Evlat Edinme Başvurusu ve Mahkeme Süreci | 2026
Güncelleme tarihi: 2 gün önce
Evlat edinme, çocuk ile evlat edinen arasında hukuken ana-baba ve çocuk ilişkisi kurulmasını sağlayan bir aile hukuku kurumudur. Küçüğün evlat edinilmesinde temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır; süreç yalnızca tarafların iradesiyle değil, kanundaki şartların gerçekleşmesi ve mahkeme kararıyla tamamlanır.
Uygulamada başvuru, sosyal inceleme, çocuğun evlat edinen yanında bakım ve eğitim süreci, gerekli rızaların alınması ve dava aşaması birbirini takip eder. Koruma altındaki her çocuk otomatik olarak evlat edindirilemez; çocuğun hukuki durumunun da evlat edinmeye elverişli olması gerekir.
Evlat Edinmenin Temel Şartları Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu m.305 uyarınca küçüğün evlat edinilebilmesi için evlat edinen tarafından en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması gerekir. Evlat edinmenin küçüğün yararına bulunması ve evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi de aranır.
Ayırt etme gücüne sahip küçüğün rızası alınır. Kural olarak ana ve babanın da kanunda öngörülen usulle rıza göstermesi gerekir; ancak kimliklerinin veya uzun süredir nerede olduklarının bilinmemesi, sürekli ayırt etme gücünden yoksunluk ya da çocuğa karşı özen yükümlülüğünün yeterince yerine getirilmemesi gibi kanunda sayılan bazı durumlarda rıza aranmayabilir.
Kimler Evlat Edinmek İçin Başvurabilir?
Eşlerin birlikte evlat edinmesinde, eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya her ikisinin de otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir. Evli olmayan kişi ise tek başına evlat edinmek istiyorsa otuz yaşını doldurmuş olmalıdır. Evli olmayan kişiler birlikte evlat edinemez.
Eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinmesi ve bazı istisnai hallerde eşlerden yalnız birinin evlat edinmesi için ayrıca özel hükümler vardır. Bu nedenle yaş, evlilik süresi ve aile bağları başvurunun türüne göre birlikte değerlendirilmelidir.
Evlat Edinme Başvurusu ve Bir Yıllık Bakım Süreci
Türkiye'de yaşayan başvurucular, uygulamada ikamet ettikleri yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne veya ilk başvuru bakımından e-Devlet üzerinden başvurabilir. Başvuru sonrasında adayların sosyal, ekonomik ve ailevi koşulları değerlendirilir; gerekli belgeler ve görüşmeler süreç içinde tamamlanır.
Çocuğun evlat edinen yanında en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması şartı nedeniyle dava hemen açılamaz. Bakanlığın güncel bilgilendirmesine göre bir yıllık sürenin sonunda yapılan izlemelerin olumlu değerlendirilmesi ve çocuğun hukuki işlemlerinin de tamamlanması gerekir; somut duruma göre süreç uzayabilir.
Ana ve Babanın Rızası Ne Zaman Aranır?
Kural olarak küçüğün ana ve babasının evlat edinmeye rıza göstermesi gerekir. Rıza, küçüğün veya ana ve babanın oturdukları yer mahkemesinde sözlü ya da yazılı olarak açıklanarak tutanağa geçirilir. Rızanın aranmadığı istisnalar ise kanunda sınırlı şekilde düzenlenmiştir.
Bu nedenle yalnızca biyolojik anne veya babanın fiilen çocukla ilgilenmemesi, her olayda kendiliğinden rızanın gereksiz hale geldiği anlamına gelmez. Mahkeme, rızanın aranıp aranmayacağını ilgili kanun hükümleri ve dosyadaki olgular üzerinden değerlendirir.
Evlat Edinme Kararı Hangi Mahkeme Tarafından Verilir?
Türk Medeni Kanunu m.315 uyarınca evlat edinme kararı, tek başına evlat edinmede evlat edinenin; birlikte evlat edinmede ise eşlerden birinin oturma yerindeki Aile Mahkemesince verilir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, Aile Mahkemesi sıfatıyla görev yapan Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür.
Mahkeme; bir yıllık bakım ve eğitim sürecini, gerekli rızaları, evlat edinenin sosyal ve ekonomik koşullarını, çocukla kurulan ilişkiyi ve evlat edinmenin çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığını araştırır. Evlatlık ilişkisi mahkeme kararıyla kurulur.
Sık Sorulan Sorular
Evlat edinme davası hemen açılabilir mi?
Küçüğün evlat edinilmesinde kural olarak en az bir yıllık bakım ve eğitim süresinin tamamlanması gerekir; bu nedenle dava bu süre dolmadan açılamaz.
Bekar bir kişi evlat edinebilir mi?
Evet. Evli olmayan kişinin tek başına evlat edinmek için otuz yaşını doldurmuş olması gerekir. Evli olmayan iki kişi birlikte evlat edinemez.
Biyolojik anne ve babanın rızası her zaman gerekli midir?
Kural olarak rıza gerekir; ancak Türk Medeni Kanunu m.311 ve devamında düzenlenen bazı istisnai durumlarda rıza aranmayabilir. Bunun değerlendirmesini mahkeme yapar.
Aile hukukuna ilişkin diğer konular için Velayet Davası ve Velayetin Değiştirilmesi rehberimizi, Çocukla Kişisel İlişki Kurulması yazımızı ve Aile Hukuku çalışma alanımızı inceleyebilirsiniz. Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşımaktadır.
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
İletişim ve Aile Hukuku Çalışma Alanı
Büro iletişim bilgileri, randevu kanalları ve aile hukuku çalışma alanına ilişkin açıklamalara aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
Yorumlar