top of page

Büyükanne ve Büyükbabanın Torunla Görüşme Hakkı | 2026

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
28 Ağu 2024
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 5 Kas

Büyükanne ve büyükbaba ile torun arasındaki bağ, çocuğun aile ilişkilerinin önemli bir parçasıdır. Ancak anne veya babanın vefatı, boşanma, aileler arasındaki anlaşmazlık ya da başka nedenlerle bu ilişkinin kesilmesi hâlinde, büyükanne ve büyükbabanın torunla kişisel ilişki kurulmasını mahkemeden istemesi gündeme gelebilir. Türk Medeni Kanunu, belirli şartlarda üçüncü kişilere de çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı tanımaktadır.

Büyükanne ve Büyükbaba Torununu Görme Hakkına Sahip midir?

Türk Medeni Kanunu’nun 325. maddesine göre olağanüstü hâller mevcutsa, çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde ana ve baba dışındaki kişilere, özellikle hısımlara da çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı tanınabilir. Bu nedenle babaanne, anneanne, dede veya büyükbabanın torunuyla görüşmesi mutlak ve sınırsız bir hak değildir. Mahkemenin temel ölçütü her zaman çocuğun üstün yararıdır.

TMK 325 Kapsamında “Olağanüstü Hâl” Ne Demektir?

Kanun her aile içi anlaşmazlığı olağanüstü hâl olarak kabul etmez. Anne veya babanın ölümü, çocuğun büyükanne ve büyükbabasıyla daha önce güçlü bir bağ kurmuş olması, aile bağlarının tamamen kopma tehlikesi ve somut olayın diğer özellikleri değerlendirmede önem taşıyabilir. Mahkeme, kişisel ilişkinin kurulmasının çocuk üzerinde olumlu mu yoksa olumsuz mu sonuç doğuracağını somut delillerle araştırır.

Çocuğun Üstün Yararı Neden Belirleyicidir?

Kişisel ilişki davalarında yetişkinlerin torun sevgisini yaşama arzusu önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, taraflarla geçmiş ilişkisi, güvenliği, günlük düzeni, taraflar arasındaki çatışmanın çocuğa yansıma ihtimali ve uzman değerlendirmeleri birlikte ele alınır. Görüşme biçimi ve süresi de çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir.

Anne veya Baba Görüşmeye Karşı Çıkarsa Dava Reddedilir mi?

Hayır. Çocuğun velayetini kullanan anne veya babanın karşı çıkması mahkemeyi tek başına bağlamaz. Bununla birlikte karşı çıkışın gerekçeleri ciddi biçimde incelenir. Şiddet, tehdit, çocuğun örselenmesi, yoğun aile çatışması veya çocuğun güvenliğini etkileyebilecek başka olgular varsa bunlar kişisel ilişkinin kurulup kurulmayacağı ve kurulacaksa kapsamı bakımından önemlidir.

Kademeli Kişisel İlişki Düzeni Neden Değerlendirilir?

TMK 325, olağanüstü hâllerde hısımlarla kişisel ilişkinin çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde kurulabilmesini öngörür. Bu ölçüt, görüşmenin yalnız varlığının değil biçiminin de değerlendirilmesini gerektirir. Çocuğun geçmiş bağı, yaşı ve güvenliği bakımından uzman görüşü alınması ve koşullara uygun bir görüşme planı hazırlanması önemlidir.

Aileler Arasındaki Çatışmanın Etkisi Nedir?

Aileler arasında husumet bulunması, tek başına her dosyada aynı sonucu doğurmaz. TMK 324 ve 325 kapsamında çatışmanın çocuğa etkisi, görüşmenin yararı ve güvenli biçimde yürütülüp yürütülemeyeceği birlikte değerlendirilir. Görüşmenin sıklığı, süresi ve koşulları çocuğun ihtiyaçlarıyla uyumlu olmalıdır.

Mahkeme Hangi Delilleri İnceler?

Dosyanın özelliklerine göre sosyal inceleme veya uzman raporu, tanık anlatımları, taraflar arasındaki iletişimi gösteren belgeler, varsa şiddet veya tehdit iddialarına ilişkin kayıtlar, çocuğun yaşı ve gelişim durumu ile önceki aile ilişkileri önem kazanabilir. Çocuğun görüşünün alınmasının gerekip gerekmediği de yaşı ve olgunluk düzeyi dikkate alınarak değerlendirilir.

Kişisel İlişkinin Süresi Nasıl Belirlenir?

Kanunda her dosya için geçerli sabit bir görüşme takvimi yoktur. Mahkeme; çocuğun yaşı, okul ve günlük yaşam düzeni, tarafların yaşadığı yerler, önceki ilişki, aile içi çatışmanın düzeyi ve uzman görüşlerini dikkate alarak uygun bir düzenleme yapar. Bu nedenle başka bir dosyada verilen hafta sonu veya bayram görüşme düzeninin aynı şekilde uygulanacağı varsayılmamalıdır.

Görevli Mahkeme Hangisidir?

Çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklar aile hukukuna ilişkindir ve kural olarak aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde kanuni düzenlemeler çerçevesinde aile mahkemesi sıfatıyla görev yapan mahkeme tarafından inceleme yapılabilir.

Dava Açmadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?

Dava yalnızca büyükanne veya büyükbabanın torununu görmek istemesi üzerine kurulmamalıdır. Çocukla geçmiş ilişkinin niteliği, görüşmenin neden kesildiği, mevcut aile çatışmasının boyutu, çocuğun güvenliği ve görüşmenin çocuğun gelişimine sağlayacağı katkı somutlaştırılmalıdır. Talep edilen görüşme düzeninin de çocuğun yaşı ve yaşam düzeniyle uyumlu, ölçülü ve uygulanabilir olması önemlidir.

Mahkeme Kararı Olmadan Çocuk Alınabilir mi?

TMK 326, kişisel ilişkiye ilişkin bir düzenleme yapılıncaya kadar velayet hakkına sahip veya çocuk kendisine bırakılmış kişinin rızası dışında kişisel ilişki kurulamayacağını belirtir. Bu nedenle hısımlık bağı, çocuğu okuldan izinsiz alma veya kararlaştırılmamış bir görüşmeyi fiilen dayatma yetkisi vermez. Uyuşmazlık, çocuğu yetişkinler arasındaki mücadeleye çekmeden hukuki yoldan çözülmelidir.

Anne veya babanın rızasıyla yapılan görüşmelerin kapsamı ile mahkemece tanınan kişisel ilişki hakkı aynı değildir. Görüşme sürekli engelleniyorsa önce TMK 325 koşullarına dayalı talep ve gerekiyorsa geçici düzenleme ihtiyacı değerlendirilir. Bir ebeveyne verilmiş görüşme takvimini, büyükanne veya büyükbabanın bağımsız hakkı varmış gibi genişletmek doğru değildir.

Yetki ve Uygulanabilir Görüşme Planı

TMK 326'ya göre çocuğun oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir; boşanma ve evlilik birliğinin korunmasına ilişkin yetki kuralları saklıdır. Dava hazırlığında yalnız büyükanne veya büyükbabanın adresini esas almak yeterli değildir. Çocuğun güncel yaşam yeri ve talebin başka bir aile hukuku dosyasıyla ilişkisi kontrol edilmelidir.

Talep edilen planda görüşmenin gün ve saati, teslim ve geri dönüş düzeni, okul takvimi, şehirler arası yol ve çocuğun dinlenme ihtiyacı düşünülmelidir. Uzun süredir bağ kurulmamış küçük bir çocuk için hemen uzun yatılı görüşme istemek yerine uzman değerlendirmesine uygun kademeli temas önerilebilir. Hangi planın uygun olduğu önceden kesin söylenemez; yetişkinlerin isteği kadar çocuğun güvenliği ve günlük düzeni de açıklanmalıdır.

Karar Yerine Getirilmezse Nereye Başvurulur?

Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair aile mahkemesi ilam ve tedbir kararlarının yerine getirilmesi, 5395 sayılı Kanun'un 41/A ve devamı hükümleri kapsamında Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri eliyle yürütülür. Müdürlük bulunmayan yerlerde Bakanlıkça belirlenen birim görev yapar. İşlem eski icra dairesi uygulamasıyla karıştırılmamalıdır; çocuk görüşme merkezleri ve uzman desteği çocuğun örselenmesini önlemeyi amaçlar.

Uygulama başvurusunda kararın kapsamı esas alınır. İlgili birime başvurmak, kararda bulunmayan gün veya yatılı görüşme hakkı oluşturmaz. Bu işlemler için sunulan ücretsiz hizmet, kişisel ilişki davasının bütün yargılama giderlerinin de her durumda ücretsiz olduğu anlamına gelmez.

Görüşme Kararı Sonradan Değişebilir mi?

Çocuğun yaşı, sağlık ve okul düzeni, yaşam yeri veya görüşmenin etkileri değişirse mevcut planın yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. TMK 325, ebeveynler için öngörülen sınırlamaların üçüncü kişilere de kıyasla uygulanacağını düzenler. Çocuğun huzurunun tehlikeye girmesi veya hakkın zarar verici biçimde kullanılması hâlinde sınırlama ya da kaldırma gündeme gelebilir.

Her aile tartışması görüşmenin kaldırılmasını gerektirmez. Yeni olgunun çocuk üzerindeki etkisi, uzman değerlendirmesi ve ölçülü alternatifler somutlaştırılmalıdır. Velayet değişikliğinin veya görüşmenin tamamen kaldırılmasının sırf bir aksama nedeniyle otomatik gerçekleşeceği düşünülmemelidir.

Yargıtay Örneği: Olağanüstü Koşulun Somutlaştırılması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 14.10.2024 tarihli, 2024/4157 E., 2024/7323 K. sayılı kararında, babaannenin torunuyla bağımsız kişisel ilişki kurulması talebi değerlendirilmiştir. Bölge adliye mahkemesi; baba ile çocuk arasında zaten kişisel ilişki bulunduğunu, aynı zaman diliminde babaannenin çocuğu görmesine engel bir durumun kanıtlanmadığını ve TMK 325 koşullarının gerçekleşmediğini belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay bu kararı onamıştır.

Bu örnek, akrabalık ve torun özleminin tek başına yeterli görülmeyebileceğini somutlaştırır. Başvuruda mevcut görüşme imkânları, bunların neden işlemediği ve bağımsız düzenlemenin çocuk bakımından gereği açıklanmalıdır. Karar, baba ile görüşme bulunan her olayda büyükanne veya büyükbabanın davasının mutlaka reddedileceği biçiminde genelleştirilemez; çocuğun yararı ve olağanüstü koşullar her dosyada ayrıca incelenir.

Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

Sonuç

Büyükanne ve büyükbabanın torunla kişisel ilişki kurması Türk hukukunda mümkündür; ancak bu sonuç yalnızca hısımlık bağına dayanmaz. TMK 325 kapsamında olağanüstü hâllerin bulunması ve kurulacak ilişkinin çocuğun üstün yararına uygun olması gerekir. Somut olayın koşulları, uzman değerlendirmeleri ve uygulanabilir görüşme düzeni birlikte ele alınmalıdır.

Çocuğun kişisel ilişki düzeni boşanma süreciyle birlikte gündeme geliyorsa, boşanma davasında velayet ve kişisel ilişki başlıklarının da birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Büro iletişim bilgilerine İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.


2026 İçin Uygulama Kontrolü


Bu tür uyuşmazlıklarda hukuki sebep, taraf sıfatı, görev ve yetki, süreler, deliller ve talep sonucu birlikte değerlendirilmelidir. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebildiğinden somut olay bakımından güncel düzenlemeler ayrıca kontrol edilmelidir.



İletişim ve Aile Hukuku Çalışma Alanı

Büro iletişim bilgileri, randevu kanalları ve aile hukuku çalışma alanına ilişkin açıklamalara aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.


Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page