Arabuluculuk Anlaşmasına İcra Edilebilirlik Şerhi Nasıl Alınır? Süre Var mı? AYM 2026

Arabuluculuk görüşmeleri sonunda taraflar anlaşmaya varabilir ve bu anlaşmayı yazılı bir belgeye bağlayabilir. Ancak anlaşma belgesinin doğrudan icra edilebilir olup olmadığı, tarafların avukatla temsil edilip edilmediğine ve kanundaki özel koşullara göre değişir. Anayasa Mahkemesi 3 Eylül 2026 tarihli kararında, icra edilebilirlik şerhi talebinin süre yönünden reddedilmesini mahkemeye erişim hakkı bakımından inceledi.

İcra edilebilirlik şerhi nedir?

İcra edilebilirlik şerhi, arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesinin icra kabiliyeti kazanmasını sağlayan mahkeme onayıdır. Şerh verilen anlaşma belgesi, kanunda öngörülen şartlar çerçevesinde ilam niteliğinde belge olarak icraya konu edilebilir.

Her arabuluculuk anlaşması için şerh almak gerekir mi?

Hayır. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında bazı anlaşma belgeleri taraflar ve avukatları ile arabulucu tarafından birlikte imzalanmışsa ayrıca icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılabilir. Bunun dışında kalan hâllerde şerh talebi gündeme gelebilir.

Şerh hangi mahkemeden istenir?

İcra edilebilirlik şerhi talebi, arabuluculuk faaliyetinin yapıldığı yer sulh hukuk mahkemesinden istenir. Dava açıldıktan sonra arabuluculuğa başvurulmuşsa şerh, davanın görüldüğü mahkemeden de talep edilebilir. Uyuşmazlığın niteliğine göre özel görev kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır.

İcra edilebilirlik şerhi için süre var mı?

AYM'nin 3 Eylül 2026 tarihli kararında doğrudan tartışılan mesele budur. Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü, 2024/6042 başvuru numaralı dosyada, arabuluculuk anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesi talebiyle açılan davanın süresinde açılmadığı gerekçesiyle reddedilmesini mahkemeye erişim hakkı yönünden değerlendirdi.

Mahkeme, başvurucunun mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Karar, icra edilebilirlik şerhi başvurularında kanunda açıkça öngörülmeyen veya öngörülebilir olmayan süre sınırlamalarının yargı yoluna erişimi aşırı biçimde kısıtlayamayacağını gösteren güncel bir emsal niteliğindedir.

AYM kararı ne anlama geliyor?

Karar, her şerh talebinin süresiz şekilde her zaman kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmez. Ancak mahkemelerin başvuruyu süre nedeniyle reddederken bu sınırlamanın açık kanuni dayanağını, öngörülebilirliğini ve kişinin mahkemeye erişimini ölçüsüz biçimde engelleyip engellemediğini gözetmesi gerekir.

Şerh talebinde hangi belgeler gerekir?

• Arabuluculuk anlaşma belgesinin aslı veya usulüne uygun örneği

• Son tutanak ve arabuluculuk sürecini gösteren belgeler

• Tarafların ve varsa vekillerinin bilgileri

• Anlaşmanın icra edilebilir nitelikte açık ve belirli hükümler içerdiğini gösteren metin

• Uyuşmazlık taşınmaz devri veya ayni hak kurulmasına ilişkinse kanunda aranan ek belgeler

Mahkeme neyi inceler?

Mahkeme, anlaşmanın arabuluculuğa elverişli bir konuda yapılıp yapılmadığını ve cebri icraya uygun yeterli açıklık taşıyıp taşımadığını inceler. Şerh incelemesi kural olarak dosya üzerinden yapılır; kanunun gerekli gördüğü hâllerde duruşma açılması da mümkündür.

Taşınmaz uyuşmazlıklarında özel durum

Taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin arabuluculuk anlaşmalarında kanunda özel usul ve şerh kuralları bulunmaktadır. Bu nedenle genel arabuluculuk anlaşmalarından farklı olarak, tapu işlemi ve icra edilebilirlik bakımından özel şartların ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

Sonuç

Arabuluculuk anlaşma belgesinin icra edilebilir hâle getirilmesi, anlaşmanın kâğıt üzerinde kalmaması bakımından önemlidir. AYM'nin 3 Eylül 2026 tarihli kararı, şerh talebinin süre gerekçesiyle reddedilmesinde mahkemeye erişim hakkının gözetilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymuştur. Uygulanacak usul ise anlaşmanın imza şekline, uyuşmazlığın konusuna ve tarafların temsil durumuna göre değişebilir.

Resmî kaynak: Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü, 03.09.2026, B. No: 2024/6042 — https://www.anayasa.gov.tr/tr/mahkeme-gundemi/ikinci-bolum/3-eylul-2026-bolum-toplantisi-gundemi-ve-sonuclari

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Arabuluculuk anlaşmasının icrası, görevli mahkeme ve şerh gerekip gerekmediği somut uyuşmazlığın özelliklerine göre değişebilir.