SGK Maluliyet Aylığını Kesip Geçmiş Ödemeleri Geri İsteyebilir mi? AYM 2026

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan maluliyet veya malullük aylığının daha sonra yapılan yeni sağlık değerlendirmesi üzerine kesilmesi, geçmişte ödenen aylıkların da geri istenip istenemeyeceği sorusunu gündeme getirir. Anayasa Mahkemesi 20 Mayıs 2026 tarihli kararında, maluliyet aylığının kesilmesi ile geçmiş ödemelerin sigortalıdan geri istenmesini birbirinden ayırarak değerlendirdi.

Maluliyet aylığı neden kesilebilir?

Maluliyet aylığı, mevzuatta aranan sağlık ve sigortalılık şartlarının bulunmasına bağlıdır. Kontrol muayenesi veya yeni sağlık kurulu değerlendirmesi sonucunda malullük şartlarının artık bulunmadığı sonucuna varılırsa aylığın ileriye dönük olarak kesilmesi gündeme gelebilir. Ancak aylığın kesilmesi ile daha önce Kurum tarafından yapılan ödemelerin geri alınması aynı hukuki mesele değildir.

SGK geçmiş ödemeleri geri isteyebilir mi?

SGK bazı durumlarda yersiz veya fazla ödeme yapıldığı gerekçesiyle geçmiş ödemeler için borç tahakkuk ettirebilir. Bunun hukuka uygun olup olmadığı; ödemenin neden yersiz sayıldığına, sigortalının kusur veya yanıltıcı davranışının bulunup bulunmadığına, Kurumun kendi işlem ve değerlendirmelerinin rolüne ve geri istenen döneme göre değişir.

AYM 20 Mayıs 2026 kararında ne oldu?

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, 2019/25947 başvuru numaralı dosyada, iş gücü kaybına ilişkin raporun yeniden düzenlenmesi sonucunda maluliyet aylığının kesilmesi ve sigortalıya geçmiş ödemeler nedeniyle borç çıkarılmasını inceledi.

Mahkeme, maluliyet aylığının kesilmesinden kaynaklanan mülkiyet hakkı iddiasını kabul edilemez buldu. Buna karşılık, geçmişte yapılan ödemelerin sigortalıdan geri istenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Bu ayrım kararın en önemli yönlerinden biridir.

Karar ne anlama geliyor?

Karar, SGK'nın daha sonra farklı bir sağlık değerlendirmesine ulaşmasının, geçmişte Kurumun kendi işlemleriyle ödediği bütün aylıkları otomatik olarak sigortalıdan geri isteyebileceği anlamına gelmediğini gösteriyor. Geri alma işleminin hukuki dayanağı, kişinin kusuru ve iyi niyeti ile kamu makamlarının sorumluluğu birlikte değerlendirilmelidir.

Her SGK borcu iptal edilir mi?

Hayır. AYM kararı her yersiz ödeme borcunun hukuka aykırı olduğu anlamına gelmez. Sigortalının gerçeğe aykırı bildirimde bulunması, sahte belge kullanması, değişikliği bildirmemesi veya mevzuatın açıkça geri alma öngördüğü başka bir durum varsa sonuç farklı olabilir.

SGK borç çıkardıysa hangi belgeler kontrol edilmeli?

• Aylığın ilk bağlandığı tarihteki sağlık kurulu ve Kurum kararları

• Kontrol muayenesi ve yeni sağlık kurulu raporları

• Aylığın kesilmesine ilişkin SGK işlemi

• Yersiz ödeme veya borç bildirim yazısı

• Borç çıkarılan dönemin başlangıç ve bitiş tarihleri

• Kurumun kusur veya sigortalının bildirim yükümlülüğüne ilişkin dayanakları

• Varsa itiraz, dava ve tahsil işlemlerine ilişkin belgeler

Borç bildirimi gelirse ne yapılmalı?

Öncelikle borcun hangi mevzuat hükmüne ve hangi somut olaya dayandırıldığı belirlenmelidir. Borcun kesinleşmesi, kesinti veya icra işlemleri bakımından süreler önem taşıyabilir. Bu nedenle yalnızca toplam borç tutarına değil, işlemin tebliğ tarihi ve başvuru yolu bilgilerine de dikkat edilmelidir.

Sonuç

Maluliyet aylığının ileriye dönük kesilmesi ile geçmişte yapılan ödemelerin geri istenmesi birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur. AYM'nin 20 Mayıs 2026 tarihli kararı, sigortalıya geçmiş ödemeler için borç çıkarılmasının mülkiyet hakkı bakımından ayrıca ve dikkatli biçimde değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Resmî kaynak: Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, 20.05.2026, B. No: 2019/25947 — https://www.anayasa.gov.tr/tr/mahkeme-gundemi/birinci-bolum/20-mayis-2026-bolum-toplantisi-gundemi-ve-sonuclari/

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. SGK'nın yersiz ödeme ve geri alma işlemlerinde uygulanacak süreler ve başvuru yolları somut olayın özelliklerine göre değişebilir.