Kamulaştırmadan Vazgeçme ve Görevli Mahkeme | 2026
Güncelleme tarihi: 6 gün önce
Kamulaştırmadan vazgeçme, kamulaştırmanın hangi aşamada bulunduğuna göre farklı hukuki sonuçlar doğurur. Özellikle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 21. maddesindeki tek taraflı vazgeçme ile 22. maddede düzenlenen kesinleşme sonrası geri alma süreci birbirine karıştırılmamalıdır.
İdare Kamulaştırmadan Ne Zamana Kadar Vazgeçebilir?
2942 sayılı Kanun m.21, idarenin kamulaştırma kararı veren ve onaylayan yetkili merciin kararıyla kamulaştırmanın her safhasında kısmen veya tamamen vazgeçebilmesini düzenler. Dava sırasında vazgeçme halinde yargılama giderleri, harç ve mahkemece takdir edilen avukatlık ücreti idareye yükletilir.
Kesinleşmeden Önce Vazgeçme ile Sonraki Geri Alma Aynı Şey Değildir
Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 27.10.2025 tarihli E.2025/13013, K.2025/13825 sayılı kararında bu ayrım açık biçimde ortaya konulmuştur. Kamulaştırma henüz kesinleşmemişse m.22'deki geri alma prosedürü uygulanmaz; usulüne uygun vazgeçme kararı varsa bedel tespiti ve tescil davası konusuz kalabilir.
Kesinleşmeden Sonra 22. Madde Nasıl İşler?
Kamulaştırma ve bedeli kesinleştikten sonra taşınmazın kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik başka bir ihtiyaca tahsisine gerek kalmazsa 22. madde gündeme gelir. Malik veya mirasçılarına bildirim yapılır; kanundaki koşullar oluştuğunda alınan kamulaştırma bedelinin üç ay içinde ödenmesi suretiyle taşınmazın geri alınması mümkün olabilir.
Başka Bir Kamu Hizmeti İçin Kullanılacaksa Ne Olur?
Taşınmaza kamulaştırmayı yapan idare dışında başka bir idare kamu hizmeti amacıyla ihtiyaç duyuyorsa kanundaki kurumlar arası devir hükümleri gündeme gelebilir. Bu durumda malik lehine geri alma prosedürünün otomatik olarak işletileceği varsayılmamalıdır.
Vazgeçme Kararının Yetkili Merciden Çıkması Şarttır
Yargıtay'ın 2025 kararlarında, yalnız idarenin dava dosyasına sunduğu bir beyanla yetinilmemesi; kamulaştırma kararını veren ve onaylayan yetkili merci tarafından usulüne uygun vazgeçme kararı bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu belge davanın konusuz kalıp kalmayacağı açısından belirleyicidir.
Malik Açısından Kontrol Edilecek Noktalar
Kamulaştırmanın kesinleşip kesinleşmediği
Vazgeçme kararını veren merci ve karar tarihi
Bedelin ödenip ödenmediği ve tapu tescil durumu
22. madde kapsamında tebligat yapılıp yapılmadığı
Yargılama gideri ve vekâlet ücreti sonuçları
Görevli Mahkeme Nasıl Belirlenir?
Uyuşmazlığın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili, taşınmazın geri verilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi veya idari işlemin hukuka uygunluğu gibi hangi hukuki sonuca yöneldiği görev konusunu etkileyebilir. Bu nedenle yalnız “kamulaştırmadan vazgeçme” ifadesinden hareketle görevli yargı kolu belirlenmemelidir.
Uygulamada Pratik Değerlendirme
İdari uyuşmazlıklarda işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu niteliği, tebliğ veya öğrenme tarihi, görev ve yetki, dava açma süresi ve yürütmenin durdurulması ihtiyacı birlikte ele alınmalıdır. İşlem dosyası, plan ve karar örnekleri ile tebligat belgeleri mümkün olduğunca baştan temin edilmelidir.
Sık Sorulan Soru
İdari işleme karşı dava öncesinde hangi tarih özellikle önemlidir?
Çoğu uyuşmazlıkta işlemin tebliğ veya hukuken öğrenildiği tarih süre hesabı bakımından kritik olabilir. Ancak başlangıç tarihi ve uygulanacak süre işlem türüne göre ayrıca belirlenmelidir.
Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Kamulaştırma dosyasındaki tescil, kesinleşme, ödeme ve vazgeçme tarihleri somut olayda birlikte incelenmelidir.
Yorumlar