Tanıma ve Tenfiz Davası: Yabancı Mahkeme Kararları | 2026
Güncelleme tarihi: 8 Eyl
Yurt dışında verilen bir mahkeme kararının Türkiye’de kendiliğinden Türk mahkemesi kararı gibi sonuç doğurması veya icra edilebilmesi her durumda mümkün değildir. Yabancı kararın niteliğine göre tanıma, tenfiz ya da bazı yabancı boşanma kararlarında doğrudan nüfus kütüğüne tescil yolu gündeme gelebilir. Bu nedenle ilk olarak kararın Türkiye’de hangi hukuki sonucun doğurmasının istendiği belirlenmelidir.
Tanıma ve Tenfiz Arasındaki Fark Nedir?
Tanıma, yabancı mahkeme kararının kesin hüküm veya kesin delil etkisinin Türkiye’de kabul edilmesini sağlar. Örneğin yabancı bir boşanma kararının medeni hâl bakımından Türkiye’de sonuç doğurması kural olarak tanıma konusudur. Tenfiz ise yabancı kararın Türkiye’de cebri icraya elverişli hâle gelmesini sağlar. Para alacağı veya yerine getirilmesi gereken başka bir edim içeren yabancı ilam bakımından, şartları varsa tenfiz kararı gerekir.
Tanıma ve Tenfizin Kanuni Dayanağı
Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi esas olarak 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 50 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. MÖHUK m. 58 uyarınca yabancı ilamın kesin hüküm veya kesin delil etkisi, yabancı kararın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Tanımada, niteliği gereği bazı tenfiz şartları uygulanmaz.
Tenfiz İçin Hangi Şartlar Aranır?
Öncelikle yabancı bir mahkeme tarafından hukuk davalarına ilişkin verilmiş ve o devlet hukukuna göre kesinleşmiş bir ilam bulunmalıdır. MÖHUK m. 54 çerçevesinde ayrıca Türkiye ile kararın verildiği devlet arasında kanunda öngörülen karşılıklılık şartının bulunması, kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması, belirli hâllerde yabancı mahkemenin kendisini aşırı yetkili kılan bir bağlantıya dayanmaması, hükmün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve kendisine karşı tenfiz istenen kişinin savunma haklarına ilişkin kanuni güvencelerin ihlal edilmemiş olması önem taşır. Savunma hakkına ve aşırı yetkiye ilişkin bazı itirazlar, kanundaki düzenleme gereği ilgili tarafça ileri sürülmeleri hâlinde değerlendirilir.
Türk Mahkemesi Yabancı Kararı Yeniden İnceler mi?
Tanıma veya tenfiz incelemesi, yabancı ülkedeki uyuşmazlığın esasını baştan sona yeniden yargılama yolu değildir. Türk mahkemesi, kanunda öngörülen tanıma veya tenfiz şartlarının bulunup bulunmadığını inceler. Bu nedenle yabancı mahkemenin delilleri nasıl değerlendirdiği veya uyuşmazlığın esası hakkında ulaştığı sonucun sırf farklı bulunması tek başına yeniden esas incelemesi yapılması anlamına gelmez. Ancak kamu düzenine açık aykırılık gibi kanuni denetim alanları saklıdır.
Hangi Mahkemede Dava Açılır?
MÖHUK’a göre tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Somut uyuşmazlığın niteliğine göre aile mahkemesi gibi özel görevli mahkemelerin görev alanı ayrıca değerlendirilmelidir. Yetki bakımından kendisine karşı tanıma veya tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, yoksa sakin olduğu yer; bunların da bulunmaması hâlinde Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri kanundaki yetki düzenlemesinde önem taşır.
Başvuruda Hangi Belgeler Gerekir?
Uygulamada yabancı mahkeme kararının usulüne uygun onaylı örneği, kararın kesinleştiğini gösteren belge veya şerh ve bunların usulüne uygun Türkçe tercümeleri temel belgelerdir. Kararın verildiği ülkeye ve uygulanabilir uluslararası sözleşmelere göre apostil veya farklı bir tasdik usulü gerekebilir. Eksik veya usulüne uygun düzenlenmemiş belgeler süreci uzatabileceğinden, dava açılmadan önce kararın kesinleşme ve tasdik durumunun kontrol edilmesi önemlidir.
Yabancı Boşanma Kararında Her Zaman Tanıma Davası Gerekir mi?
Hayır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesi ve ilgili Yönetmelik, yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin bazı kararların, gerekli şartlar sağlandığında ayrıca Türk mahkemesinde tanıma davası açılmadan aile kütüğüne tesciline imkân verir. Kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması başlıca şartlardandır. Başvurunun kim tarafından ve hangi usulle yapılabileceği ile gerekli belgeler Yönetmelikte ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
İdari Tescil ile Nafaka, Tazminat veya Velayet de Uygulanır mı?
Nüfus kütüğüne tescil, esas olarak yabancı kararın evliliğin medeni hâle ilişkin sonucunun kayda geçirilmesine yöneliktir. Yabancı kararda nafaka, tazminat, malvarlığına ilişkin ödeme veya Türkiye’de icra edilmesi gereken başka hükümler varsa, bu bölümler bakımından ayrıca tenfiz gerekip gerekmediği değerlendirilmelidir. Çocuklara ilişkin velayet ve kişisel ilişki hükümleri de kararın içeriğine, güncel duruma ve uygulanacak özel kurallara göre ayrıca incelenmelidir.
Tanıma ve Tenfiz Davası Ne Kadar Sürer?
Her dosya için geçerli sabit bir süre vermek doğru değildir. Tebligatın yurt dışına yapılması, tarafın itiraz edip etmemesi, belgelerde eksiklik bulunması, tercüme ve tasdik işlemleri ile mahkemenin iş yoğunluğu süreyi doğrudan etkileyebilir. Özellikle yabancı tebligat gereken dosyalarda süreç, tarafların Türkiye’de usulüne uygun temsil edildiği dosyalara göre daha uzun sürebilir.
Önce Sonucu Belirleyin: Tanıma mı, Tenfiz mi, İdari Tescil mi?
Yabancı karar Türkiye'de yalnızca medeni hâl, kesin hüküm veya kesin delil etkisi doğuracaksa tanıma gündeme gelir. Kararın para ödenmesi, malın teslimi veya icra edilebilir başka bir edim içeren bölümünün Türkiye'de zorla yerine getirilmesi isteniyorsa tenfiz değerlendirilir. Yabancı boşanma kararında ise şartları varsa Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27/A kapsamındaki idari tescil yolu, yalnız medeni hâl sonucunun nüfusa geçirilmesi bakımından daha kısa bir yol olabilir.
Kesinleşme ve Usul Belgeleri Neden Kritik?
Tanıma veya tenfiz talebinde yabancı kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleştiğinin gösterilmesi temel konulardandır. Kararın usulüne uygun onaylı örneği, kesinleşme belgesi veya şerhi ve Türkçe tercümeler birlikte hazırlanmalıdır. Apostil veya konsolosluk tasdiki gerekip gerekmediği kararın verildiği ülkeye ve uygulanabilir uluslararası sözleşmelere göre kontrol edilmelidir. Belgenin içeriği doğru olsa bile tasdik veya tercüme eksikliği davayı gereksiz yere uzatabilir.
Kısmi Tenfiz Talebi Nasıl Kurulur?
Yabancı kararın bütün hükümlerinin Türkiye'de icrası istenmeyebilir. Örneğin medeni hâl sonucu tanınırken kararın yalnız belirli bir para alacağı veya başka bir edim içeren kısmının tenfizi talep edilebilir. Bu durumda dilekçenin sonuç bölümünde hangi hüküm fıkrasının veya hangi edimin Türkiye'de icra edilebilir hâle getirilmesinin istendiği açıkça gösterilmelidir. Mahkeme de kanuni şartlar çerçevesinde talebin tamamı veya uygun kısmı hakkında karar verebilir.
Dava Açmadan Önce Kontrol Listesi
Kararın hangi ülke ve makam tarafından verildiği, hukuk davasına ilişkin olup olmadığı, kesinleşme durumu, karşı tarafa usulüne uygun tebligat ve savunma imkânı sağlanıp sağlanmadığı, Türk kamu düzeni bakımından sorun bulunup bulunmadığı, tenfizde karşılıklılık ve münhasır yetki değerlendirmesi, gerekli tasdik ve tercümeler ile Türkiye'de istenen somut hukuki sonuç baştan kontrol edilmelidir.
Sonuç
Yabancı bir kararın Türkiye’de kullanılabilmesi için yalnızca kararın yabancı ülkede kesinleşmiş olması yeterli olmayabilir. Kararın konusu ve Türkiye’de elde edilmek istenen sonuç; tanıma, tenfiz veya yabancı boşanma kararlarında idari tescil yollarından hangisinin uygulanacağını belirler. Başvuru öncesinde kararın kesinleşme durumu, tasdik ve tercüme belgeleri, tebligat süreci ve kararın icra edilmesi istenen bölümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Yabancı boşanma kararının Türkiye'deki sonuçları değerlendirilirken, boşanmanın velayet, nafaka ve tazminat gibi sonuçları bakımından boşanma davası sürecine ilişkin rehber de bağlantılı bilgi sağlar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın özellikleri farklı sonuçlar doğurabilir. Büro iletişim bilgilerine İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.
Konuyla İlgili Diğer Rehberler
2026 İçin Uygulama Kontrolü
Bu tür uyuşmazlıklarda hukuki sebep, taraf sıfatı, görev ve yetki, süreler, deliller ve talep sonucu birlikte değerlendirilmelidir. Mevzuat ve içtihat zaman içinde değişebildiğinden somut olay bakımından güncel düzenlemeler ayrıca kontrol edilmelidir.
Yorumlar