç ay içinde açıkça ve yazılı olarak reddedilmezse şirket onay vermiş sayılır. Sürenin başlangıcı, şirketin iktisabı öğrenmesidir. Bu nedenle ölüm tarihi, mirasçılık belgesinin sunulduğu gün ve genel kurul tarihi her olayda aynı başlangıç anı değildir. Şirketin daha önceki ihtar, yazışma ve toplantılardan ne öğrendiği araştırılır.
TTK 596/3 ret kararına, geçişin gerçekleştiği günden itibaren geriye etki tanır; fakat ret kararına kadar alınmış genel kurul kararlarının geçerliliği bundan etkilenmez. Ret işleminin hangi şirket organınca ve hangi usulle yapıldığı, teklifin gerçek değere dayanıp dayanmadığı ve bildirimin zamanında ulaşıp ulaşmadığı birlikte incelenmelidir. Ret, mirasçıların ekonomik hakkının bedelsiz ortadan kaldırılması değildir.
Yargıtay 2025 kararında üç aylık süre nasıl uygulandı?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 04.06.2025 tarihli, 2024/6505 E., 2025/4046 K. sayılı kararında şirket, ölen ortağın mirasçılarının ortaklık taleplerini reddederek payların gerçek değerinin belirlenmesini istemişti. Şirket, iktisabı mirasçılık belgesinin sunulduğu kasım ayındaki genel kurulda öğrendiğini ileri sürüyordu. Dosyada ise haziran ayında gönderilmiş ihtarname ve şirketin buna cevabı bulunuyordu.
Bölge adliye mahkemesi, şirketin mirasçılardan daha önce haberdar olduğunu, ayrıca mirasçıların genel kurula katılıp oy kullanarak şirketçe tanındığını değerlendirdi. Üç ay içinde TTK 596 kapsamında geçerli ret bulunmadığından, bu mekanizmaya dayanarak pay değerinin belirlenmesini istemekte hukuki yarar olmadığı sonucuna ulaştı. Yargıtay, davanın hukuki yarar yokluğundan reddine ilişkin kararı onadı.
Kararın pratik sonucu şudur: Şirketin öğrenme tarihi yalnız sonradan düzenlenen bir tutanakla belirlenemez; önceki belgeler de önemlidir. Ayrıca gerçek değer davası, süresinde ve geçerli biçimde kullanılmamış ret yetkisini kendiliğinden canlandırmaz. Karar, her miras uyuşmazlığında değer tespiti davasının yasak olduğu veya mirasçıların hiçbir koşulda şirketten çıkarılamayacağı anlamına gelmez.
Birden fazla mirasçı oy ve bilgi alma hakkını nasıl kullanır?
TMK 640, paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekenin hak ve borçlarını kapsayan miras ortaklığı bulunduğunu ve terekeye elbirliğiyle sahip olunduğunu düzenler. TTK 599/2 ise bir esas sermaye payı birden fazla kişiye ait olduğunda bu paydan doğan hakların ortak temsilci aracılığıyla kullanılmasını öngörür. Miras oranını bilmek, ortak payı her mirasçının tek başına bağımsız bir şirket payı gibi kullanabilmesi demek değildir.
Temsilcinin belirlenmesi, yetkisinin kapsamı ve şirkete bildirilmesi yazılı olarak düzenlenmelidir. Mirasçılar anlaşamıyorsa TMK 640 uyarınca sulh hukuk mahkemesinden miras ortaklığına temsilci atanması istenebilir. Her mirasçı tereke haklarının korunmasını isteyebilse de koruma istemi ile olağan yönetim, oy kullanma ve pay üzerinde tasarruf yetkileri aynı değildir.
Örneğin ölen ortağın şirkette yüzde 30 payı bulunması ve iki mirasçının eşit miras hakkına sahip olması, paylaşma gerçekleşmeden iki ayrı ve serbestçe kullanılabilir yüzde 15 şirket payının oluştuğunu otomatik olarak göstermez. Şirketin pay yapısı, esas sermaye paylarının sayısı ve miras ortaklığının devam edip etmediği birlikte değerlendirilir. Genel kurul davetlerinde temsil düzeni bu nedenle baştan netleştirilmelidir.
Gerçek değer nasıl belirlenir?
TTK 597’ye göre kanun veya şirket sözleşmesi gerçek değeri esas alıyorsa ve taraflar anlaşamıyorsa, taraflardan birinin istemi üzerine şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi değeri belirler. Mahkeme değerleme ve yargılama giderlerini takdirine göre paylaştırır; kanunda bu kapsamdaki kararın kesin olduğu belirtilir. Bununla birlikte 2025 tarihli karardaki gibi ön şartların yokluğu nedeniyle verilen usul kararı, sırf dava dilekçesinde 597. madde yazıldığı için aynı kesinlik kapsamında kabul edilmemiştir.
Gerçek değer yalnız payın nominal sermaye tutarı veya eski bir bilançodaki rakam değildir. Faaliyetin niteliğine uygun yöntemle varlıklar, borçlar, tahsil edilebilir alacaklar, devam eden işler ve değerleme tarihi incelenir. Tarafların anlaşması yoksa raporun hangi verilerle sonuca ulaştığı denetlenebilmelidir. Şirketin her malının brüt piyasa değerini toplayıp borçları hiç dikkate almamak da yanıltıcı olur.
Pay defteri ve ticaret sicili işlemleri nasıl yürür?
TTK 598 uyarınca esas sermaye paylarının geçişinin tescili için şirket müdürleri ticaret siciline başvurur. Mirasçılık belgesi, ölüm bilgisi, şirket sözleşmesi, mevcut pay kayıtları ve temsil belgeleri bir arada hazırlanmalıdır. Sicilin somut işleme göre istediği belgeler tamamlanır; mirasla geçiş sıradan bir satış sözleşmesi gibi ele alınmamalıdır.
Müdürlerin kayıt işlemini geciktirmesi ile payın mirasla kazanılması ayrıdır. Bununla birlikte sicil görünümünün güncel tutulması, tebligatlar ve üçüncü kişilerin güveni bakımından önem taşır. TTK 598/3, sicil kaydına güvenen iyiniyetli kişinin güvenini korur. Mirasçıların şirkete başvurusunun tarihi ve içeriği ispatlanabilir olmalı; yanıtsız başvurular ve gönderilen ekler saklanmalıdır.
Mirasçı otomatik olarak müdür olur veya şirket borçlarını üstlenir mi?
Ortaklık payının geçişi, ölen kişinin müdürlük görevinin de miras yoluyla devri değildir. TTK 623 uyarınca yönetim ve temsil şirket sözleşmesi ve müdürlük düzeni içinde belirlenir. Mirasçı, sırf ortak olduğu için şirket adına sözleşme imzalayamaz veya banka hesabında temsil yetkisi kullanamaz. Tek müdürün ölümü hâlinde şirketin yönetim boşluğu ayrıca çözülmelidir.
Şirket tüzel kişiliğinin borçları, mirasbırakanın kişisel borçları ve paya bağlı yükümlülükler ayrı incelenir. Ödenmemiş sermaye, şirket sözleşmesindeki ek ödeme ve yan edim yükümlülükleri ile kamu borçlarına ilişkin özel kurallar gözden geçirilmeden “limited şirkette hiçbir kişisel sorumluluk olmaz” denilemez. Mirasın borçları bakımından TMK hükümleri ve ret imkânı da somut tereke üzerinden değerlendirilmelidir.
Bilgi verilmiyorsa veya şirket malvarlığı azaltılıyorsa
TTK 614 her ortağa şirketin işleri ve hesapları hakkında bilgi isteme ve belirli konularda inceleme hakkı tanır. Bilginin şirket zararına kullanılma tehlikesi varsa müdürler gerekli ölçüde sınırlama yapabilir; bunun üzerine genel kurula başvurulabilir. Genel kurul haksız biçimde engellerse mahkemeden karar istenebilir. Miras ortaklığının temsil kuralları bu hakkın kullanılmasında da gözetilir.
Talepte hangi dönem bilançosu, hangi işlem veya hangi alacak hakkında bilgi istendiği belirtilmelidir. Şirket değerinin azaltıldığı düşünülüyorsa, söylenti yerine ticaret sicili kayıtları, finansal tablolar, işlem tarihleri ve yazılı cevaplar toplanmalıdır. Bilgi edinme, sorumluluk, tedbir ve şirketten çıkma taleplerinin koşulları farklıdır; hepsini tek bir “miras payımı ödeyin” talebinde toplamak uyuşmazlığın çözümünü zorlaştırabilir.
İlk aşamada hazırlanacak dosya
Mirasçılık belgesi, ölüm bilgisi ve varsa mirası ret veya paylaşma belgeleri.
Şirket sözleşmesi, sicil kayıtları, pay defteri ve müdürlük bilgileri.
Şirketin öğrenme tarihini gösterebilecek ihtarlar, cevaplar ve genel kurul tutanakları.
Varsa yazılı ret kararı, gerçek değer teklifi ve bildirimin ulaştığını gösteren belgeler.
Ortak temsilci belgesi ve değerlemeye yarayacak finansal kayıtlar.
Kaynaklar: TTK 596–599, 614 ve 623; TMK 599 ve 640; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 04.06.2025, 2024/6505 E., 2025/4046 K. Karar özeti, resmî metindeki onama gerekçesi ve davanın usulden reddedilmesi ayrımı korunarak hazırlanmıştır.


