top of page

TOKİ’den Alınan Ev Eksik Metrekare Çıkarsa Ne Yapılır? AYM’den 2026 Kararı

Yazarın fotoğrafı: Üzeyir AHISKALI
Üzeyir AHISKALI
21 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 10 Kas

TOKİ’den satın alınan bir konutun sözleşmede veya tanıtım belgelerinde vaat edilenden küçük çıkması, bedel indirimi ve şartları varsa başka talepler doğurabilir. Ancak ilan edilen brüt alanla daire içindeki net alanı doğrudan karşılaştırmak doğru değildir. Önce taahhüdün hangi alan türüne ilişkin olduğu, teslim edilen bağımsız bölümün aynı yöntemle ölçülüp ölçülmediği ve farkın ekonomik etkisi belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 17 Eylül 2026 tarihli, B. No: 2020/14776 sayılı başvuruya ilişkin resmî sonuç duyurusunda, TOKİ’den satın alınan bağımsız bölümdeki metrekare eksikliğinden doğan zararın tazmin edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği açıklanmıştır. Bu sonuç bütün TOKİ konutlarında eksiklik bulunduğu veya her başvurucuya otomatik tazminat ödeneceği anlamına gelmez.

AYM’nin 2026 kararında doğrulanan sonuç nedir?

Resmî gündem ve sonuç kaydı, mülkiyet hakkı şikâyetinin kabul edilebilir bulunduğunu ve Anayasa m.35’in ihlal edildiğine karar verildiğini göstermektedir. Aynı dosyada yargılamanın uzun sürmesine ilişkin şikâyet ise başvuru yolları tüketilmediğinden kabul edilemez bulunmuştur. Bu iki sonucu birbirine karıştırmamak gerekir.

Somut dosyadaki metrekare farkı, tazminat miktarı, sözleşme hükmü ve hesaplama yöntemi ancak gerekçeli karar metninden öğrenilebilir. Aşağıdaki tüketici hakları ve Yargıtay örnekleri, yürürlükteki mevzuata ve tam metni yayımlanmış kararlara dayanan ayrı değerlendirmelerdir.

Net alan, brüt alan ve arsa payı neden ayrı incelenir?

Bağımsız bölümün net kullanım alanı, brüt alanı ve ortak alanlardan gelen payı aynı büyüklük değildir. Tapudaki arsa payı da dairenin fiilen kullanılabilen metrekaresini tek başına göstermez. Sözleşme, teknik şartname, satış broşürü ve onaylı mimari projede kullanılan kavramlar birlikte okunmalıdır.

Örneğin yalnızca brüt 100 metrekare olarak tanıtılan bir konutun net 80 metrekare ölçülmesi, başka bir inceleme yapılmadan yüzde 20 eksik teslim sayılmaz. Buna karşılık aynı yöntemle belirlenen ve açıkça taahhüt edilen net alanın eksik olması farklıdır. Ortak alanın izinsiz biçimde daireye katılması da yalnız fiziksel ölçüyle değil, o alanın hukuken bağımsız bölüme ait olup olmadığıyla değerlendirilir.

Uzman incelemesinde hangi alanların hesaba katıldığı, duvar ve balkonların nasıl değerlendirildiği, proje ile fiilî kullanımın nerede ayrıştığı açıklanmalıdır. Bir emlak ilanındaki rakamla telefon uygulamasından yapılan yaklaşık ölçüm, teknik uyuşmazlığı tek başına çözmez.

6502 sayılı Kanun hangi hakları tanır?

İşlem tüketici işlemi niteliğindeyse 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8 uygulanır. Teslim edilen malın kararlaştırılan özellikleri taşımaması veya tüketicinin makul olarak beklediği faydayı azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik eksiklikler içermesi ayıplı mal değerlendirmesine konu olur. Satış ilanı ve tanıtımda bildirilen özellikler de m.8 ve m.9 kapsamında önem taşır.

M.11/1, tüketiciye sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değiştirme seçeneklerini tanır. Bu seçeneklerin hepsi aynı olayda aynı ölçüde uygulanabilir değildir. Bir dairenin fiziksel alanını artırmak hukuken veya teknik olarak mümkün olmayabilir; bu durumda talebin niteliği özellikle önem kazanır.

Kanun m.11/6, seçimlik hakla birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat istenebilmesine de imkân verir. Bunun için ayrıca zarar ve diğer sorumluluk koşulları gösterilmelidir. Aynı ekonomik kaybın hem bedel indirimi hem tazminat adıyla iki kez tahsili istenemez. TOKİ’nin kamu tüzel kişisi olması da özel hukuk niteliğindeki her satış uyuşmazlığını kendiliğinden idari davaya dönüştürmez.

TBK m.244 ve satış ilanı neden önemlidir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.244, aksine sözleşme olmadıkça satılan taşınmazın sözleşmede yazılı yüzölçümünü kapsamaması hâlinde satıcının eksiklik için tazminat sorumluluğunu düzenler. Resmî ölçüme dayanılarak tapuya yazılan yüzölçümü bakımından ise satıcının sorumluluğu ayrıca üstlenip üstlenmediği önem taşır. Bu hüküm, tüketici mevzuatının uygulanması ve somut taahhütle birlikte değerlendirilmelidir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 30.3.2026, E.2025/4466, K.2026/1739 sayılı kararında, internet ilanında 75 metrekare olarak sunulan bağımsız bölüm incelenmiştir. Bilirkişi, projedeki alanın 7,30 metrekare olduğunu, ortak alanlar katılarak toplam 53,80 metrekare kullanım elde edildiğini belirlemiştir. Bölge adliye mahkemesi, alıcının taşınmazı görerek aldığı ve durumun tapu ile projeden anlaşılabileceği gerekçesiyle talebi reddetmiştir.

Yargıtay, itiraz edilmeyen ilan görüntülerindeki 75 metrekare taahhüdünü dikkate almış; satıcının eksik yüzölçümü hâlinde sorumluluğu fiilen üstlendiğini değerlendirerek nispi yöntemle bedel indirimi hesabı yapılması için kararı bozmuştur. Bu, TOKİ hakkında verilmiş bir karar değildir; ilan, proje ve fiilî alan arasındaki farkın nasıl incelenebileceğini gösteren bir emsaldir. “Evi gezdim, artık hiçbir hak ileri süremem” şeklindeki genellemenin her olayda doğru olmadığını da ortaya koyar.

Bedel indirimi her eksik metrekare için aynı tutar mıdır?

Hayır. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 12.4.2017, E.2016/13142, K.2017/4344 sayılı kararında, villa satışı ve eksik arsa metrekare taahhüdüne ilişkin uyuşmazlıkta nispi yöntem açıklanmıştır. Satış tarihindeki ayıpsız değer ile mevcut, eksik hâliyle değer ayrı belirlenir; aradaki oransal fark kararlaştırılmış satış bedeline yansıtılır. Kararda bu hesap yapılmadan hüküm kurulması bozma nedeni sayılmıştır.

Yalnız yöntemi göstermek için: Satış bedeli 2 milyon TL, satış tarihindeki vaat edilen hâlin rayiç değeri 2,5 milyon TL ve eksik hâlin rayiç değeri 2,25 milyon TL ise değer farkı yüzde 10’dur. Bu örnekte satış bedeline yansıyan indirim 200 bin TL olur. Gerçek dosyada bu değerler bilirkişi incelemesiyle belirlenir; yalnız eksik metrekareyi bugünkü ilan fiyatıyla çarpmak her zaman doğru sonuç vermez.

Aynı 2017 kararında faiz başlangıcı da ayrıca değerlendirilmiştir. Önceden temerrüt ihtarı bulunmadığı olayda teslim için öngörülen tarihten faiz işletilmesi uygun bulunmamıştır. Güncel dosyada talep türü, ihtar ve temerrüt koşulları ayrı belirlenmeli; eski kararın olayına ait faiz başlangıcı bütün satışlara otomatik uygulanmamalıdır.

İhbar ve zamanaşımı bakımından neye dikkat edilmeli?

6502 m.12 uyarınca, daha uzun bir süre yoksa konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda ayıptan sorumluluk teslimden itibaren beş yıllık zamanaşımına tabidir. İkinci el tüketici satışlarında bu sorumluluk süresi üç yıldan az olamaz. Ayıbın ağır kusur veya hileyle gizlenmesi hâlinde m.12/3’teki özel kural uygulanır. Bu düzenlemeler, bütün gayrimenkul satışlarına ve bütün tarihli sözleşmelere ayrım yapmadan uygulanamaz.

TBK m.244’te yapı ayıpları için mülkiyetin geçmesinden başlayan beş yıllık; satıcının ağır kusuru varsa yirmi yıllık süre düzenlenir. Hangi sürenin uygulanacağı, tüketici işlemi bulunmasına, talebin hukuki niteliğine, sözleşme ve teslim tarihlerine göre belirlenir. Eski 4077 sayılı Kanun dönemindeki işlemler için geçiş hükümleri de kontrol edilmelidir.

Metrekare farkı öğrenilince satıcıya, dayanakları ve istenen çözümü gösteren ispatlanabilir yazılı bildirim yapılması yararlıdır. “Beş yıl var, şimdi bildirmeme gerek yok” düşüncesi güvenli değildir. Özellikle uygulanacak eski veya genel hükümler bakımından ihbarın etkisi ayrıca incelenir. 6502 m.10’daki ilk altı ayda ortaya çıkan ayıbın teslimde bulunduğuna ilişkin karine de, beş yıllık sorumluluk süresiyle aynı şey değildir.

Başvuru hangi mercie yapılır; arabuluculuk gerekli mi?

Önce sözleşmenin tarafı, tüketici sıfatı ve talebin tutarı belirlenir. Tüketici hakem heyetinin başvuru yılındaki parasal görev sınırına giren uyuşmazlıklar ile tüketici mahkemesinde görülecek talepler ayrılmalıdır. Yalnız satıcının TOKİ olması, sözleşmeden doğan bedel iadesi veya indirim talebini otomatik olarak idare mahkemesinin görevine sokmaz; uyuşmazlığın hukuki kaynağı esas alınır.

6502 m.73/A, tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda kural olarak dava öncesi arabuluculuk öngörür. Hakem heyeti kapsamındaki uyuşmazlıklar, heyet kararına itiraz ve taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar gibi istisnalar vardır. Konutla ilgili her talep ayni hak davası değildir; para olarak bedel indirimi talebi sırf taşınmaza ilişkin olduğu için bu istisnaya girmez.

Hak aramadan önce hangi belgeler toplanmalı?

  • Satış sözleşmesi, ekleri, teknik şartname ve ödeme kayıtları.

  • Satış tarihindeki ilan, broşür, plan ve satıcının yazılı metrekare açıklamaları.

  • Onaylı mimari proje, tapu kayıtları, teslim tutanağı ve varsa tadilat projeleri.

  • Aynı yöntemle yapılmış teknik ölçüm, fotoğraflar ve uzman değerlendirmesi.

  • Satıcıya bildirim, cevaplar ve arabuluculuk veya önceki başvuru belgeleri.

Tadilatla ölçüm delillerinin değişmesi ihtimali varsa HMK m.400 ve devamındaki delil tespiti imkânı değerlendirilmelidir. Tutanakta hangi alanların ölçüldüğü ve mevcut durumun projeden farkı açık olmalıdır. Delil tespiti tek başına bedel indirimi veya tazminat hükmü vermez; sonraki uyuşmazlıkta kullanılacak bulguları korur.

AYM kararına dayanarak doğrudan ödeme istenebilir mi?

Başka bir kişinin bireysel başvurusunda verilen ihlal kararı, bütün konut sahipleri adına verilmiş toplu bir tazminat kararı değildir. Kendi sözleşmeniz, eksiklik ve zararınız ile olağan başvuru yollarınız ayrıca değerlendirilir. Mevcut dava ve başvuru süreleri yeni karar beklenerek geçirilmemelidir.

Bu rehber, AYM’nin 2020/14776 sayılı başvuruya ilişkin resmî sonuç kaydını; tam metni incelenen iki Yargıtay kararını; 6502 m.8–12 ve 73/A ile TBK m.244 hükümlerini birbirinden ayırarak ele almaktadır. Böylece kararın doğrulanmış sonucu ile genel başvuru ve hesaplama kuralları aynı içerikte, kapsamları karıştırılmadan açıklanmaktadır.

İlgili rehberler

© 2026 Av. Üzeyir Ahıskalı

  • LinkedIn
bottom of page