Noterde Veli, Vasi, Kayyım ve Mirasçılardan Hangi Belgeler İstenir? 2026 Değişikliği
Noterde kendi adınıza işlem yapmak ile bir çocuk, vesayet altındaki kişi veya başka bir ilgili adına hareket etmek aynı hazırlığı gerektirmez. Kimlik belgesi kişinin kim olduğunu gösterir; hangi sıfatla ve kimin adına işlem yapabileceği ise ayrıca incelenir. Bu ayrım, eksik belge nedeniyle işlemin tamamlanamaması veya temsil yetkisinin yanlış anlaşılması bakımından önem taşır.
2 Ekim 2026 tarihli ve 33388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, Noterlik Kanunu Yönetmeliği’nin 92. maddesinin ikinci fıkrasındaki veli, vasi, kayyım ve mirasçılara ilişkin belge hükümlerini yeniledi. Düzenleme aynı gün yürürlüğe girdi. Bu yazıda değişen belge listesi ile listenin tek başına sağlamadığı yetkiler birbirinden ayrılarak açıklanıyor.
2 Ekim 2026’da hangi hükümler değişti?
Yönetmeliğin 92. maddesi, başkaları adına işlem yaptıracaklardan aranacak belgeleri düzenliyor. Değişiklik, bu maddenin ikinci fıkrasının yalnızca (b), (c) ve (d) bentlerini yeniden yazdı. Dolayısıyla düzenlemeyi noterlikte yapılan bütün işlemleri baştan değiştiren genel bir reform veya her başvuruda aynı evrakın isteneceği bir liste olarak okumamak gerekir.
Yeni düzenlemede veli bakımından kendisini ve velayeti altındaki küçüğü gösteren açıklamalı nüfus aile kayıt tablosu; vasi ve kayyım bakımından mahkeme kararı ve resmî kimlik belgeleri; mirasçı bakımından veraset belgesi ve resmî kimlik belgeleri belirtiliyor. Yetkinin kapsamı ile yapılmak istenen işlemin kendi koşulları ayrıca değerlendirilir.
Veli hangi belgeyi hazırlamalı?
Veli için yeni bent, hem kendisini hem velayeti altında bulunan küçüğü gösteren açıklamalı nüfus aile kayıt tablosuna yer veriyor. Bu nedenle yalnızca çocuğun veya ebeveynin kimliğini yanında bulundurmanın, bu bentte sayılan belgenin yerine geçeceği varsayılmamalıdır. Belgenin içeriğinde hangi kişilerin ve açıklamaların yer aldığı önemlidir.
Başvuru öncesinde noterliğe yapılacak işlemin niteliği ve çocuk adına hangi sıfatla hareket edileceği bildirilmelidir. Velayete ilişkin bir mahkeme kararı veya durumu etkileyen başka bir kayıt varsa, bunun işlem bakımından gerekip gerekmediği de teyit edilmelidir. Değişiklik, velayet uyuşmazlıklarının yalnızca nüfus belgesi sunularak çözüleceği anlamına gelmez.
Örneğin bir ebeveyn çocuk adına bir belge düzenletmek istiyorsa, yalnızca “çocuğum için işlem yapacağım” demek yerine işlemi açıkça tarif etmesi yararlıdır. Böylece kimlik ve aile kaydı dışında işlem özelinde başka bir belgenin gerekip gerekmediği önceden anlaşılabilir. Bu örnek, her işlemde tek ebeveynin imzasının yeterli olduğu şeklinde yorumlanmamalıdır.
Vasi ve kayyım açısından mahkeme kararı neden önemli?
Vasi ve kayyım için mahkeme kararı ile resmî kimlik belgeleri birlikte sayılıyor. Kimlik, başvuran kişinin kim olduğunu; karar ise atamanın ve görevin hukuki temelini ortaya koyar. Kararın yalnızca ilk sayfasına bakmak yerine hüküm bölümünde kimin, hangi görev için ve hangi kapsamda yetkilendirildiği değerlendirilmelidir.
Bir kişinin kayyım olarak atanmış olması, her konuda ve süresiz biçimde işlem yapabileceği sonucunu doğurmaz. Aynı şekilde vasi atama kararının bulunması ile belirli bir işlem için ayrıca izin gerekip gerekmediği farklı sorulardır. Yeni belge hükmü, işlem özelindeki izin veya yetki denetimini kaldıran bir düzenleme içermiyor.
Hazırlık aşamasında mahkeme kararının tam örneği, varsa görev kapsamını değiştiren sonraki kararlar ve kimlik belgeleri birlikte ele alınmalıdır. Kararın kesinleşme, geçerlilik veya uygulanabilirlik durumuyla ilgili hangi belgenin aranacağı, yapılacak işleme göre noterlikle önceden görüşülmelidir. Her karar için aynı ek evrakın mutlaka zorunlu olduğunu söylemek doğru olmaz.
Mirasçı için veraset belgesi neyi gösterir?
Mirasçı bakımından yeni bent, veraset belgesi ile resmî kimlik belgelerini birlikte arıyor. Günlük kullanımda mirasçılık belgesi olarak da anılan veraset belgesinin sunulması, başvuran kişinin mirasçılık sıfatının değerlendirilmesine hizmet eder. Kimlik belgesiyle belgedeki kişi bilgilerinin uyumu kontrol edilmelidir.
Burada önemli bir sınır vardır: Mirasçılık sıfatını gösteren belge, diğer mirasçılar adına verilmiş bir vekâletname değildir. Düzenleme, bir mirasçıya diğerlerinin iradesi yerine geçme veya bütün tereke üzerinde her işlemi tek başına yapma konusunda yeni bir genel yetki tanımıyor. Hangi işlemin kimin katılımıyla yapılabileceği ayrıca belirlenmelidir.
Varsayımsal olarak üç mirasçıdan biri, mirasla ilgili bir noterlik işlemine başvurmuş olsun. Bu kişinin kimliği ve veraset belgesi mevcut olsa da diğer iki mirasçı adına beyanda bulunmak istiyorsa temsil yetkisi ayrıca sorulacaktır. Belge listesini tamamlamak ile bütün ilgililer adına işlem yapabilmek birbirinden farklıdır.
Kimlik ve sıfat belgeleri işlemi tamamlamak için her zaman yeterli mi?
Hayır. Yönetmelikteki belge listesi, yapılmak istenen her noterlik işleminin bütün koşullarını tek başına düzenlemiyor. İşlemin konusu, temsil edilen kişi, yetkinin sınırları ve gerektiğinde özel izinler birlikte incelenir. Bu nedenle “iki belgeyi getirdim, noter her işlemi yapmak zorunda” yaklaşımı doğru değildir.
Öte yandan noterlikten ek belge istenmesi hâlinde belgenin hangi eksikliği gidermek için talep edildiğinin açıklığa kavuşturulması yararlıdır. Kimliğin doğrulanması mı, temsil sıfatı mı, özel yetki mi, yoksa işlemin kendisine ilişkin başka bir koşul mu söz konusudur? Bu ayrım, gereksiz evrak hazırlığını azaltır ve gerçek eksikliğin giderilmesini kolaylaştırır.
Belgenin elektronik veya basılı olması konusunda ne değişti?
Bu değişiklik metni, her durumda yalnızca basılı asıl kabul edileceği ya da her elektronik çıktının yeterli olacağı şeklinde genel bir kural koymuyor. Belgenin doğrulanabilirliği ve işlemde kullanılabilecek biçimi ayrıca önem taşır. Özellikle açıklamalı nüfus aile kayıt tablosu hazırlanırken istenen kayıt kapsamı noterliğe teyit ettirilmelidir.
Rastgele bir ekran görüntüsü veya eksik sayfalı karar örneğiyle işlem yapılabileceği varsayılmamalıdır. Belgelerin okunabilir, ilgili kişileri kapsayan ve doğrulamaya elverişli biçimde hazırlanması pratikte zaman kazandırır. Bu hazırlık önerisi, değişiklikte ayrıca düzenlenmiş yeni bir şekil şartı olarak sunulmamalıdır.
Notere gitmeden önce nasıl hazırlanmalı?
Önce yapılacak işlemi ve kimin adına hareket edileceğini netleştirin. Ardından veli, vasi, kayyım, mirasçı veya vekil sıfatlarından hangisinin söz konusu olduğunu belirleyin. Bu sıfatlar birbirinin yerine geçmez; aynı dosyada birden fazla kişinin farklı belgelerle katılması gerekebilir.
İkinci adım, belge üzerindeki ad, soyad ve kişi bilgilerinin birbiriyle uyumunu kontrol etmektir. Mahkeme kararlarında hüküm bölümü ve varsa sonraki kararlar; veraset belgesinde ilgili kişi ve pay bilgileri; aile kayıt tablosunda ise veli ve küçüğün birlikte görünmesi dikkatle incelenmelidir. Bir uyumsuzluk varsa işlem gününü beklemeden açıklığa kavuşturulması faydalıdır.
Son adımda noterliğe işlemin türü bildirilerek gerekli belge biçimi, özel yetki veya ek izin ihtiyacı sorulmalıdır. Böylece yalnızca genel bir belge listesine dayanmak yerine somut işleme uygun hazırlık yapılır. Bu yazıdaki açıklamalar, noterliğin dosya üzerinden yapacağı incelemenin yerine geçmez.
Değişiklikteki banka listesi vatandaşa yeni ödeme mi getiriyor?
Aynı düzenleme, Yönetmeliğin 76. maddesindeki noterlik mesleğine girenlerin zorunlu teminat paralarını yatırabilecekleri banka listesini de yeniledi. Listede Ziraat Bankası, Halk Bankası, Vakıflar Bankası, Ziraat Katılım, Vakıf Katılım ve Türkiye Emlak Katılım Bankası yer alıyor.
Bu hükmün konusu noterlerin mesleki teminatıdır. Vatandaşın her noterlik başvurusunda bu bankalardan birine ayrıca teminat yatıracağı şeklinde bir zorunluluk getirmiyor. Belge hükümleriyle aynı yönetmelikte yer alması, iki düzenlemenin muhataplarının aynı olduğu anlamına gelmez.
Eski belgeler ve önceki işlemler bakımından sonuç
Değişiklik 2 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi. Ancak metin, önceki tarihlerde tamamlanan bütün noterlik işlemlerini kendiliğinden geçersiz sayan veya mevcut bütün temsil belgelerinin topluca yenilenmesini emreden bir hüküm içermiyor. Yeni bir işlem yapılacaksa o tarihte uygulanacak kurallar ve mevcut belgelerin yeterliliği birlikte değerlendirilir.
Özellikle eski tarihli mahkeme kararı veya veraset belgesi söz konusu olduğunda yalnızca tarihe bakarak geçersizlik sonucu çıkarılmamalıdır. Belgenin güncel durumu yansıtıp yansıtmadığı, sonradan değişiklik bulunup bulunmadığı ve işlem için yeterli olup olmadığı araştırılmalıdır.
Resmî kaynaklar
Kaynak notu: İnceleme sırasında UYAP’taki bütünleşik metinde 92. maddenin eski bentleri görünüyordu. Bu yazıda yeni belge hükümleri için doğrudan 2 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete metni esas alınmıştır. Örnekler açıklama amacıyla hazırlanmıştır.
