top of page

Cezaevinde Avukat Görüşmeleri İzlenebilir mi? AİHM Benli/Türkiye Kararı | 2026

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
26 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 4 Kas

Cezaevinde avukatla yapılan görüşmenin güvenliği sağlanabilir; ancak güvenlik amacı, görüşmenin içeriğinin sınırsız biçimde dinlenmesine veya kaydedilmesine tek başına izin vermez. Temel kural, kişinin avukatıyla başkalarının konuşmayı duyamayacağı koşullarda görüşebilmesidir. Müdahalenin hukuki dayanağı, kararı veren makam, somut gerekçesi, kapsamı, süresi ve itiraz yolu birlikte incelenmelidir.

AİHM'in Salih Benli/Türkiye, başvuru no. 29949/20, 15 Eylül 2026 tarihli kararı, avukat görüşmelerinin izlenmesini ve eşle yazışmaların dijital ortamda saklanmasını ayrı ayrı ele alır. Karar, 2016–2018 dönemindeki uygulamaları inceler. O dönemin olağanüstü hâl düzenlemesini bugün bütün mahpuslara uygulanabilecek genel bir yetki gibi okumamak gerekir.

Avukat görüşmesinde gizlilik neyi korur?

Gizlilik yalnız konuşulan suçlamayla sınırlı değildir. Kişinin savunmasını hazırlaması, hukuki yardım istemesi, ailesi veya özel yaşamıyla ilgili bilgileri avukatına açıklaması da güven ilişkisine dayanır. Görevlinin görüşmeyi görebileceği bir yerde durması ile konuşmaları duyacak biçimde görüşmeye katılması aynı müdahale değildir. Ses kaydı, görüntü kaydı ve belgelerin incelenmesi de ayrı değerlendirilmelidir.

AİHS'nin 8. maddesi özel hayatı ve haberleşmeyi korur. Müdahale için kanuni dayanak, maddede belirtilen meşru amaçlardan biri ve demokratik toplumda gereklilik aranır. Yalnız bir kanun maddesinin gösterilmesi yeterli değildir: yetkinin sınırları öngörülebilir olmalı ve keyfî uygulamaya karşı güvenceler bulunmalıdır. Savunmaya etkisi ayrıca adil yargılanma hakkını ilgilendirebilse de mahremiyet şikâyeti bundan bağımsız önem taşır.

CMK 154 ve İnfaz Kanunu 59 ne düzenliyor?

5271 sayılı CMK m.154/1, şüpheli veya sanığın vekâletname aranmadan müdafiiyle her zaman, konuşulanları başkalarının duyamayacağı ortamda görüşebilmesini ve yazışmaların denetime tabi tutulmamasını esas alır. Maddenin ikinci fıkrasındaki belirli suçlar için gözaltında hâkim kararıyla uygulanabilen yirmi dört saatlik görüşme kısıtlaması ayrı bir hükümdür; bu süre içinde ifade alınamaz. Bu hüküm, cezaevindeki bütün görüşmeleri sürekli dinleme yetkisi vermez.

5275 sayılı Kanun m.59/2 ve 59/4 hükümlünün avukat görüşmesinde konuşmaların duyulamamasını, güvenlik amacıyla görülebilmesini; görüşmenin dinlenmemesini, kaydedilmemesini ve görüşmede verilen savunma belgelerinin incelenmemesini kural olarak düzenler. Hükümlü ile tutuklu bakımından karar makamı ve uygulanacak usul aynı kabul edilmemelidir.

M.59/5, sayılan suçlardan mahkûm olanlar yönünden, görüşmelerin toplum veya kurum güvenliğini tehlikeye düşürme, örgütü yönlendirme ya da örgütsel mesaj iletme amacıyla kullanıldığına ilişkin bilgi, bulgu veya belge bulunması koşuluyla özel tedbirlere izin verir. Hükümlü bakımından Cumhuriyet başsavcılığının istemi ve infaz hâkiminin kararı gerekir; tedbir üç ay için öngörülür. M.59/6 uyarınca uzatma, kısaltma veya sona erdirme ayrıca değerlendirilir. Suçun adı tek başına gerekçenin yerini tutmaz.

M.59/11 uyarınca tutuklular hakkında bu madde kapsamında karar vermeye soruşturma aşamasında sulh ceza hâkimi, kovuşturma aşamasında mahkeme yetkilidir. Bu nedenle dosyada ilk bakılacak husus, müdahalenin kurumun fiilî uygulamasına mı, infaz hâkimi kararına mı, yoksa soruşturma veya kovuşturma makamının kararına mı dayandığıdır.

Benli/Türkiye kararında ne oldu?

Başvurucunun 1 Eylül 2016 ile 23 Mart 2018 arasındaki on beş avukat görüşmesi bir görevli hazır bulundurularak izlenmişti. Ayrıca eşiyle mektuplaşmaları taranarak UYAP'ta saklanmıştı. Başvurucu, görüşmelerinin ve yazışmalarının mahremiyetine yönelik müdahaleleri iç hukukta şikâyet etmişti.

AİHM, avukat görüşmelerine ilişkin incelemesinde 667 sayılı KHK m.6/1-d kapsamında savcılara tanınan takdir yetkisinin sınırlarının ve kötüye kullanımı önleyecek güvencelerin yeterince belirlenmediğini değerlendirdi. Müdahale AİHS m.8'in kanunilik şartını karşılamıyordu. Olağanüstü hâl koşulları da keyfîliği önleyecek güvencelerin yokluğunu gidermiyordu. Mahkeme, bu sonuca ulaştığından amaç ve gereklilik konusunda ayrıca inceleme yapmadı.

Mektupların dijital saklanması yönünden ise erişilebilir olmayan idari talimatlar yeterli hukuki güvence sağlamadı. Sonraki düzenlemeler veya kayıtların daha sonra silinmesi geçmişteki müdahaleyi kendiliğinden gidermedi. Her iki şikâyette ihlal bulundu; başvurucuya 2.000 avro manevi tazminat ve 500 avro gider ödenmesine karar verildi. Bunlar aynı durumda olduğunu düşünen herkes için otomatik ödeme tutarları değildir.

Kararın dayandığı emsaller arasında Canavcı ve diğerleri/Türkiye, 24074/19 ve diğer iki başvuru, 14 Kasım 2023 ile Nuh Uzun ve diğerleri/Türkiye, 49341/18 ve diğer on üç başvuru, 29 Mart 2022 bulunur. Benli kararı bu içtihatları sırasıyla avukat görüşmelerindeki güvenceler ve mektupların dijital saklanmasının hukuki dayanağı bakımından uygular.

Mektupların okunması ile dijital saklanması aynı mı?

Hayır. Bir mektubun kurum güvenliği bakımından denetlenmesi, kopyasının belirsiz süreyle tutulması ve başka kişilere açılması farklı işlemlerdir. 5275 sayılı Kanun m.68/2–3, mektup denetimini ve gönderilmeyecek veya verilmeyecek içerikleri düzenler. M.68/4 ise hükümlünün resmî makamlara veya savunması için avukatına gönderdiği mektupları denetim dışında tutar.

M.68/5, kapsamındaki kişiler ve güvenlik amaçlarıyla dijital kayıt veya fiziki saklamaya ilişkin şartlar getirir. Kayıtlar amacı dışında kullanılamaz; kanunda açıkça belirtilen hâller dışında paylaşılamaz. Soruşturma veya kovuşturmaya konu edilmemiş kayıtların en geç bir yıl sonunda silinmesi veya imhası ve bunun savcı tarafından denetlenmesi öngörülür. Dördüncü fıkradaki korunan yazışmalar bu saklama hükmüne dahil değildir. Benli'nin incelediği geçmiş uygulama ile bugünkü madde ayrı değerlendirilmelidir.

Hangi belge ve bilgiler toplanmalı?

  • Görüşmenin tarihi, süresi, avukatın adı ve görevlinin konuşmayı duyabilecek konumda bulunup bulunmadığı.

  • Ses veya görüntü kaydı yapıldığına dair bildirim, tutanak ve varsa yazılı tedbir kararı.

  • Kararı veren makam, kanuni dayanak, başlangıç ve bitiş tarihi ile uzatma kararları.

  • İncelenen veya alınan belgenin savunmayla ilişkisi; mektubun alıcısı, gönderim ve teslim bilgileri.

  • Kurum başvuruları, şikâyet ve itiraz dilekçeleri, gerekçeli kararlar ve tebliğ belgeleri.

Belgeler hukuka uygun yollarla istenmelidir. Yalnız “görüşmelerim izleniyor” demek yerine hangi işlemle hangi hakkın etkilendiği açıklanmalıdır. Kayıtların saklanması şikâyet ediliyorsa erişim, kullanım amacı, saklama süresi ve silme işlemi de sorulabilir. Kararın örneği verilmemişse bu durum ve örnek edinme girişimleri dilekçede belirtilmelidir.

Şikâyet ve itirazda süre nasıl belirlenir?

Ceza infaz kurumu işlem veya faaliyetinin 4675 sayılı Kanun m.5 kapsamında şikâyet edilmesinde, öğrenmeden itibaren on beş gün ve her hâlde işlemden itibaren otuz gün sınırları önemlidir. İnfaz hâkimi kararına karşı aynı Kanun m.6 uyarınca güncel itiraz süresi tebliğden itibaren iki haftadır; başvuru yetkili ağır ceza mahkemesince incelenir. İlk şikâyetin süresi ile karara itiraz süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Buna karşılık tutuklu hakkında sulh ceza hâkimi veya ceza mahkemesinin verdiği bir kısıtlama kararında kararın niteliğine uygun ceza muhakemesi itiraz yolu değerlendirilir. Her durumda önce kararı veren makam ve karardaki kanun yolu bildirimi kontrol edilmelidir. Devam eden uygulamaların her biri için işlem ve öğrenme tarihlerini kaydetmek, sürenin kendiliğinden sürekli yenilendiğini varsaymaktan daha güvenlidir.

Sık sorulan sorular

Ceza davası bitmeden mahremiyet ihlali ileri sürülemez mi?

Benli kararında mahremiyet şikâyeti, sürmekte olan ceza davasındaki savunma tartışmasından ayrı ele alındı. Bu, bütün başvuru yollarının atlanabileceği anlamına gelmez. Görüşme veya yazışma müdahalesine uygun şikâyet ve itiraz yollarında aynı hak ihlali özüyle ileri sürülmelidir.

AİHM kararı görüşme kısıtlamasını otomatik kaldırır mı?

Başka bir kişi hakkındaki emsal karar, bireysel tedbiri kendiliğinden kaldırmaz. Mevcut kararın gerekçesi ve süresi incelenerek kaldırma, sonlandırma veya hukuka aykırı uygulamanın giderilmesi istenir. Emsalin somut olayla benzerliği açıklanır; yalnız karar adının dilekçeye eklenmesi yeterli değildir.

Doğrudan AYM veya AİHM'e başvurulabilir mi?

Bireysel başvuru olağan şikâyet ve itiraz yollarının yerine geçmez. 6216 sayılı Kanun m.45 ve 47 uyarınca etkili iç hukuk yollarının tüketilmesi ve AYM için kural olarak otuz günlük sürenin korunması gerekir. AİHM bakımından AİHS m.35'teki iç hukuk yollarını tüketme ve dört aylık süre şartları ayrıca değerlendirilir. Başlangıç tarihi her dosyanın nihai kararına ve öğrenme durumuna göre belirlenir.

Dayanaklar ve kararın kapsamı

Bu rehber CMK m.154, 5275 sayılı Kanun m.59 ve 68, 4675 sayılı Kanun m.5–6, 6216 sayılı Kanun m.45–47 ve AİHS m.8 ile 35 çerçevesinde hazırlanmıştır. Ana emsal Salih Benli/Türkiye kararının özellikle 14, 21–24 ve 29–33. paragraflarıdır. Görüşmenin gizliliği, kayıtların saklanması ve başvuru usulü dosyanın tarihine ve kişi hakkında verilen somut karara göre birlikte değerlendirilir.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page