Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır? | 2026 Güncel Rehber
Anlaşmalı boşanma, eşlerin yalnızca boşanma konusunda değil, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda da anlaşmaları hâlinde evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesini sağlayan boşanma yoludur. Türk Medeni Kanunu m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmanın temel şartlarından biri evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasıdır.
Tarafların bir protokol hazırlayıp imzalaması tek başına boşanmayı gerçekleştirmez. Boşanma ancak aile mahkemesinin kararı ve kararın kesinleşmesiyle hukuki sonuç doğurur.
Anlaşmalı Boşanmanın Şartları Nelerdir?
TMK m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi gerekir.
Bunun yanında hâkim tarafları bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
Tarafların boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda yaptıkları düzenlemenin de hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.
Bu şartlardan biri gerçekleşmezse yalnızca tarafların “boşanmak istiyoruz” şeklindeki ortak iradesi anlaşmalı boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir.
Bir Yıllık Evlilik Süresi Nasıl Hesaplanır?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Süre evlenme tarihinden itibaren hesaplanır.
Bu nedenle 2026 itibarıyla bir yıllık şart yürürlüktedir. Eşlerin uzun süredir fiilen ayrı yaşamaları veya boşanmanın bütün sonuçlarında anlaşmaları bu süreyi ortadan kaldırmaz.
Burada başka bir düzenlemeyle karışıklık yapılmamalıdır. Önceki boşanma davasının reddinden sonra ortak hayatın yeniden kurulamamasına ilişkin TMK m.166/4'teki süre de günümüzde bir yıldır; ancak bu iki “bir yıllık süre” farklı hukuki kurumlara ilişkindir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Eşler birlikte başvurabileceği gibi eşlerden biri boşanma davası açıp diğer eş de davayı kabul edebilir.
Dava dilekçesinde tarafların boşanma iradesi açıkça belirtilmeli ve anlaşmanın esaslarını gösteren protokol mahkemeye sunulmalıdır.
Dilekçenin tarafların gerçek durumuna uygun hazırlanması önemlidir. Özellikle çocuk, nafaka, tazminat, malvarlığı veya başka mali sonuçlar bulunan dosyalarda internetten alınmış standart bir dilekçenin kullanılması ileride yeni uyuşmazlıklara neden olabilir.
Boşanma dilekçesinin hazırlanmasına ilişkin ayrıntılı açıklamalar için Boşanma Dava Dilekçesi Nasıl Hazırlanır? rehberimiz incelenebilir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Bulunmalıdır?
Protokol yalnızca “taraflar boşanmayı kabul etmektedir” şeklindeki bir metinden ibaret olmamalıdır. Protokolde malvarlığı ve tazminat hükümleri hazırlanırken Boşanmada Mal Paylaşımı ile Maddi ve Manevi Tazminat arasındaki hukuki ayrım göz önünde bulundurulmalıdır.
Somut olayın özelliklerine göre çocukların velayeti, çocukla kişisel ilişki, iştirak nafakası, eş lehine yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat ile tarafların üzerinde anlaşmak istedikleri diğer mali konular açık biçimde düzenlenmelidir.
Mal rejiminin tasfiyesi, taşınmaz devri, araç, banka hesabı, ziynet veya başka malvarlığı değerleri hakkında da protokole hüküm konulacaksa kullanılan ifadelerin ileride yeni bir uyuşmazlık doğurmayacak açıklıkta olması önemlidir.
Mal Paylaşımını Protokole Yazmak Zorunlu mudur?
Anlaşmalı boşanma ile edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi aynı hukuki işlem değildir.
Taraflar mal rejiminden kaynaklanan haklarını protokolde düzenleyebilir; ancak bu yapılacaksa hangi malvarlığı değerinin nasıl paylaşılacağı ve tarafların hangi haklardan vazgeçtiği açık şekilde belirlenmelidir.
Özellikle “tarafların birbirinden hiçbir alacağı yoktur” gibi genel ifadelerin ileride mal rejimi, ziynet veya başka alacaklar bakımından nasıl sonuç doğuracağı somut protokol ve olayın özelliklerine göre uyuşmazlık konusu olabilir.
Bu nedenle mal paylaşımına ilişkin hükümlerin bilinçli ve açık şekilde kurulması önemlidir.
Çocuk Varsa Velayet Nasıl Belirlenir?
Eşlerin velayet konusunda anlaşması önemlidir; ancak hâkim tarafların anlaşmasıyla mutlak olarak bağlı değildir.
Çocukla ilgili düzenlemelerde temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Hâkim, velayetin hangi ebeveyne bırakılacağını, diğer ebeveynle kurulacak kişisel ilişkiyi ve çocuk için ödenecek iştirak nafakasını bu çerçevede değerlendirir.
Bu nedenle tarafların anlaşmış olması, çocukla ilgili her protokol hükmünün mahkeme tarafından otomatik olarak kabul edileceği anlamına gelmez.
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Olmak Zorunda mı?
Her anlaşmalı boşanmada eşlerden birine mutlaka yoksulluk nafakası bağlanması gerekmez.
Taraflar boşanmanın mali sonuçları konusunda anlaşabilir. Çocuk bulunması hâlinde ise iştirak nafakası çocuğun ihtiyaçları ve tarafların ekonomik durumuyla bağlantılı olarak ayrıca değerlendirilir.
Nafaka konusunda “nafaka istemiyorum” veya “nafakadan feragat ediyorum” şeklindeki hükümlerin ileride doğurabileceği sonuçlar nafakanın türüne göre farklılaşabileceğinden protokol hazırlanırken bu ayrım gözetilmelidir.
Hâkim Anlaşmalı Boşanma Protokolünü Değiştirebilir mi?
Evet. TMK m.166/3, hâkime tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerme yetkisi vermektedir.
Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi hâlinde boşanmaya hükmedilebilir.
Taraflardan biri hâkimin önerdiği değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanmanın şartları oluşmayabilir.
Eşlerin Duruşmaya Katılması Gerekir mi?
Anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi kanuni şarttır.
Bu nedenle yalnızca avukatların duruşmaya katılması ve tarafların imzaladığı protokolü mahkemeye sunması, tarafların bizzat dinlenmesi şartının yerine geçmez.
Hâkim taraflara boşanmak isteyip istemediklerini ve protokoldeki düzenlemeleri kabul edip etmediklerini sorabilir.
Taraflardan Biri Duruşmada Vazgeçerse Ne Olur?
Anlaşmalı boşanmanın temelinde boşanma ve sonuçları üzerindeki ortak irade bulunur.
Taraflardan birinin duruşmada boşanmayı veya protokol hükümlerini kabul etmediğini açıklaması hâlinde mahkeme yalnızca daha önce imzalanmış protokole dayanarak anlaşmalı boşanma kararı veremez.
Davanın bundan sonra nasıl devam edeceği, tarafların talepleri ve usul işlemlerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma Kararı Verildiğinde Evlilik Hemen Biter mi?
Mahkemenin boşanma kararı vermesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir.
Boşanmanın medeni hâl üzerindeki kesin hukuki sonucu kararın kesinleşmesiyle ortaya çıkar. Bu nedenle karar sonrasında kanun yolu ve kesinleşme işlemlerinin takip edilmesi gerekir.
Anlaşmalı Boşanma Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanmanın süresi mahkemenin iş yüküne, duruşma gününe, dilekçe ve protokolde eksiklik bulunup bulunmamasına ve kararın kesinleşme sürecine göre değişir.
Bu nedenle “anlaşmalı boşanma kesin olarak şu kadar günde biter” şeklinde herkes için geçerli bir süre vermek doğru değildir.
Dilekçe ve protokolün açık hazırlanması ve tarafların duruşmada ortak iradelerini sürdürmesi sürecin gereksiz uyuşmazlıklarla uzamasını önleyebilir.
Anlaşmalı Boşanmada En Sık Yapılan Hatalar
Standart internet protokollerinin somut olaya uyarlanmadan kullanılması, mal paylaşımı ile boşanmanın mali sonuçlarının birbirine karıştırılması, nafaka ve tazminat hükümlerinin belirsiz bırakılması, çocukla kişisel ilişkinin uygulanabilir biçimde düzenlenmemesi ve taşınmaz veya başka malvarlığı devirlerinin nasıl gerçekleştirileceğinin açıkça belirlenmemesi ileride yeni davalara yol açabilir.
Özellikle protokolde kullanılan feragat ve ibra ifadelerinin hangi hakları kapsadığı dikkatle değerlendirilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma İçin Pratik Kontrol Listesi
Dava açılmadan önce evlilik tarihinin ve bir yıllık sürenin kontrol edilmesi; çocuk varsa velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasının değerlendirilmesi; eşler arasındaki nafaka ve tazminat taleplerinin netleştirilmesi; malvarlığı ve ziynet konusunda protokole hüküm konulup konulmayacağının belirlenmesi ve protokol hükümlerinin uygulanabilir olup olmadığının kontrol edilmesi faydalıdır.
Tarafların protokolde yazılı hükümleri duruşmada da serbest iradeleriyle kabul etmeleri gerektiği unutulmamalıdır.
Sonuç
Anlaşmalı boşanma, tarafların boşanmanın sonuçlarını birlikte belirleyebilmesine imkân veren bir yöntemdir; ancak yalnızca protokol imzalamaktan ibaret değildir.
En az bir yıllık evlilik süresi, tarafların hâkim tarafından bizzat dinlenmesi, boşanma iradelerinin serbest olması ve mali sonuçlar ile çocuklara ilişkin düzenlemelerin mahkemece uygun bulunması temel şartlardır.
Özellikle velayet, nafaka, mal rejimi, tazminat ve malvarlığına ilişkin protokol hükümlerinin açık hazırlanması, boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasını önlemek bakımından önem taşır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her boşanma dosyasının koşulları farklıdır.
Boşanma, velayet, nafaka ve mal rejimine ilişkin genel çalışma alanı için Aile Hukuku sayfamız incelenebilir.
Yorumlar