Ahıska Türkleri ve Türk Soylu Yabancılar: Göçmen Statüsü, İkamet, Çalışma ve Vatandaşlık
Giriş
Türk soylu yabancılar için Türk hukukunda tek bir statü yoktur; haklar birbirinden bağımsız birkaç düzenlemeden doğar. 5543 sayılı İskân Kanunu göçmen olarak kabul edilmeyi ve buna bağlı vatandaşlığı düzenler. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na dayanan uygulama, sekiz yıl şartı aranmadan uzun dönem ikamet izni verilmesini sağlar. 2527 sayılı Kanun ile 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ise çalışma kolaylıkları getirir. Ahıska Türkleri için bunlara ek olarak 1992 tarihli 3835 sayılı Kanun bulunur.
Bu imkânların hiçbiri kendiliğinden işlemez. Türk soyundan olma ve Türk kültürüne bağlılık idarece tespit edilir; her aşamada kamu düzeni ve güvenlik incelemesi yapılır. Ekim 2025’te 2527 sayılı Kanun’un uygulama yönetmeliğinde yapılan değişiklikle, çalışma hakları bakımından hangi toplulukların Türk soylu sayılacağının Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceği de hükme bağlandı.
Bu yazıda Türk soylu ve göçmen kavramlarını, Ahıska Türklerine özgü düzenlemeleri, göçmen statüsünü, ikamet ve çalışma imkânlarını, vatandaşlık yollarını ve ret kararlarına karşı başvurulabilecek yolları ele alıyoruz.
Türk soylu ve göçmen kavramları
“Türk soylu yabancı” ifadesi tek bir kanunda tanımlanmış değildir. Kavramın içeriği, hangi hakkın söz konusu olduğuna göre farklı düzenlemelerde belirlenir.
İskân Kanunu’na göre göçmen, Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup yerleşmek amacıyla tek başına veya toplu hâlde Türkiye’ye gelen ve Kanun’a göre kabul edilen kişidir. Kanun iki göçmen türü öngörür: Devlet eliyle iskân edilmeyi istememek şartıyla kabul edilen serbest göçmen ve Devletçe taşınmaz verilerek yerleştirilen iskânlı göçmen (5543 m.3). Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olmayanlar, daha önce sınır dışı edilenler ve güvenlik bakımından uygun görülmeyenler göçmen olarak kabul edilmez (m.4). Kimlerin Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı sayılacağı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir (m.7).
Vatandaşlık mevzuatı da aynı ölçüte dayanır. Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, göçmeni Türk soyundan ve Türk kültürüne bağlı olup İskân Kanunu’na göre kabul edilen kişi olarak tanımlar (m.3/1-g). Genel yoldan vatandaşlık başvurusunda ise yabancının soy durumu; Türk kültürüne yakınlığı, örf ve âdet birlikteliği, geldiği bölge ve ana veya babasının soyu esas alınarak “Türk soylu”, “yabancı soylu” veya “soyu tespit edilemeyen” şeklinde belirlenir (Yönetmelik m.19/2).
Çalışma hakları bakımından, 2527 sayılı Kanun’un uygulama yönetmeliğine Ekim 2025’te eklenen hükümle hangi toplulukların Türk soylu sayılacağının Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceği öngörüldü. Bu nedenle kişinin kendisini Türk soylu olarak tanımlaması veya Türkçe konuşması tek başına yeterli değildir; soy durumu her başvuruda ilgili mevzuata göre ayrıca değerlendirilir.
Ahıska Türklerine özgü düzenlemeler
Ahıska Türkleri, 14 Kasım 1944’te başlayan sürgünle Gürcistan’daki Ahıska bölgesinden Sovyetler Birliği’nin uzak bölgelerine gönderilen bir Türk topluluğudur. Türkiye’nin bu topluluk için yaptığı özel düzenleme, 2 Temmuz 1992 tarihli 3835 sayılı Ahıska Türklerinin Türkiye’ye Kabulü ve İskânına Dair Kanun’dur (Resmî Gazete, 11.07.1992, sayı 21281).
Kanun’a göre Türkiye’ye gelmek isteyen Ahıska Türkleri, Bakanlar Kurulunca belirlenen yıllık sayıyı aşmamak kaydıyla serbest veya iskânlı göçmen olarak kabul edilebilir (3835 m.1). Kabul ve iskân işlerinde görev alan komisyon yapısı 2018’de 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirildi: Üst komisyon kaldırıldı; Cumhurbaşkanının görevlendireceği Bakanlıkça belirlenen illerde, valinin veya görevlendireceği kişinin başkanlığında alt komisyonlar kurulması öngörüldü (m.2). Anayasa Mahkemesi bu değişikliği Anayasa’ya aykırı bulmadı (E.2018/117, K.2023/212, 7.12.2023).
Kanun’a 2009’da 5838 sayılı Kanun’la eklenen geçici madde, 1 Ocak 2009’dan önce ikamet tezkeresiyle Türkiye’de bulunan Ahıska Türklerine, kısa bir başvuru süresi içinde başvurmaları hâlinde dönemin vatandaşlık kanunundaki şartlar aranmaksızın vatandaşlık imkânı tanımıştı (3835 geçici m.1). Bu süre 2009’da dolduğundan, bugün başvuracaklar için aşağıda anlatılan genel yollar geçerlidir.
Ukrayna’daki çatışma bölgelerinde bulunan Ahıska Türkleri için de bu Kanun’a dayanılarak kararlar alındı. Örneğin 20.12.2016 tarihli ve 2016/9642 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla, en zor durumda olanlardan başlanarak 300 ailenin iskânlı göçmen olarak Türkiye’ye kabulü kararlaştırıldı (Resmî Gazete, 27.12.2016, sayı 29931).
Türkiye’de yaşayan Ahıska Türkleri için 2017’de ikamet kolaylığı da getirildi. Anadolu Ajansı’nın 19 Mayıs 2017 tarihli haberine göre, 1 Ocak 2017’den önce Türkiye’ye gelmiş yaklaşık 22.800 Ahıska Türküne uzun dönem ikamet izni verilmesi kararlaştırılmış; bu kişilerin 15 Ağustos 2017’ye kadar il göç idarelerine başvurabileceği, daha sonra gelenlerin ise kısa dönem ikamet iznine başvurabileceği açıklanmıştı. Bu uygulamanın bugünkü kapsamı aşağıda ikamet başlığı altında ele alınıyor.
Göçmen statüsü: serbest ve iskânlı göçmen
Göçmen olarak kabul edilmek, Türk soylu yabancılar için en kapsamlı statüdür: İkamet izninden muafiyet sağlar ve istisnai yoldan vatandaşlığa götürür.
Serbest göçmen olarak kabul. Türkiye’ye yerleşmek isteyen Türk soylu kişiler, Dışişleri ve İçişleri Bakanlıklarının incelemesinden sonra serbest göçmen vizesi alabilir ve İçişleri Bakanlığınca serbest göçmen olarak kabul edilir. Başvuru, Türkiye’deki Türk vatandaşı yakınların talebiyle veya yurt dışındaki Türk temsilciliklerine yapılabilir. Temel şart, Devletten iskân yardımı istenmemesidir (5543 m.5). Serbest göçmen vizesine ilişkin hususlar İçişleri ve Dışişleri Bakanlıklarınca uygulanır (Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m.11/3).
Toplu kabul ve iskânlı göçmen. Yabancı devletlerle yapılan anlaşmalar uyarınca gelen Türk soylu kişiler, Cumhurbaşkanı kararıyla serbest göçmen olarak kabul edilir (5543 m.6). Devletin taşınmaz vererek yerleştirdiği iskânlı göçmen kabulü ise özel kanunlara ve bunlara dayanan kararlara bağlıdır. Ahıska Türkleri için 3835 sayılı Kanun ve 2016/9642 sayılı karar bu yolun örnekleridir.
Göçmen belgesi. Göçmen olarak kabul edilen kişi, yerleştiği yerin en büyük mülki amirine başvurarak kendisi ve aile fertleri için vatandaşlığa girme beyannamesi imzalar ve göçmen belgesi alır. Belge iki yıl geçerlidir ve geçici kimlik belgesi olarak kullanılır (5543 m.8). Göçmen belgesi sahipleri ikamet izni alma yükümlülüğünden muaftır ve Türkiye’ye girişte bu kişilerden vize istenmez (Yönetmelik m.20/1-h ve m.13/1-e).
İptal. Göçmen olarak kabule engel bir hâlin, örneğin Türk soyundan olmamanın veya güvenlik bakımından sakınca bulunmasının sonradan anlaşılması hâlinde göçmenlik işlemleri iptal edilir (5543 m.8).
Başvurunun yapılacağı merci ve istenen belgeler zaman içinde değiştiğinden, başvurudan önce yerleşim yerindeki valilikten güncel bilgi alınmalıdır. Türk soyunu ve Türk kültürüne bağlılığı gösteren nüfus kayıtları, aile belgeleri ve varsa Türk vatandaşlığına alınmış yakınlara ait kayıtlar başvurunun temelini oluşturur.
İkamet
Göçmen statüsü bulunmayan Türk soylu yabancılar, Türkiye’de 6458 sayılı Kanun’daki ikamet izinleriyle kalır. Bu alanda Türk soylu yabancılar için getirilen en önemli kolaylık, uzun dönem ikamet izninde sekiz yıl şartının aranmamasıdır.
Kanun, Bakanlığın belirlediği şartlara sahip olması nedeniyle uzun dönem ikamet izni verilmesi uygun görülen yabancılar için, kamu düzeni ve kamu güvenliği şartı dışındaki şartları aramaz (6458 m.43/2). İçişleri Bakanlığının Ağustos 2022’deki açıklamasına göre bu imkân, Göç Politikaları Kurulu’nun 15.02.2017 tarihli kararıyla Ahıska, Uygur, Bulgaristan ve Yunanistan Türklerine tanınmış; Kırım Tatar Türkleri de 2022’de bu kapsama alınmıştır. Kurul kararının metni yayımlanmadığından, Türk soyunun hangi belgelerle ispat edileceği ve başvuru şartları il göç idaresinden teyit edilmelidir.
Bu yolda da kamu düzeni ve kamu güvenliği şartı aynen aranır. Hakkında tahdit kaydı bulunan ya da daha önce vize veya ikamet ihlali yapmış kişinin başvurusu, sekiz yıl şartı aranmasa bile reddedilebilir. Uzun dönem ikamet izninin diğer şartları, sağladığı haklar ve iptal nedenleri için Uzun Dönem İkamet İzni ve Turkuaz Kart yazımıza bakabilirsiniz.
Türk soylu yabancılar, diğer yabancılar gibi kısa dönem, aile veya öğrenci ikamet izni gibi genel izin türlerinden de yararlanabilir. Ahıska Türkü olduğu beyanıyla ikamet izni alıp sonradan bu niteliği taşımadığı değerlendirilen yabancılar hakkında V-77 kodlu tahdit kaydı konulduğu Danıştay kararlarından anlaşılmaktadır. Ancak bu kayıt, başka bir izne, örneğin Türk vatandaşıyla evlilik nedeniyle aile ikamet iznine başvuruda tek başına ret sebebi sayılmamıştır (aşağıda yargı kararları). İkamet izni başvurusunun reddi ve iptaline ilişkin genel kurallar için İkamet İzni Reddi, İptali ve Uzatılmaması yazımıza bakabilirsiniz.
Çalışma
Türk soylu yabancıların çalışmasına ilişkin özel düzenleme, 25.09.1981 tarihli 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun’dur (Resmî Gazete, 29.09.1981, sayı 17473). Kanun, Türkiye’de ikamet eden Türk soylu yabancıların ihtiyaç duyulan meslek ve sanatları serbestçe yapabilmelerini ve kamu, özel kuruluş veya işyerlerinde çalıştırılabilmelerini amaçlar; Türk Silahlı Kuvvetleri ve emniyet teşkilatı kapsam dışıdır (m.1).
Bu imkân izne bağlıdır. İzin, özel kanunlarda aranan nitelikleri taşıyan ve yükümlülüklerini yerine getiren Türk soylu yabancılara, İçişleri ve Dışişleri Bakanlıkları ile ilgili kurumların görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verilir (m.3). İzin süresince bu kişiler, mevzuatta Türk vatandaşlığı aranan meslek ve işlerde bu şartın dışında tutulur; ancak siyasi haklardan yararlanamaz (m.7). Meslek kuruluşlarına Türk vatandaşları gibi kaydolurlar, fakat genel kurula katılma, oy kullanma ve seçilme hakları yoktur (m.4).
Kanun’un uygulama yönetmeliği 25.10.1982 tarihli ve 8/5488 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konuldu. Yönetmelikte 9 Ekim 2025 tarihli ve 10476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla önemli değişiklikler yapıldı (Resmî Gazete, 10.10.2025, sayı 33043). Eklenen 2/A maddesiyle hangi toplulukların Türk soylu sayılacağının Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceği hükme bağlandı. Yeniden düzenlenen 3. madde ise izin için birlikte aranacak şartları sayar. Bu şartlar arasında şunlar bulunur:
Geçerli ikamet izni
Meslek için özel kanunlarda aranan niteliklerin taşınması ve diplomaların denkliği
Güvenlik bakımından sakınca bulunmaması
Yabancılara mahsus kütüğe ve gerektiğinde meslek kuruluşuna kayıt
Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilen bir Türk soylu topluluktan olmak
Vatandaşı olduğu devlette, kendisinden kaynaklanmayan sebeplerle mesleğini, sanatını veya işini icra edememek
O ülkenin çoğunluğundan farklı bir etnik ve kültürel kimliğe sahip olmak
Kanun’un 3. maddesi değişmediğinden izin şartı devam etmektedir; Türk soylu yabancıların izin almadan çalışabileceği yönündeki yorumlar Kanun metniyle bağdaşmaz. Yeni şartlar, özellikle Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek topluluk şartı, bu imkândan yararlanabilecek kişi sayısını daraltabilir. Başvurudan önce, 2/A maddesi uyarınca çıkarılmış bir Cumhurbaşkanı kararı bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu da İçişleri veya Dışişleri Bakanlığınca Türk soylu olduğu bildirilen yabancıları, çalışma izni kurallarında istisna tanınabilecekler arasında sayar (m.16/1-ç). Bu bir hak değil, Bakanlığa tanınmış bir takdir yetkisidir. Sekiz yıl şartı aranmadan uzun dönem ikamet izni alan Türk soylu yabancı ise süresiz çalışma iznine başvurabilir; başvuru şartlarını taşımak mutlak bir hak sağlamaz (6735 m.10/3). Çalışma izni uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgi için Çalışma İzni Reddi ve İptaline Karşı Hukuki Yollar yazımıza bakabilirsiniz.
Vatandaşlık
Türk soylu yabancılar için vatandaşlığa giden başlıca iki yol vardır.
Göçmen olarak vatandaşlık. İskân Kanunu’na göre göçmen olarak kabul edilenler, gerekli işlemler tamamlandıktan sonra Cumhurbaşkanı kararıyla Türk vatandaşlığına alınır; küçük çocuklar ana veya babalarına bağlı olarak işlem görür (5543 m.8). Türk Vatandaşlığı Kanunu da göçmen olarak kabul edilen kişileri, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması şartıyla istisnai yoldan vatandaşlık kazanabilecekler arasında sayar (5901 m.12/1-d). Yönetmeliğe göre göçmenlerin vatandaşlık dosyası il düzeyinde hazırlanıp Bakanlığa gönderilir ve kişinin vatandaşlığa alınması için teklifte bulunulur (Yönetmelik m.21). Bu yolda genel yoldan vatandaşlıktaki beş yıllık ikamet şartı aranmaz.
Genel yoldan vatandaşlık. Göçmen statüsü bulunmayan Türk soylu yabancılar, diğer yabancılar gibi başvuru tarihinden geriye doğru kesintisiz beş yıl ikamet, yeterli Türkçe, geçim ve kamu düzeni gibi şartları taşıyarak başvurabilir (5901 m.11). Sekiz yıl şartı aranmadan uzun dönem ikamet izni alanlar için bu yol pratikte önemlidir; uzun dönem ikamet izniyle geçen süreler de beş yıllık ikamete dahildir. Kanun’un geçici 1. maddesi, beş yıllık süreyi Türk soylu yabancılar için 31.12.2010’a kadar iki yıl olarak uygulamıştı. Bu süre dolduğundan bugün Türk soylu yabancılar için de beş yıl şartı geçerlidir.
Her iki yolda da vatandaşlığa alınma şartlarını taşımak mutlak bir hak sağlamaz (5901 m.10/1). Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunanların talepleri reddedilir (m.11/1-g ve m.12/2). Vatandaşlık kararları karar tarihinden itibaren hüküm doğurur (m.20/1). Başvurunun genel şartları ve diğer istisnai yollar için Türk Vatandaşlığı Nasıl Kazanılır? yazımıza bakabilirsiniz.
Ret kararlarına karşı başvuru yolları
Türk soylu yabancıları ilgilendiren kararlar idari işlemdir ve idari yargı denetimine tabidir. İptal davası, kararın yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılır (İYUK m.7). Dava açmadan önce işlemin kaldırılması için idareye başvurmak isteğe bağlıdır; dava süresi içinde yapılan başvuru süreyi durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Dava, kural olarak işlemi yapan merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK m.32/1).
Uyuşmazlığın türüne göre dikkat edilecek noktalar şunlardır:
Göçmen başvurusunun reddi veya göçmenlik işlemlerinin iptali: Kararın tebliğinden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılabilir. Türk soyunun tespitine ilişkin uyuşmazlıklarda aile kayıtları ve vatandaşlığa alınmış yakınların durumu belirleyici delil olabilir.
İkamet izni başvurusunun reddi: Türkiye içinden yapılan ikamet izni başvurularının reddi, iznin uzatılmaması veya iptali valiliklerce yapılır; bu sırada yabancının aile bağları, ikamet süresi ve menşe ülkedeki durumu göz önünde bulundurulur (6458 m.25/1). Göç İdaresinin görüş yazısına dayanan bir ret kararında valilik işlemi de dava konusu edilmeli ve valilik hasım gösterilmelidir. 6458 sayılı Kanun’dan kaynaklanan davalarda bölge idare mahkemesinin kararı kesindir (İYUK m.46/2-d).
Sınır dışı etme kararı: Tebliğden itibaren yedi gün içinde dava açılmalıdır (6458 m.53/3). Ayrıntılar için Sınır Dışı Etme Kararına İtiraz ve İptal Davası yazımıza bakabilirsiniz.
Çalışma izni başvurusunun reddi: Bakanlığın 6735 sayılı Kanun kapsamındaki kararlarına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir; itirazın reddi hâlinde dava açılır (6735 m.21). 2527 sayılı Kanun kapsamındaki izinler de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca verildiğinden, ret hâlinde otuz günlük itiraz süresinin kaçırılmaması güvenli olan yoldur.
Vatandaşlık başvurusunun reddi: Dava süresi, görevli mahkeme ve emsal kararlar için Vatandaşlık Başvurusunun Reddi ve Vatandaşlığın İptali yazımıza bakabilirsiniz.
Kesinleşen karara karşı, başvuru yollarının tüketilmesinden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir (6216 sayılı Kanun m.47/5).
Yargı kararlarından örnekler
Türk soyunun tespiti ve kardeşlerin durumu. Danıştay Onuncu Dairesi 03.12.2020 tarihli, E.2015/3591, K.2020/5767 sayılı kararında, Türk soylu olarak vatandaşlığa alınmış davacının nüfus kaydının 3835 sayılı Kanun uyarınca Ahıska Türkü olarak düzeltilmesi talebinin reddini incelemiştir. İdare, davacının kendi ülkesinden aldığı belgelerde soyunun Azeri Türkü olarak gösterildiğini ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi, davacının öz kardeşlerinin 3835 sayılı Kanun uyarınca Ahıska Türkü olarak vatandaşlığa alındığını, bu nedenle davacının Ahıska Türkü olduğu konusunda duraksama bulunmadığını ve Kanun’un geçici 1. maddesindeki başvuru süresinin zaten vatandaş olan davacıya uygulanamayacağını belirterek işlemi iptal etmiş; Danıştay bu kararı oy çokluğuyla onamıştır.
Ahıska Türkü olmadığı yönündeki kayıt ve aile ikamet izni. Danıştay Onuncu Dairesi 08.12.2020 tarihli, E.2015/1868, K.2020/5932 sayılı kararında, Türk vatandaşıyla evli Türkmenistan vatandaşı davacının aile ikamet izninin uzatılması talebinin reddini incelemiştir. İdare, davacı hakkında Ahıska Türkü olmadığına ilişkin V-77 kodlu tahdit kaydı bulunduğunu ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi; davacının üç yılı aşkın süredir evli olduğunu, diğer tahditlerin kaldırıldığını ve ret gerekçesinin 6458 sayılı Kanun’un 36. maddesinde sayılan hâllerden hiçbirine uymadığını belirterek, sahte belgeyle ikamet izni alındığı iddiasıyla açılan ceza davası sürerken de işlemi iptal etmiş; Danıştay bu kararı onamıştır.
Doğru idareye karşı dava. Danıştay Onuncu Dairesi 20.10.2021 tarihli, E.2016/106, K.2021/4941 sayılı kararında, Ahıska Türkü olduğu gerekçesiyle 2007–2012 arasında ikamet izni verilen, ardından hakkında V-77 kodu konulan ve Türk vatandaşıyla evlenen davacının aile ikamet izni talebinin reddini incelemiştir. Danıştay, Türkiye içinden yapılan ikamet izni başvurularını reddetme yetkisinin valiliklere ait olduğunu ve Göç İdaresinin görüş yazısı ile valilik işleminin birbirini bütünlediğini belirterek, valilik hasım gösterilmeden esas hakkında verilen kararı bozmuştur.
Güvenlik kaydı ve sınır dışı edilme riski. Anayasa Mahkemesi İkinci Bölümü 29.07.2025 tarihli, 2020/34963 başvuru numaralı A.K. kararında, 2007–2015 yılları arasında Ahıska Türkü ikamet izniyle Türkiye’de kalan Rusya Federasyonu vatandaşı başvurucunun durumunu incelemiştir. Başvurucu iznini uzatmak için başvurduğunda hakkında Ç-114 ve G-87 kodları bulunduğu tespit edilmiş, sonrasında sınır dışı etme ve idari gözetim kararı alınmıştır. Anayasa Mahkemesi, 2020’de verdiği ihlal kararından sonra yapılan yeniden yargılamada da ilk derece mahkemesinin başvurucunun ülkesine gönderilmesi hâlinde karşılaşabileceği riski gereği gibi değerlendirmediğini belirterek kötü muamele yasağının yeniden ihlal edildiğine karar vermiş; yeniden yargılama yapılmasına ve yargılama sonuçlanıncaya kadar başvurucunun sınır dışı edilmemesine hükmetmiştir.
Türk soylu başvurucularda uzun dönem ikamet. Anayasa Mahkemesi, Türk soylu bir Yunanistan vatandaşının uzun dönem ikamet izni talebinin kamu düzeni gerekçesiyle reddine ilişkin başvuruyu kabul edilemez bulmuştur (Betoul Faikoglu, 2020/37084, 11.12.2024). Uzun dönem ikamet izni başvurusu sırasında hakkında G-87 kaydı bulunduğu anlaşılan Uygur Türkü bir başvurucunun sınır dışı edilmesine ilişkin başvuruda ise yaşam hakkı ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğine karar vermiştir (Abulikemu Helili, 2021/7144, 13.05.2025). Her iki kararın ayrıntıları uzun dönem ikamet izni yazımızda yer alıyor.
Bu kararlardan üç pratik sonuç çıkar. Birincisi, Türk soyunun tespiti belgelerle yapılır ve vatandaşlığa alınmış yakınların durumu güçlü bir delildir. İkincisi, Ahıska Türkü olmadığı yönündeki bir kayıt, Kanun’daki ret nedenleri oluşmadıkça başka bir ikamet iznine tek başına engel değildir. Üçüncüsü, güvenlik kayıtları Türk soylu statüden bağımsız olarak değerlendirilir; ancak sınır dışı edilecek kişinin ülkesindeki risk mahkemelerce bireysel olarak incelenmek zorundadır. Tahdit kodları ve kaldırılma yolları için Türkiye’ye Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ahıska Türkleri Türkiye’de hangi izinle kalır?
Göçmen olarak kabul edilmemiş Ahıska Türkleri, 6458 sayılı Kanun’daki ikamet izinleriyle kalır. İçişleri Bakanlığının açıklamasına göre Ahıska Türklerine sekiz yıl şartı aranmadan uzun dönem ikamet izni verilebilmektedir; başvuru şartları il göç idaresinden teyit edilmelidir.
Türk soylu olduğumu nasıl gösteririm?
Nüfus kayıtları, aile belgeleri ve varsa Türk vatandaşlığına alınmış yakınların kayıtları temel delillerdir. Danıştay, öz kardeşleri Ahıska Türkü olarak vatandaşlığa alınmış bir kişinin Ahıska Türkü olduğu konusunda duraksama bulunmadığına hükmeden kararı onamıştır.
Göçmen belgesi ne sağlar?
Göçmen belgesi iki yıl geçerlidir ve geçici kimlik belgesi olarak kullanılır. Sahibi ikamet izni alma yükümlülüğünden muaftır ve vatandaşlık işlemleri bu belgeye dayanılarak yürütülür.
Göçmen olarak vatandaşlıkta beş yıl ikamet şartı aranır mı?
Hayır. Göçmen olarak kabul edilenler istisnai yoldan, Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlığa alınır; millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel bulunmaması yeterlidir. Göçmen statüsü olmayanlar ise genel yoldan, beş yıllık ikamet şartıyla başvurur.
Türk soylu yabancılar izin almadan çalışabilir mi?
Hayır. 2527 sayılı Kanun’a göre çalışma için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının izni gerekir. Ekim 2025’teki yönetmelik değişikliği izin şartlarını yeniden düzenlemiş, izin zorunluluğunu kaldırmamıştır.
Hakkımda Ahıska Türkü olmadığıma dair kayıt var. Başka bir ikamet izni alabilir miyim?
Bu kayıt tek başına ret sebebi değildir. Danıştay, Türk vatandaşıyla evli bir yabancının aile ikamet izni talebinin Kanun’daki ret nedenleri oluşmadan reddedilmesini hukuka aykırı bulan kararı onamıştır.
Ret kararına karşı dava süresi ne kadardır?
Genel kural, tebliğden itibaren altmış gündür. Sınır dışı etme kararına karşı yedi gün içinde dava açılmalı, çalışma izni ret kararlarına karşı ise otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Somut dosyanın değerlendirilmesi, kişinin soy belgelerinin, ikamet geçmişinin ve kayıtlarının incelenmesini gerektirir.
İlgili rehberler
Kaynaklar: 5543 sayılı İskân Kanunu, m.3–8; 3835 sayılı Ahıska Türklerinin Türkiye’ye Kabulü ve İskânına Dair Kanun, m.1, 2 ve geçici m.1; 2527 sayılı Kanun, m.1, 3, 4 ve 7; 10476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 10.10.2025, sayı 33043); 2016/9642 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (Resmî Gazete, 27.12.2016, sayı 29931); 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, m.25, 36, 43 ve 53; Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m.3, 10, 11, 13 ve 20; 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, m.10, 16 ve 21; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu, m.10, 11, 12, 20 ve geçici m.1; Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik, m.3, 19 ve 21; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m.7, 11, 32 ve 46; 6216 sayılı Kanun, m.47; Anadolu Ajansı, 19.05.2017; Anadolu Ajansı, 11.08.2022.
Hukuki Destek
Türk soylu yabancıların göçmen statüsü, ikamet, çalışma ve vatandaşlık başvuruları ile ret kararlarına karşı başvuru yollarına ilişkin sorularınız için aşağıdaki iletişim bilgilerinden büroya ulaşabilirsiniz.
Av. Üzeyir Ahıskalı, Balgat, Çankaya/Ankara Telefon: 0532 509 61 90 (Pazartesi–Cumartesi 09.00–18.00) İletişim formu · WhatsApp


