Hukuki El Atmada Faiz ve Vekâlet Ücreti | 2026
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Hukuki el atma nedeniyle açılan bedel ve tazminat davalarında yalnızca taşınmazın değeri değil, faizin hangi tarihten başlayacağı, sonradan artırılan talebe faiz yürütülüp yürütülmeyeceği ve vekâlet ücretinin nasıl belirleneceği de toplam giderim üzerinde önemli etki yaratır. Ancak 2026 itibarıyla görevli yargı rejimindeki değişiklik nedeniyle eski Danıştay kararlarının tek başına ve bütün dosyalara uygulanması doğru değildir.
Faiz Başlangıcı İçin Tek Bir Tarih Var mı?
Hayır. Faizin başlangıcı; talebin hukuki dayanağına, davanın hangi yargı kolunda görüldüğüne, idareye önceden başvuru yapılıp yapılmadığına, talep miktarının ne zaman ileri sürüldüğüne ve ilgili özel kanun hükümlerine göre değişebilir. Bu nedenle hukuki el atma dosyalarında “her zaman plan tarihi” veya “her zaman ilk dava tarihi” şeklinde genel bir formül güvenli değildir.
Danıştay 6. Dairesi 2016/654 E., 2020/13524 K. Kararındaki Faiz İlkesi
Danıştay 6. Dairesinin 23.12.2020 tarihli kararında, o dönemde idari yargıda görülen hukuki el atma tam yargı davasında dava açılırken talep edilen miktar için dava tarihinden, sonradan ıslah edilen kısım için ise ıslah tarihinden itibaren faiz hesaplanması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca ilk dava görevsiz adli yargıda süresinde açılmışsa, İYUK m.9'un etkisiyle ilk başvuru tarihinin değer tespiti bakımından dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır.
Bu 2020 Kararı Bugün Aynen Uygulanabilir mi?
Kararın hukuki bağlamı daha sonra değişmiştir. Dairenin 2020 tarihli kararı karar düzeltme aşamasında kaldırılmış; 03.11.2021 tarihli E.2021/5423, K.2021/12167 sayılı kararla ilk derece mahkemesi kararı onanmıştır. Ayrıca 2022-2026 arasında görevli yargı bakımından kanun değişikliği yaşanmıştır. Bu nedenle 2020 kararındaki faiz ve vekâlet ücreti değerlendirmesi günümüzde genel ve değişmez bir kural gibi kullanılmamalıdır.
30 Ocak 2026 Sonrası Görev Değişikliği Neyi Etkiliyor?
Hukuki el atma bedel davalarını açıkça adli yargıya bırakan 2022 tarihli hüküm AYM'nin E.2024/135, K.2025/20 sayılı kararıyla iptal edilmiş ve iptal 30.01.2026'da yürürlüğe girmiştir. Hangi yargı kolunun görevli olduğu, uygulanacak usul kurallarını ve dolayısıyla faiz ile vekâlet ücreti değerlendirmesini de etkileyebilir. Güncel görev tartışmasının ayrıntıları için hukuki el atma rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Talep Artırılırsa Faiz Ne Zaman Başlar?
İdari tam yargı rejiminde eski Danıştay uygulaması, ilk dilekçedeki tutar ile sonradan artırılan tutarı faiz başlangıcı yönünden ayırabilmektedir. Adli yargıda ise talep artırımının niteliği, belirsiz veya kısmi dava tercihi ve özel kamulaştırma hükümleri farklı sonuç doğurabilir. Somut dosyada talebin ilk kez hangi tarihte ve hangi usulle ileri sürüldüğü kontrol edilmelidir.
Vekâlet Ücreti Maktu mu Nispi mi?
Bu soru da uyuşmazlığın niteliği ve uygulanacak tarifeye göre yanıtlanmalıdır. Danıştay'ın 2020 tarihli kararında hukuki el atma tazminatının sıradan bir tam yargı alacağından farklı olduğu, taşınmaz bedelinin kamulaştırma esaslarıyla belirlenip mülkiyetin kamuya aktarılmasını hedeflediği gerekçesiyle nispi harç ve nispi vekâlet ücretinin davanın niteliğine uygun düşmediği yönünde değerlendirme yapılmıştır. Ancak karar esas yönünden bozulduğu için bu açıklama tek başına güncel ve kesin bir tarife kuralı olarak kabul edilmemelidir.
Karşı Vekâlet Ücreti ile Müvekkil-Avukat Ücreti Aynı Şey midir?
Hayır. Mahkemenin yargılama sonunda karşı tarafa yüklediği vekâlet ücreti Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve dava türüne göre belirlenir. Avukat ile müvekkil arasındaki sözleşmesel ücret ise ayrı bir hukuki ilişkidir. İki tutarın birbirine eşit olması gerekmez.
Harç Rejimi Neden Önemlidir?
Davanın bedel veya tazminat talebi içermesi harç bakımından da önem taşır. Kamulaştırmasız el atma uyuşmazlıklarında geçmişte harç ve giderlerin malik aleyhine ağır bir külfete dönüşmesini sınırlayan Anayasa Mahkemesi kararları verilmiştir. Güncel harç hesabı dava tarihi, yargı kolu ve yürürlükteki özel düzenlemeler üzerinden yapılmalıdır.
Değer Tespiti ile Faiz Birlikte Düşünülmelidir
Taşınmazın hangi tarih itibarıyla değerlendiği ile faizin başlangıç tarihi birbirinden bağımsız değildir. Yanlış değer tarihi ile uzun faiz dönemi veya güncel değer ile aynı döneme yeniden faiz uygulanması, gerçek zararın altında ya da üstünde sonuç doğurabilir. Mahkeme kararının giderimi gerçek karşılığa yaklaştıracak bütünlükte olması gerekir.
Pratik Kontrol Listesi
Dosyada ilk idari başvuru tarihi, ilk dava tarihi, varsa görevsizlik kararı, görevli mahkemede yeniden dava tarihi, ilk talep miktarı, talep artırma veya ıslah tarihi, bilirkişi değer tarihi, karar tarihi ve uygulanacak AAÜT birlikte kontrol edilmelidir.
AYM İptalinden Sonra Görev Konusunda Neye Dikkat Edilmeli?
Anayasa Mahkemesinin E.2024/135, K.2025/20 sayılı kararı, hukuki el atma kapsamındaki bedel davalarını açıkça adli yargıya bırakan cümleyi iptal etmiş ve iptal hükmü 30 Ocak 2026'da yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle bu tarihten sonraki dosyalarda eski düzenlemeye dayanarak “her durumda adli yargı görevlidir” şeklinde otomatik sonuç çıkarmak güvenli değildir. Taşınmaza getirilen kısıtlamanın niteliği, talebin hukuki sebebi, dava ve başvuru tarihleri ile yürürlükteki düzenlemeler ve güncel yüksek yargı yaklaşımı birlikte incelenmelidir.
Faiz Talebi Dilekçede Nasıl Somutlaştırılmalı?
Faiz bakımından yalnız oran değil başlangıç tarihi de talebin esaslı unsurudur. İlk idari başvuru, ilk dava, varsa görevsizlik kararı, yeni dava tarihi, ilk talep edilen bedel, talep artırma veya ıslah tarihi ve bilirkişi değer tarihi kronolojik olarak gösterilmelidir. Böylece mahkemenin hangi tutara hangi tarihten faiz yürütüleceğini değerlendirmesi kolaylaşır ve eski bir kararın tarih formülünün somut dosyaya mekanik biçimde aktarılması önlenir.
Harç ve Karşı Vekâlet Ücretinde Güncel Tarife Kontrolü
Harç ve karşı vekâlet ücreti bakımından geçmiş tarihli bir kararın tutar veya yöntemini doğrudan bugüne taşımak doğru değildir. Dava türü, görevli yargı, talebin niteliği, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve varsa özel kanuni düzenlemeler birlikte değerlendirilmelidir. Müvekkil ile avukat arasındaki sözleşmesel ücretin ise mahkemenin karşı tarafa yüklediği vekâlet ücretinden ayrı olduğu unutulmamalıdır.
Dosyada Saklanması Gereken Temel Belgeler
Uygulama imar planı ve plan değişiklikleri, tapu kaydı, taşınmazın kullanımını sınırlayan işlem veya hizmet alanı kaydı, idareye yapılan başvurular ve cevaplar, tebligatlar, daha önce açılmış davalar ile görevsizlik kararları, bilirkişi raporları ve talep artırma dilekçeleri tek dosyada tutulmalıdır. Faiz ve bedel hesabının sağlıklı kurulması büyük ölçüde bu kronolojinin eksiksiz olmasına bağlıdır.
Sonuç
Hukuki el atmada faiz ve vekâlet ücreti hesabı, özellikle 2026'daki görev değişikliği sonrasında eski bir içtihat formülüne indirgenemez. Önce görevli yargı ve dava türü belirlenmeli, ardından değer tarihi, talep tarihleri, faiz ve tarife kuralları aynı dosya bütünlüğü içinde değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın özellikleri farklı sonuçlar doğurabilir. Büro iletişim bilgilerine İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Yorumlar