top of page

Boşanmada Tanık Delili: Kimler Tanık Olabilir, Hangi Beyanlar Dikkate Alınır? | 2026

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
3 Eyl
6 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 5 Kas

Boşanma davasında tanık, taraflardan hangisini haklı bulduğunu söylemek için değil, uyuşmazlıkla ilgili bildiği olayları anlatmak için dinlenir. Evlilik yaşamı çoğu zaman yakın çevrede geçtiğinden anne, baba, kardeş, komşu veya arkadaşların bilgisi önem taşıyabilir. Ancak tanık sayısı, yakınlık derecesi veya güçlü ifadeler tek başına davanın sonucunu belirlemez.

Esas olan; hangi olayın anlatıldığı, tanığın bu bilgiyi nasıl edindiği, açıklamanın ne kadar somut olduğu ve diğer delillerle uyuşup uyuşmadığıdır. Tanık listesinin zamanında ve doğru sunulması da anlatımın içeriği kadar önemlidir. İyi hazırlanmış bir olay ve delil listesi, tanığa söz ezberletmekten tamamen farklıdır.

Boşanma davasında kimler tanık olabilir?

HMK m. 240/1, davada taraf olmayan kişilerin tanık olarak gösterilebileceğini düzenler. Bu nedenle eşlerin kendileri aynı davada kendi iddialarının tanığı olarak dinlenmez; taraf açıklaması ile tanık anlatımı farklı usul işlemleridir. Aile bireyleri ve olay hakkında bilgisi bulunan başka kişiler ise kural olarak tanık gösterilebilir.

Akraba olmak tek başına yasak değildir. Bununla birlikte tanıklık yapabilmek, tanıklıktan çekinme hakkına sahip olmak ve beyanın güvenilirliği ayrı konulardır. Örneğin kardeş tanık olarak gösterilebilir; fakat kanuni çekinme hakkını kullanabilir. Dinlendiğinde de anlattığı olayın niteliği ve diğer delillerle uyumu değerlendirilir.

Çocuklar bakımından tanıklık ile velayet konusunda görüşünün alınması aynı işlem değildir. HMK m. 257, dinlendiği sırada on beş yaşını bitirmeyenlerin yeminsiz dinleneceğini düzenler. Bu hüküm, çocuğun ebeveynler arasındaki çatışmaya sürüklenmesini uygun hale getirmez; yaşı, bilgiyi edinme biçimi ve korunma ihtiyacı gözetilmelidir.

Akraba tanığın sözü daha baştan değersiz sayılır mı?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03.10.2019 tarihli, 2019/32 E., 2019/993 K. sayılı kararı, boşanma davası devam ederken eşin ölmesi üzerine mirasçıların sürdürdüğü kusur incelemesine ilişkindir. Yerel mahkeme; yakınlık, menfaat ve taraflar arasında başka dosyalar bulunması gibi nedenlerle bazı tanık anlatımlarına itibar etmemiş ve sağ kalan eşin kusurlu olmadığını kabul etmişti.

Kurul çoğunluğu, akrabalığın veya başka bir yakınlığın tek başına tanık beyanını değersizleştirmeyeceğini açıkladı. Somut olayda hakaret vakıasına ilişkin anlatımların gerçeğe aykırı olduğunu gösteren ciddi ve inandırıcı delil bulunmadığını değerlendirerek direnme kararını bozdu. Kararda ayrıca delil yetersizliği nedeniyle verilen beraat kararının hukuk hâkimini bağlamadığı ele alındı.

Bu sonuç, her akrabanın her anlatımına mutlaka inanılacağı anlamına gelmez. HMK m. 255, tanığın davada yararı bulunması gibi doğruluğundan kuşku duyulmasını gerektiren sebeplerin taraflarca ileri sürülüp ispatlanmasına imkân verir. “Annesi olduğu için yalan söylüyor” demek yerine somut çelişki, olay yerinde bulunmama veya menfaat ilişkisi açıklanmalıdır.

Kararın özel olarak ölüm sonrası sürdürülen bir dosyaya ait olduğu da gözden kaçırılmamalıdır. Bu dosyadaki usul durumu, boşanma davasının tarafı olan herkesin kendi davasında tanık olabileceği şeklinde genelleştirilemez.

Doğrudan gözlem ile duyuma dayalı bilgi nasıl ayrılır?

Tanık, tartışmayı bizzat görmüş, hakareti kendisi duymuş veya evden ayrılma anında bulunmuş olabilir. Buna karşılık yalnız bir eşin sonradan anlattıklarını da biliyor olabilir. İki durumda bilginin kaynağı farklıdır. Duyuma dayalı bilgi tümüyle yok sayılan bir kategori olarak ele alınmasa da özellikle kusur iddiasının ispatında soyut ve tek kaynaktan aktarılan anlatım yetersiz kalabilir.

Örneğin “eşine sürekli kötü davranırdı” bir değerlendirmedir. “Bir aile ziyaretinde, yanlarında bulunduğum sırada şu sözü söyledi” açıklaması ise incelenebilir bir olay anlatır. Tanığın kesin hatırlamadığı günü uydurması gerekmez; hangi dönem, yer ve ortamı hatırladığını dürüstçe belirtmesi gerekir. Hatırlanmayan ayrıntıların tamamlanması beyanı güçlendirmez.

Tanık bir olayın kendisini görmemiş fakat hemen sonrasındaki yaralanmayı, yardım talebini veya davranışı gözlemlemiş olabilir. Bu durumda doğrudan bildiği kısım ile kendisine anlatılan sebep ayrılmalıdır. Mahkeme, bu parçaları sağlık kayıtları, mesajlar ve diğer hukuka uygun delillerle birlikte değerlendirebilir.

2026 kararında soyut tanık anlatımı neden yeterli görülmedi?

Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 17.02.2026 tarihli, 2025/7361 E., 2026/1811 K. sayılı kararında, erkeğe yüklenen cinsel şiddet iddiasına ilişkin tanık açıklamalarının yer ve zaman unsuru içermeyen soyut anlatımlar olduğu ve bu vakıayı ispatlamaya elverişli bulunmadığı belirtildi. Bu olay kusur değerlendirmesinden çıkarıldı.

Dosyada başka davranışlar nedeniyle erkeğin tam kusurlu kabulü sürmekle birlikte, kalan davranışların somut olayda kişilik hakkına saldırı niteliğinde görülmemesi nedeniyle kadın lehine manevi tazminat yönünden bozma kararı verildi. Boşanma hükmü ve bozma kapsamı dışındaki diğer bölümler onandı.

Karar, “tek tanıkla dava kazanılmaz” veya “her tanık mutlaka gün ve saat söylemelidir” gibi bir sayı ya da takvim şartı koymaz. İddianın somutlaştırılması, delilin o iddiayı gerçekten desteklemesi ve ispatlanan olayın hangi hukuki sonucu doğurduğu üzerinde durur. Tanık sayısını artırmak, aynı soyut anlatımın tekrar edilmesi halinde bu eksikliği tek başına gidermez.

Tanık listesinde hangi bilgiler yer almalıdır?

HMK m. 240/2 uyarınca tanık dinletmek isteyen taraf, tanığın adını ve soyadını, tebliğe elverişli adresini ve hangi olay hakkında dinleneceğini gösteren listeyi mahkemeye sunar. Kanun, listede bulunmayan kişilerin tanık olarak dinlenemeyeceğini ve ikinci liste verilemeyeceğini düzenler.

Liste hazırlanırken yalnız isimler sıralanmamalıdır. Dilekçede açıklanan her önemli olay bakımından hangi tanığın neyi doğrudan bildiği belirlenmelidir. Örneğin ekonomik baskı iddiasını bilen kişi ile belirli bir hakaret olayında bulunan kişi farklı olabilir. Tanık bilgisinin olayla eşleştirilmesi HMK m. 194'teki somutlaştırma yükümlülüğünün de gereğidir.

Adres gösterilmemişse veya verilen adreste tanık bulunamamışsa m. 240/3 kapsamında uygun kesin süre verilir. Sürede adres bildirilmez veya yeni adres de yanlışsa o tanığın dinlenilmesinden vazgeçilmiş sayılır. Adres düzeltmek ile ilk listede bulunmayan yeni tanık eklemek aynı işlem değildir.

Liste süresi kaçırıldıysa her durumda delil kaybolur mu?

Önce mahkemenin hangi işlemi, hangi kesin süre içinde istediği ve sonuçlarının nasıl bildirildiği incelenmelidir. HMK m. 243/1, tanık listesi için kesin süre verilip dinlenme günü belirlendiği halde liste verilmemiş olsa bile, o duruşmada hazır bulundurulan tanıkların dinleneceğini düzenler. Bu istisna, daha önce verilen listenin yanına istenildiği zaman ikinci liste ekleme hakkı değildir.

HMK m. 145, belirli koşullarda geç gösterilen delile izin verilebilmesini düzenler; fakat bu genel hüküm ikinci tanık listesi yasağını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İlk listenin verilip verilmediği, delile ne zaman dayanıldığı ve gecikmenin sebebi birlikte değerlendirilmelidir. Son duruşmaya kadar beklemek, bu istisnaların mutlaka uygulanacağı anlamına gelmez.

Tanığın anlattığı yeni olay ile daha önce ileri sürülen olayı ispatlayan yeni bilgi de ayrılmalıdır. İddia ve savunmanın genişletilmesine ilişkin HMK m. 141 kuralları, yalnız tanığın anlatımında geçti diye aşılmış sayılmaz.

Yakınlar tanıklıktan nasıl çekinebilir?

HMK m. 247-248 kapsamında nişanlı, evlilik sona erse bile eş, altsoy ve üstsoy, evlatlık bağı bulunanlar ve kanunda belirtilen derecedeki kan ve kayın hısımları kişisel nedenlerle çekinme hakkına sahip olabilir. Hâkim, kişisel çekinme sebeplerinin bulunduğu durumda bu hakkı önceden hatırlatır.

Ancak “aileden olduğum için hiçbir konuda konuşmam” şeklinde sınırsız bir hak yoktur. HMK m. 251; aile bireylerinin doğum, ölüm ve evlenmelerinden kaynaklanan olaylar ile aile içi ilişkilerden doğan mali uyuşmazlıklara ilişkin vakıalar gibi belirli istisnalar düzenler. Çekinme sebebi ve sorulan olayın niteliği birlikte incelenmelidir.

HMK m. 252'ye göre çekinme sebebi ve bunu destekleyen delil, dinlenme gününden önce yazılı olarak veya duruşmada sözlü olarak bildirilir. Sebep ve dayanakları önceden bildirilen tanığın o gün gelme zorunluluğuna ilişkin özel hüküm vardır; çekinmenin haklı olup olmadığına mahkeme karar verir. Davetiyeyi açıklama yapmadan yok saymakla usulüne uygun çekinme aynı şey değildir.

Tanık duruşmaya gelmezse veya başka şehirdeyse ne olur?

HMK m. 245 uyarınca usulüne uygun çağrıldığı halde mazeretsiz gelmeyen tanık hakkında zorla getirme, gider ve disiplin para cezası sonuçları doğabilir. Geçerli mazeret varsa zamanında bildirilmesi ve belgelendirilmesi gerekir. Tanık olmak taraflardan birine iyilik yapmak için yerine getirilen isteğe bağlı bir ziyaret değildir.

HMK m. 259, yargı çevresi dışında bulunan tanığın bulunduğu yer mahkemesi aracılığıyla dinlenebilmesine imkân verir. Hasta veya engelli olması nedeniyle gelemeyen tanık için de bulunduğu yerde dinleme düzenlenmiştir. Bu durumlar mahkemeye açıkça bildirilmelidir; tanığın yalnız başka şehirde olması delilin otomatik kaybı anlamına gelmez.

HMK m. 265 kapsamında çağrılan tanığa ilgili yıl tarifesine göre zaman kaybı ücreti ve koşullarına göre yol, konaklama, beslenme giderleri karşılanır. Delil için mahkemenin istediği gider avansının zamanında yatırılması da tarafların takip etmesi gereken ayrı bir işlemdir.

Duruşmada soru ve tutanak düzeni nasıl işler?

HMK m. 261 uyarınca tanıklar ayrı ayrı dinlenir; henüz dinlenmeyenler salonda bulunmaz. Tanık bildiğini sözlü açıklar. Kural olarak yazılı not kullanamaz; tarih veya rakamı hatırlamak için ihtiyacını hâkime bildirirse izin verilmesi değerlendirilebilir. Hazırlanmış bir metni ezberden okumak tanıklığın amacına uygun değildir.

HMK m. 152 çerçevesinde avukatlar duruşma disiplinine uygun doğrudan soru sorabilir; taraflar ise hâkim aracılığıyla soru yöneltir. Sorunun yöneltilmesine itiraz edilirse hâkim karar verir. Olayın nerede gerçekleştiği, tanığın orada bulunup bulunmadığı ve bilgiyi kimden edindiği gibi sorular, beyanın kaynağını açıklığa kavuşturur.

Tanığın sözleri tutanağa yazılır, önünde okunur ve imzalatılır. Eksik veya yanlış yazılan önemli bir bölüm varsa o anda açıklığa kavuşturulması istenmelidir. Taraflar tanığın sözünü kesmemeli, onu övmemeli veya aşağılamamalıdır. Tanığa gerçeğe aykırı anlatım hazırlatılması hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir.

Mahkeme bütün tanıkları dinlemek zorunda mı?

HMK m. 241, gösterilen tanıklardan bir kısmının dinlenmesiyle ispatlanmak istenen konuda yeterli bilgi edinilmişse kalanların dinlenmemesine karar verilebilmesine imkân tanır. Bununla birlikte kalan tanık başka ve önemli bir olayı biliyorsa bu fark açıkça belirtilmelidir. Sadece sayıya dayalı bir seçim yerine hangi olayın açıklığa kavuştuğu değerlendirilir.

TMK m. 184 uyarınca boşanma hâkimi delilleri serbestçe değerlendirir ve dayanak olayları vicdanen doğrulamadan ispatlanmış kabul edemez. Serbest değerlendirme, beyanların gerekçesiz biçimde kabul veya reddedilmesi anlamına gelmez; HMK m. 27'deki hukuki dinlenilme hakkı da gözetilir. Sonuç, tanık anlatımları ile bütün dosyanın birlikte değerlendirilmesine dayanır.

Dayanaklar: 6100 sayılı HMK m. 27, 141, 145, 152, 190, 194 ve 240-265; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 181 ve 184; 6098 sayılı TBK m. 74; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 03.10.2019, 2019/32 E., 2019/993 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.02.2026, 2025/7361 E., 2026/1811 K. Mevzuat ve kararlar 4 Kasım 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page