Atanmış Mirasçı Tereke Temsilcisi Atanmasını İsteyebilir mi? | 2026
Güncelleme tarihi: 4 Kas
Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi, yasal mirasçılarla birlikte miras ortaklığına katılmışsa, şartları bulunduğunda terekeye temsilci atanmasını isteyebilir. Ancak vasiyetnamede adı geçen herkes atanmış mirasçı değildir. Bir evin veya belirli bir paranın kendisine bırakıldığı vasiyet alacaklısının durumu ile mirasın tamamına ya da belli bir oranına mirasçı atanan kişinin durumu farklıdır.
Doğru başvuru için önce bu sıfat belirlenmeli, ardından miras ortaklığının hangi işinin neden yürütülemediği açıklanmalıdır. Tereke temsilcisi, bir mirasçının diğerleri üzerinde üstünlük kurmasını sağlayan kişi değildir. Mahkemenin belirlediği görev kapsamında ortak terekenin hak ve menfaatlerini gözetir.
Atanmış mirasçı ile vasiyet alacaklısı nasıl ayrılır?
TMK m. 516, mirasbırakanın mirasının tamamı veya belli bir oranı için bir ya da birden fazla kişiyi mirasçı atayabileceğini düzenler. Örneğin “mirasımın dörtte birine yeğenimi mirasçı atıyorum” ifadesi, diğer geçerlilik şartları da varsa, atanmış mirasçılığa işaret eder. Atanan kişi yalnızca alacaklı değil, mirasın bütününe ilişkin ortaklığa payı oranında katılan mirasçıdır.
TMK m. 517 ise bir kişiye onu mirasçı atamaksızın belirli bir mal bırakılmasını düzenler. “Ankara'daki dairemi arkadaşım alsın” şeklindeki tasarruf, vasiyetnamenin bütünü aksini göstermedikçe belirli mal bırakma niteliğinde olabilir. Bu durumda TMK m. 600 gereğince vasiyeti yerine getirme görevlisine, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel istem hakkı doğar.
Tek bir kelimeye veya bırakılan malın ekonomik değerine bakılarak kesin sonuca gidilmez. Mirasbırakanın iradesi, tasarrufun tamamı ve terekenin yapısı birlikte yorumlanır. Belirli mal bırakılan kişi ayrıca yasal mirasçıysa, temsilci isteme hakkı o mirasçılık sıfatından da kaynaklanabilir; yalnız vasiyet alacaklısı olması ise TMK m. 640'taki mirasçı sıfatını kendiliğinden sağlamaz.
Temsilci isteme hakkının kanuni dayanağı nedir?
TMK m. 599, mirasçıların mirası ölümle birlikte bir bütün olarak kazandığını ve atanmış mirasçıların da mirası mirasbırakanın ölümüyle kazanacağını belirtir. TMK m. 640 ise birden fazla mirasçı varsa paylaşmaya kadar bütün tereke hak ve borçlarını kapsayan miras ortaklığının oluşacağını düzenler.
Aynı maddenin üçüncü fıkrası şöyledir: “Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh mahkemesi, miras ortaklığına paylaşmaya kadar bir temsilci atayabilir.” Hükümde başvuru yalnızca yasal mirasçılara özgülenmemiştir. Bu nedenle atanmış mirasçının ortaklığa dahil olduğunun belirlenmesi halinde temsilci isteme hakkı da değerlendirilir.
Birden fazla mirasçının oluşturduğu ortaklık bulunmalıdır. Mirasın tamamını tek başına kazanan tek mirasçı bakımından, birden fazla kişi arasındaki ortaklığın yönetimini sağlayan bu mekanizma kural olarak aynı biçimde uygulanmaz. Mirası reddetme, mirasçılık sıfatının tartışılması ve paylaşmanın tamamlanması gibi durumlar da başvurunun dayanağını değiştirebilir.
Atanmış mirasçılık nasıl belgelenir?
Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin dosya, tasarrufun ilgili kişilere bildirilmesi ve atanmış mirasçı belgesi önemlidir. TMK m. 598 uyarınca mirasçı atamaya veya vasiyete ilişkin tasarrufa, mirasçılar veya diğer vasiyet alacaklıları tarafından bildirimden itibaren bir ay içinde itiraz edilmemişse, lehine tasarruf yapılan kişiye sulh mahkemesince sıfatını gösteren belge verilir.
Bu bir aylık süre, bütün iptal veya tenkis davalarının sona erdiği anlamına gelmez. Madde, mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini ve ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkının saklı olduğunu da belirtir. Belge verilmesiyle tasarrufun her yönüyle kesinleştiği varsayılmamalıdır.
Temsilci talebi sırasında mirasçılık sıfatına ilişkin ciddi bir uyuşmazlık varsa mahkeme bunu dikkate alır. Başvurucu yalnızca vasiyetnamenin bir fotoğrafını sunmakla yetinmemeli; açılma dosyasını, bildirimleri, mevcut mirasçılık belgelerini ve varsa iptal davası bilgilerini birlikte göstermelidir.
Hangi durumlarda temsilci atanması yararlı olur?
Mirasçılar anlaşamadığı için kira gelirlerinin toplanamaması, ortak hesabın yönetilememesi, terekeye ait davanın sürdürülememesi veya malvarlığının korunması için gerekli işlemlerin yapılamaması temsil ihtiyacını ortaya çıkarabilir. Talep, sadece “diğer mirasçılarla anlaşamıyorum” şeklinde bırakılmamalıdır. Yapılması gereken işlem, gecikmenin doğuracağı zarar ve mevcut yönetim imkânının neden yetersiz kaldığı açıklanmalıdır.
Örneğin miras kalan işyerinin kirası tahsil edilemiyor ve mirasçılar birlikte hareket edemiyorsa, kira yönetimi ve ilgili hukuki işlemler için temsilci istenebilir. Bir taşınmazın terekeye döndürülmesi amacıyla açılan davada taraf teşkilinin sağlanması gerekiyorsa, talep o davayla bağlantılı kurulabilir. Mahkeme, ihtiyaç ve dosya koşullarına göre temsilin kapsamını belirler.
Bir mirasçının başvurması yeterlidir; diğer mirasçıların tamamının talebe katılması başvuru şartı değildir. Bununla birlikte diğer ilgililerin dosyada gösterilmesi, tebligatların yapılması ve itirazlarının değerlendirilmesi gerekir. Başvuranın önerdiği kişinin mutlaka atanacağı veya her uyuşmazlığın temsilciyle çözüleceği sonucu çıkarılamaz.
Nereye ve hangi belgelerle başvurulur?
Talep, mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. TMK m. 640 ile Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzük m. 54 birlikte dikkate alınır. Başvuru dilekçesinde tereke, tüm mirasçılar, aksayan işlem ve istenen temsil yetkisi açıkça gösterilmelidir.
Ölüm kaydı, son yerleşim yeri bilgisi ve mevcut mirasçılık belgeleri.
Vasiyetnamenin veya miras sözleşmesinin onaylı örneği, açılma dosyası ve bildirimler.
Tüm mirasçıların bilinen kimlik ve tebligat adresleri.
Tapu, kira sözleşmesi, hesap veya alacak kayıtları gibi yönetim ihtiyacını gösteren belgeler.
Varsa devam eden davaların numaraları, mahkemenin ara kararları ve süreli işlemler.
Birlikte hareket edilemediğini ve gecikme riskini somutlaştıran yazışmalar veya diğer deliller.
Malların sayılması tek başına yeterli olmayabilir. “Kira tahsilatı ve sözleşmenin takibi”, “belirtilen davada terekenin temsili” gibi somut bir çerçeve, mahkemenin hangi yetkilere ihtiyaç bulunduğunu değerlendirmesini kolaylaştırır. Acil bir koruma ihtiyacı varsa ayrı tedbir talebi de gerekçesi ve belgeleriyle sunulmalıdır.
Temsilcinin yetkisi nerede başlar, nerede biter?
Temsilci atanması mirasın paylaşılması veya bir mirasçının payının diğerine devri değildir. Temsilci tereke mallarının sahibi olmaz. Atama kararında belirtilen işlerde ortaklığı temsil eder; bu kararın kapsamı dışında sınırsız satış, bağış veya kişisel tasarruf yetkisi bulunduğu kabul edilemez.
Atama genel yönetim için yapılabileceği gibi belirli bir iş veya davayla sınırlı da olabilir. Bu nedenle bankaya, kiracıya veya mahkemeye yalnızca “temsilci atandı” denilmesi yerine kararın kapsamının sunulması gerekir. Sulh, feragat, taşınmaz tasarrufu gibi sonuçları ağır işlemlerde gerekli yetki ve izinler ayrıca incelenmelidir.
TMK m. 640/4 her mirasçıya tereke haklarının korunmasını isteme imkânı tanır ve bu korumadan tüm mirasçıların yararlanacağını belirtir. Ancak koruma talebi, temsilciye bırakılmış bir ortaklık davasında her mirasçının bağımsız biçimde aynı usul işlemlerini yapabileceği anlamına gelmez. Mirasçının kişisel talebi ile tereke adına yürütülen işlem ayrılmalıdır.
Yargıtay'a göre davayı ve kanun yolunu kim takip eder?
Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 12.10.2023 tarihli, 2022/7883 E., 2023/5477 K. sayılı kararı, tapu iptali ve tescil ile tenkis istemlerinin yer aldığı bir uyuşmazlıkta tereke temsilcisinin usuli etkisini açıklar. Dosyada elbirliği mülkiyeti nedeniyle temsilci atanmış, buna rağmen kanun yolu başvurusu mirasçılar vekili tarafından yapılmıştı.
Yargıtay, temsilci atanan davanın temsilci veya onun bu sıfatla yetkilendirdiği avukat tarafından sürdürülmesi gerektiğini belirtti. Temsilciye gerekçeli kararın tebliğ edildiğini, ancak onun tarafından temyiz isteminde bulunulmadığını tespit ederek mirasçılar vekilinin temyiz dilekçesini reddetti. Karar, atama sonrasında dava takibi ve kanun yolu sürelerinin doğru kişi üzerinden yürütülmesinin önemini gösterir.
Bu karar doğrudan “atanmış mirasçının temsilci isteme hakkı” uyuşmazlığını çözmemektedir; o sonuç TMK m. 516, 599 ve 640'ın birlikte değerlendirilmesine dayanır. Kararın burada kullanıldığı nokta, temsilci atanmış ortaklık davasında takip yetkisinin kime ait olduğudur. Bütün kişisel miras davalarında mirasçıların haklarının ortadan kalktığı şeklinde genellenmemelidir.
Temsilci nasıl hesap verir, giderleri kim karşılar?
Tüzük m. 55'e göre terekenin malları, alacakları ve borçları temsilcinin tuttuğu defterle belirlenir; defterin aslı sulh hâkimine verilir, onaylı örneği mirasçılara tebliğ edilir. Mirasçılar defterdeki tespite, tebliğden itibaren yedi gün içinde sulh hukuk mahkemesine yazılı itiraz edebilir. Bu süre, bütün temsilci işlemlerine karşı tek ve genel bir itiraz süresi değildir; defterdeki tespitle ilgilidir.
Tüzük m. 56, temsilcinin yönettiği malların belgelere dayanan hesabını üç ayda bir mirasçılara, bir örneğini de sulh hâkimine vermesini öngörür. Şikâyet halinde hesap bilirkişiye incelettirilebilir. Kira tahsilatları, bakım giderleri, vergi ödemeleri ve elde kalan para açıkça izlenebilir olmalıdır.
Yönetim harcamaları terekeden ödenir; terekeden karşılanamıyorsa istemde bulunan mirasçıdan alınır. Dosya giderleri, gerekli avanslar ve temsilcinin ücretine ilişkin değerlendirme somut dosyada yapılır. Başvuru öncesinde herkes için geçerli sabit bir toplam maliyet veya tamamlanma süresi vaat edilemez.
Sık sorulan sorular
Diğer mirasçılar karşı çıkarsa başvuru yapılamaz mı?
Yapılabilir. Kanun mirasçılardan birinin talebini yeterli görür. Mahkeme, karşı çıkmanın gerekçesini ve ortaklığın gerçek yönetim ihtiyacını inceler; çoğunluk oylamasıyla otomatik atama veya ret söz konusu değildir.
Temsilci bütün mirası paylaştırabilir mi?
Atama tek başına paylaşma yetkisi vermez. Ortaklığın yönetimi ile mirasın paylaşılması farklı işlemlerdir. Paylaşma için tarafların anlaşması veya ilgili hukuki yolun izlenmesi gerekir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa yine temsilci gerekir mi?
Bu iki görevin kapsamı farklıdır. Önce vasiyetnamedeki görevlendirme ve mevcut yetkiler incelenir. Aynı işi zaten yürütmeye yetkili bir kişi bulunup bulunmadığı, ek temsil ihtiyacının değerlendirilmesinde önem taşır.
Temsilci görevini kötü yaparsa ne yapılabilir?
Hesaplar, belgeler ve somut işlem belirtilerek atamayı yapan mahkemeye başvurulabilir. Temsilcinin değiştirilmesi veya görevin sona erdirilmesi ihtiyacı mahkemece değerlendirilir; bir mirasçının tek taraflı bildirimi atama kararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Dayanaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 516, 517, 598-600 ve 640; ilgili Tüzük m. 54-56; Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 12.10.2023, 2022/7883 E., 2023/5477 K. Açıklamalar 4 Kasım 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.


