top of page

Arabuluculuk Anlaşmasına İcra Edilebilirlik Şerhi Nasıl Alınır? Süre Var mı? AYM 2026

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
21 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 4 Kas

Arabuluculukta anlaşmaya varılması, karşı tarafın ödeme, teslim veya tahliye borcunu mutlaka kendiliğinden yerine getireceği anlamına gelmez. İcra edilebilirlik şerhi, gerekli koşulları taşıyan anlaşma belgesinin ilam niteliğinde belge olarak kullanılmasını sağlar. Ancak her arabuluculuk anlaşmasında aynı imzalar, aynı mahkeme ve aynı süre kuralları geçerli değildir.

Doğru değerlendirme için önce üç soru cevaplanmalıdır: Uyuşmazlık hangi türdedir, belgeyi kimler imzalamıştır ve anlaşmada yerine getirilmesi istenen borç açıkça belirlenmiş midir? Bundan sonra şerhe ihtiyaç bulunup bulunmadığı, başvurulacak mahkeme ve icra aşaması incelenir.

İcra edilebilirlik şerhi ne işe yarar?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 18/2. maddesine göre şerhi içeren anlaşma ilam niteliğinde belge sayılır. Böylece anlaşmadaki icraya elverişli edim, koşulları oluştuğunda ilamlı icra yoluyla talep edilebilir. Şerh, anlaşmanın üzerine yalnızca bir onay işareti eklenmesinden ibaret değildir; kanunun öngördüğü yargısal denetimin sonucudur.

Bununla birlikte şerh, belgede yazmayan bir borcu yaratmaz. Örneğin anlaşmada yalnız belirli bir ana para kararlaştırılmışsa, belgede bulunmayan ayrı bir cezai şartın şerh kararıyla eklenmesi istenemez. Vadesi gelmemiş bir taksitin hemen tahsili veya koşula bağlanmış bir edimin koşul gerçekleşmeden yerine getirilmesi de sırf şerh alınmasına dayanılarak talep edilemez. İcra talebi belgenin kapsamıyla uyumlu olmalıdır.

Hangi anlaşmalarda ayrıca şerh alınması gerekmez?

6325 sayılı Kanun’un 18/4. maddesi, kanunun şerhi zorunlu kıldığı durumları saklı tutar. Bu istisnalar dışında, taraflar, tarafların avukatları ve arabulucu tarafından birlikte imzalanmış anlaşma, ayrıca şerh aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır. Ticari uyuşmazlıklarda ise avukatlar ile arabulucunun birlikte imzası bu sonuç için yeterli olabilir.

Bu nedenle yalnız “arabulucunun imzası var” demek yeterli değildir. Belgenin ticari bir uyuşmazlığa mı ilişkin olduğu, taraf ve vekil imzalarının bulunup bulunmadığı, temsil yetkisi ve özel düzenlemeler birlikte kontrol edilir. Şerhe ihtiyaç olmaması, anlaşmanın vade ve kapsam koşullarının ortadan kalkması anlamına gelmez. Anlaşmanın hangi borçları sona erdirdiği de ayrıca okunmalıdır.

Kira ve taşınmaz anlaşmalarında neden ayrı kontrol gerekir?

Kanun’un 18/B. maddesi; kira ilişkisinden doğan belirli uyuşmazlıkları, taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasını ve ortaklığın giderilmesini, Kat Mülkiyeti Kanunu’ndan ve komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıkları düzenler. Bu madde kapsamında düzenlenen anlaşmalar için icra edilebilirlik şerhi zorunludur. Kiralanan taşınmazın İcra ve İflas Kanunu uyarınca ilamsız icrayla tahliyesine ilişkin hükümler, dava şartı arabuluculuk kapsamı bakımından ayrıca ayrılmıştır.

18/B kapsamındaki taşınmazla ilgili anlaşmalarda taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi; diğer anlaşmalarda arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesi esas alınır. Taşınmazın devrine veya sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin 17/B. madde de zorunlu şerh ve taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesi kuralını içerir. Bu düzenlemeler nedeniyle bütün belgeler için tek bir yetki kuralı kullanılamaz.

17/B ve 18/B maddelerine 7531 sayılı Kanun’la eklenen hükümlere göre, taşınmazın devri veya sınırlı ayni hak kurulması anlaşmasında şerhten sonra taraflardan biri tapu müdürlüğünden tescil isteyebilir. Tapu müdürlüğü gerekli mevzuat incelemesini yaptıktan sonra resmî senet düzenlemeksizin tescili gerçekleştirir. Şerh alınması, tapudaki kanuni sınırlamaların veya gerekli incelemelerin atlanmasını sağlamaz.

Başvuru hangi mahkemeye ve hangi belgelerle yapılır?

Özel hükümler dışında, dava açılmadan önceki arabuluculuk anlaşmasında 18/2. madde uyarınca arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Dava sürerken arabuluculuğa gidilmişse talep, davanın görüldüğü mahkemeye yöneltilebilir. Uyuşmazlığın türü ve anlaşmanın tarihi bu ayrımla birlikte değerlendirilmelidir.

Başvuru dilekçesinde taraflar, arabuluculuk dosyası, anlaşmanın tarihi ve şerh istenen edimler somut olarak gösterilir. İncelemede ihtiyaç duyulabilecek temel belgeler şunlardır:

  • İmzaları ve bütün sayfaları görülebilen anlaşma belgesi ile varsa ayrılmaz ekleri.

  • Arabuluculuk son tutanağı, dosya bilgileri ve temsil söz konusuysa ilgili yetki belgeleri.

  • Taşınmazla ilgili anlaşmalarda ada, parsel, bağımsız bölüm ve hak sahipliğini açıklayan kayıtlar.

  • Talebin anlaşmadaki hangi ödeme, teslim veya diğer edime ilişkin olduğunu gösteren açıklama.

Son tutanak ile ayrıntılı anlaşma belgesi aynı şey olmayabilir. Yalnızca “anlaşma sağlandı” yazan bir tutanak, borcun miktarını ve yerine getirilme biçimini göstermiyorsa icra bakımından yeterli açıklığı sağlamayabilir. Vade, taksit, faiz, taşınmaz bilgisi veya teslim yükümlülüğü farklı eklerde yer alıyorsa belgeler bir bütün olarak sunulmalıdır.

Hâkim anlaşmayı baştan sona yeniden yargılar mı?

18/3. maddeye göre şerh verilmesi çekişmesiz yargı işidir. Genel kural dosya üzerinden incelemedir; arabuluculuğa elverişli aile hukuku uyuşmazlıklarında duruşma yapılır. İnceleme, anlaşma içeriğinin arabuluculuğa ve cebri icraya elverişliliğiyle sınırlıdır. Taşınmazla ilgili özel hükümlerde kanuni sınırlamalar ve usul şartları da denetlenir; bilgi ve belge istenebilir, gerektiğinde duruşma açılabilir.

Dolayısıyla şerh incelemesi, tarafların üzerinde uzlaştığı uyuşmazlığın tüm delillerle yeniden çözüldüğü bir alacak davası değildir. Buna karşılık anlaşmanın belirsiz, hukuken yerine getirilemez veya arabuluculuğa elverişsiz bir konuya ilişkin olması önem taşır. Kanun’un 18/5. maddesindeki, anlaşılan hususlarda dava açılamaması kuralı da dikkate alınmalıdır. İrade sakatlığı veya geçersizlik iddialarının hangi yolla ileri sürüleceği, sıradan bir şerh talebinden ayrı değerlendirilir.

Şerh istemek için belirli bir süre var mı?

6325 sayılı Kanun’un 18. maddesi, şerh isteminin anlaşmadan itibaren örneğin bir ay veya iki hafta içinde yapılacağını söyleyen genel bir süre içermez. Ancak bundan “anlaşmadaki bütün haklar süresizdir” sonucu çıkarılamaz. Şerh başvurusunun usulü, asıl alacağın zamanaşımı, ödeme vadesi ve icra aşamasındaki süreler farklı konulardır.

Özellikle anlaşmanın birden fazla taksit içermesi, borcun kabulü, şartlı ödeme veya başka bir hakkın sona erdirilmesi hükümleri ayrıca incelenmelidir. Başka bir dava türüne ait hak düşürücü sürenin şerh talebine uygulanıp uygulanamayacağı da kanuni dayanağıyla tartışılmalıdır. “Şerh için süre yok” düşüncesiyle alacağın takibini belirsiz süre ertelemek güvenli bir yöntem değildir.

AYM’nin 2024/6042 sayılı başvuruya ilişkin sonucu ne söylüyor?

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümünün 3 Eylül 2026 tarihli toplantı gündemi ve sonuçlarında, B. No: 2024/6042 bakımından, arabuluculuk anlaşmasına şerh verilmesi talebinin süresinde açılmadığı gerekçesiyle reddi incelenmiştir. Resmî sonuç kaydında mahkemeye erişim hakkı şikâyeti kabul edilebilir bulunmuş ve Anayasa’nın 36. maddesi kapsamında ihlal kararı verildiği açıklanmıştır.

Bu yazıdaki aktarım resmî gündem ve sonuç kaydıyla sınırlıdır; tam gerekçeli karar metni bu kontrol sırasında Kararlar Bilgi Bankasında bulunamamıştır. Bu nedenle kararda hangi sürenin tartışıldığı, başvurucunun adı, tazminat miktarı veya yeniden yargılama ayrıntısı doğrulanmış gibi sunulmamaktadır. Karar sonucunu, her şerh başvurusunun koşulsuz ve süresiz kabul edileceği biçiminde genelleştirmek doğru olmaz.

Ret veya kabul kararına karşı hangi kanun yolu vardır?

6325 sayılı Kanun’un 18/3. maddesi istinaf başvurusunu öngörür ve maktu harç esasını belirtir. HMK’nın 387. maddesine göre, özel düzenlemeler saklı kalmak üzere, hukuki yararı olan ilgililer çekişmesiz yargı kararının öğrenilmesinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir. Kararın öğrenildiği ve tebliğ edildiği tarihler belgeyle kaydedilmelidir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 5 Eylül 2019, E. 2019/5438, K. 2019/15284 sayılı kararında, şerh verilmesine ilişkin sulh hukuk kararı ve bunu inceleyen bölge adliye mahkemesi kararından sonra yapılan temyiz başvurusunu reddetmiştir. Gerekçe, şerhin çekişmesiz yargı işi olması ve HMK 362/1-ç uyarınca bu işlerde bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyizin kapalı bulunmasıdır. Bu karar, ilk derece kararına karşı istinafın da kapalı olduğu anlamına gelmez.

Başvurmadan önce son kontrol

Anlaşmanın bütün nüshaları karşılaştırılmalı; imzalar, vekâlet yetkisi, taşınmaz bilgileri, borç miktarı ve vadeler kontrol edilmelidir. Başvuruda anlaşmanın yeniden yazılması değil, mevcut ve icraya elverişli yükümlülüğün hukuki niteliğinin belirlenmesi istenir. Kısmi ödeme yapılmışsa icra aşamasında bu ödemenin hesaba katılması gerekir; aynı tutarın ikinci kez talep edilmesi önlenmelidir.

Hukuki dayanaklar: 6325 sayılı Kanun m. 17/B, 18 ve 18/B; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 362/1-ç ve 387; AYM İkinci Bölümün 3.9.2026 tarihli 2024/6042 başvuruya ilişkin resmî sonuç kaydı; Yargıtay 9. HD’nin 5.9.2019 tarihli, 2019/5438 E., 2019/15284 K. sayılı kararı. Somut anlaşmanın türü, imza düzeni ve talep edilen edim birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page