Miras Kalan Taşınmazda Bir Mirasçı Tek Başına Oturuyorsa Ecrimisil İstenebilir mi? | 2026
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Miras kalan evde kardeşlerden birinin tek başına oturması, diğer mirasçıların her durumda ölüm tarihinden başlayarak kira isteyebileceği anlamına gelmez. Buna karşılık, mirasçı olmak da ortak taşınmazı diğer hak sahiplerini dışlayarak ücretsiz kullanma konusunda sınırsız bir yetki vermez. Sonuç; ortaklığın niteliğine, kullanım anlaşmasına, yararlanma talebinin bildirilmesine ve evin bizzat kullanılmasıyla kiraya verilmesi arasındaki farka göre değişir.
Bu tür uyuşmazlıklarda istenen bedel çoğu zaman ecrimisil, yani haksız kullanım tazminatıdır. Taraflar arasında kira sözleşmesi yoksa, bedelin kira emsalleriyle hesaplanması onu kendiliğinden kira alacağına dönüştürmez. Davanın doğru kurulabilmesi için önce “hangi taşınmazı, kim, hangi dönemde, kimin hakkını engelleyerek kullandı?” sorusu cevaplanmalıdır.
Miras ortaklığı, evi tek başına kullanma hakkı verir mi?
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.640’a göre birden çok mirasçı varsa, mirasın geçmesiyle paylaşmaya kadar terekedeki hak ve borçları kapsayan miras ortaklığı oluşur. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur; kanun veya sözleşmeden doğan yetkiler saklı kalmak üzere tereke hakları üzerinde birlikte tasarruf eder. Bir mirasçının evin anahtarına sahip olması, bütün taşınmaz üzerinde tek başına malik olduğu anlamına gelmez.
TMK m.683, malike kullanma ve yararlanma yetkisinin yanında haksız elatmanın önlenmesini isteme hakkı tanır. Paylı mülkiyet bakımından m.693, her paydaşın diğerlerinin haklarıyla bağdaştığı ölçüde ortak malı kullanabileceğini belirtir. Elbirliği mülkiyetinde m.702 ve miras ortaklığına ilişkin özel hükümler ayrıca dikkate alınır.
Örneğin mirasçılar evin bir kardeşte, başka bir taşınmazın diğerinde kalmasını geçici olarak kabul etmiş olabilir. Böyle bir kullanım düzeni, sonradan istenecek bedelin değerlendirilmesinde önemlidir. Taşınmazı kullanan kişinin tek başına oturması ile diğer mirasçının kullanmasının gerçekten engellenmesi aynı olgu değildir.
İntifadan men ne demektir?
İntifadan men, bu uyuşmazlıklarda diğer paydaşın taşınmazdan veya gelirinden yararlanma isteğini kullanan kişiye bildirmesiyle bağlantılı koşuldur. Kural olarak, bildirimin ecrimisil istenen dönemden önce gerçekleşmiş olması gerekir. “Ben de evden yararlanmak istiyorum” veya “taşınmazın gelirindeki hakkımı talep ediyorum” şeklindeki somut isteğin muhataba ulaştığı gösterilmelidir.
Noter ihtarnamesi, bildirim içeriğini ve tebliğ tarihini belirginleştiren yararlı bir delildir; ancak koşul yalnız noter ihtarıyla kanıtlanabilir değildir. Yargıtay uygulamasında her türlü delille ispat mümkün kabul edilir. Yazışmaların içeriği, tebliğ belgeleri, tanık anlatımları ve önceki dava dosyaları olayın özelliğine göre değerlendirilir. İspat kolaylığı ile şekil zorunluluğu birbirine karıştırılmamalıdır.
İhtarda taşınmaz, pay veya mirasçılık ilişkisi, kullanımın nasıl engellendiği ve istenen yararlanma biçimi açıklanmalıdır. Yalnız aile içi genel bir tartışma, belirli taşınmazdan yararlanma talebinin bildirildiğini her zaman göstermez. Bildirimin hangi tarihte öğrenildiği de talep döneminin başlangıcı bakımından önem taşır.
Hangi durumlarda önceden bildirim aranmayabilir?
Yerleşik yargısal uygulamada intifadan men koşulunun istisnaları vardır. Taşınmazın üçüncü kişiye kiraya verilerek gelir sağlanması, kullanan kişinin diğerlerinin paydaşlığını inkâr ederek tamamı üzerinde hak iddia etmesi, bağlayıcı kullanım düzeninin ihlal edilmesi veya aynı taşınmaza ilişkin önceki elatmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi ya da ecrimisil davası gibi durumlar ayrıca değerlendirilir.
Her istisnanın somut dayanağı gösterilmelidir. Örneğin başka bir taşınmaz için açılmış dava, bu ev bakımından kendiliğinden bildirim yerine geçmez. Önceki davanın konusu, tarafları ve ilgili dilekçenin karşı tarafa ulaşması incelenir. Aynı şekilde bir evin teorik olarak kiraya verilebilir olması, fiilen kiraya verilerek gelir elde edilmesiyle aynı değildir.
Yargıtay: Kendi oturan mirasçı ile kiraya veren kişi ayrılmalı
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 21.01.2019, E.2018/2915, K.2019/618: Paydaşlardan birinin bir dönem kendisinin oturduğu, daha sonra kiraya verdiği konut için ecrimisil istenmiştir. İlk derece mahkemesi, taşınmaz konut olduğu için hukuki ürün getiren yer sayıldığını kabul ederek intifadan men koşulunu aramamıştır.
Daire bu yaklaşımı doğru bulmamıştır. Konutun hangi tarihlerde paydaş tarafından bizzat kullanıldığı ve hangi tarihlerde kiraya verildiği araştırılmalıdır. Paydaşın kişisel kullanımında bildirim koşulu incelenirken, üçüncü kişiye kiraya verilerek gelir elde edilen dönem farklı değerlendirilir. Karar bu eksiklik ve hesaplama sorunları nedeniyle bozulmuştur.
Bu kararın vatandaş açısından sonucu şudur: “Ev olduğu için hiç ihtar gerekmez” de, “ihtar yoksa bütün talepler mutlaka reddedilir” de eksik genellemelerdir. Her dönem ayrı ele alınmalıdır. Karar paydaşlar arasındaki uyuşmazlığa ilişkindir; miras dosyasında ayrıca elbirliği veya paylı mülkiyet durumu ve temsil koşulları belirlenmelidir.
Beş yıllık süre ne anlama gelir?
Ecrimisilde yerleşik Yargıtay uygulaması beş yıllık zamanaşımını esas alır. Ancak bu, her davada otomatik olarak beş yıllık bedel kazanılacağı anlamına gelmez. İntifadan men gereken olayda koşul yalnız iki yıl önce oluşmuşsa, beş yıllık süre kuralı daha önceki dönemin eksik koşulunu tamamlamaz. Mülkiyetin veya miras hakkının başlangıcı ile talep edilebilir haksız kullanım dönemi ayrı gösterilmelidir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 27.02.2023, E.2022/7331, K.2023/1151: Belediyenin kamulaştırmasız kullandığı taşınmazlar nedeniyle açılan ecrimisil davasında, davalının zamanaşımı savunmasına rağmen dava tarihinden beş yıldan daha eski dönem için bedel hesaplanması hatalı bulunmuştur. Daire, 25.05.1938 tarihli 29/10 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararına ve yerleşik uygulamaya dayanarak beş yıllık dönemin gözetilmesini istemiştir.
Bu emsal, mirasçılar arasındaki intifadan men koşuluna ilişkin bir karar değildir; burada zamanaşımı ve hesaplama ilkesi bakımından önem taşır. Zamanaşımı savunmasının usulüne uygun ileri sürülmesi, dava veya takip tarihi ve talebin sonradan artırılması gibi işlemler ayrıca değerlendirilir. Bir ihtar göndermenin tek başına bütün geçmiş alacakların zamanaşımını kestiği varsayılmamalıdır.
Ecrimisil miktarı nasıl hesaplanır?
TMK m.995, iyiniyetli olmayan zilyedin haksız alıkoyma nedeniyle verdiği zararlar ile elde ettiği veya elde etmeyi ihmal ettiği ürünler bakımından tazminat sorumluluğunu düzenler. Konutlarda hesap çoğu zaman ilgili dönemdeki emsal kira değerinden hareketle yapılır. Buna rağmen bugünkü ilan bedelini geçmiş yılların tamamına uygulamak doğru bir yöntem değildir.
Yargıtay’ın 2019/618 ve 2023/1151 sayılı kararlarında; ilk talep dönemindeki rayiç, taşınmazın niteliği, büyüklüğü, çevresi ve gerçek emsal kira sözleşmeleri üzerinden karşılaştırma yapılması gerektiği açıklanır. Sonraki dönem hesabı da gerekçeli olmalıdır. Emsal ile dava konusu evin üstün ve eksik özellikleri gösterilmeden hazırlanan genel bir rapor yeterli kabul edilmeyebilir.
Örneğin yalnız hesap mantığını göstermek üzere, ilgili ayda evin tamamının kullanım değeri 20.000 TL ve davacının dikkate alınacak payı dörtte bir kabul edilirse, paya düşen temel tutar 5.000 TL olabilir. Bunun hükmedilecek kesin bedel olduğu söylenemez: Talep dönemi, kullanımın kapsamı, rıza, karşılanmış ödemeler ve bilirkişi tespiti ayrıca incelenir.
Evde oturan kişinin aidat, onarım veya başka giderleri ödemesi de belgesiz bir mahsup hakkı yaratmaz. Hangi giderin zorunlu olduğu, kime ait bulunduğu ve hangi hukuki taleple ileri sürüldüğü belirlenir. Kişisel elektrik, su ve benzeri tüketim giderleriyle taşınmazı korumaya yönelik ortak giderler aynı nitelikte değildir.
Ecrimisil davası evin boşaltılmasını veya satışını sağlar mı?
Ecrimisil, geçmiş haksız kullanımın parasal karşılığına yönelir. Tek başına ortaklığın sona ermesini, taşınmazın satılmasını veya kullanan kişinin kesin olarak çıkarılmasını sağlamaz. Kullanımın engellenmesinin giderilmesi, kullanım biçiminin belirlenmesi ve ortaklığın giderilmesi farklı taleplerdir. Bunların birlikte veya ayrı ileri sürülmesi dosyanın koşullarına bağlıdır.
Paydaşlar arasındaki, kira sözleşmesine dayanmayan haksız kullanım nedeniyle açılan ecrimisil davasında kural olarak asliye hukuk mahkemesi görevlidir. HMK m.2’deki genel görev kuralı ile özel görev hükümleri birlikte değerlendirilir. Talebe “kira bedeli” denilmiş olması tek başına uyuşmazlığı sulh hukuk mahkemesinin görevine sokmaz; ilişkinin gerçek niteliği önemlidir.
Ortaklığın giderilmesi talebi bakımından 6325 sayılı Kanun m.18/B’deki dava şartı arabuluculuk düzeni ayrıca değerlendirilir. Kira sözleşmesine dayanmayan her ecrimisil talebini yalnız taşınmazla ilgili olduğu için kira uyuşmazlığı saymak doğru değildir. Arabuluculuk ve görevli mahkeme, gerçek talep ve tarafların ilişkisine göre belirlenir.
Miras ortaklığının yönetiminde kilitlenme varsa TMK m.640 uyarınca sulh mahkemesinden terekeye temsilci atanması da gündeme gelebilir. Ancak her mirasçı ihtilafında temsilci atanması zorunlu değildir. Bir mirasçının diğer mirasçıya yönelttiği kişisel pay talebiyle, üçüncü kişiye karşı bütün tereke adına ileri sürülen hak aynı temsil sorununu doğurmaz.
Dava hazırlığında hangi deliller toplanmalı?
Mirasçılık belgesi, güncel tapu kaydı ve varsa paylaşma veya kullanım anlaşması.
Evi kimin, hangi tarihler arasında kullandığını gösteren kayıtlar ve tanık bilgileri.
Yararlanma talebinin muhataba ulaştığını gösteren ihtar, tebliğ belgesi ve yazışmalar.
Kiraya verilmişse kira sözleşmesi, kira tahsil kayıtları ve gelir paylaşımına ilişkin belgeler.
Önceki dava veya takip dosyaları; ilgili döneme uygun emsal kira sözleşmeleri.
Talep edilen aylar, pay oranı, yapılmış ödemeler ve giderlerin ayrı gösterildiği hesap.
Sık sorulan sorular
Annem veya kardeşim yıllardır izinle oturuyor; geçmişin tamamını isteyebilir miyim?
Önce ücretsiz kullanım izni ve bu iznin ne zaman sona erdiği araştırılır. Sonradan uyuşmazlık çıkması, geçmişte rızayla sürdürülen kullanımın tamamını kendiliğinden haksız hâle getirmez. Bildirim koşulu ve talep dönemi buna göre belirlenir.
Ev boşsa yine ecrimisil istenebilir mi?
Evin boş olması tek başına yeterli cevap değildir. Anahtarın verilmemesi veya fiilî engelleme nedeniyle diğer hak sahibinin yararlanamadığı iddiası somutlaştırılmalıdır. Kimsenin kullanmadığı ve ortak yararlanmanın engellenmediği durumla, bir kişinin tüm tasarrufu elinde tuttuğu durum aynı değildir.
Dayanaklar: TMK m.640, 683, 693, 702 ve 995; HMK m.2; 6325 sayılı Kanun m.18/B; Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 21.01.2019, E.2018/2915, K.2019/618; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 27.02.2023, E.2022/7331, K.2023/1151. Kararlar, kendi uyuşmazlık konuları ve uygulama sınırları belirtilerek değerlendirilmiştir.


