Alkollü Araç Kullanma Cezasına İtiraz Nasıl Yapılır? AYM 2026 Kararı
Güncelleme tarihi: 4 Kas
Alkollü araç kullanıldığı gerekçesiyle düzenlenen para cezasına ve sürücü belgesi işlemine itirazda, yalnız “alkol almadım” veya “ölçüm yanlıştı” demek yeterli olmayabilir. Hangi işlemin uygulandığı, ölçümün nasıl yapıldığı, karşı delile erişilip erişilemediği ve başvurunun doğru sürede doğru mercie yapılıp yapılmadığı birlikte önem taşır.
Anayasa Mahkemesinin Osman Korkut kararı, kişinin ölçüm sonucunu çürütebilecek delili kamu makamlarının yardımı olmadan elde edemediği bir olayda savunma imkânlarının neden etkili olması gerektiğini gösterir. Aşağıdaki açıklamalar, mevzuat ve kararlar esas alınarak hazırlanmıştır.
Para cezası, ehliyetin geri alınması ve ceza soruşturması aynı şey mi?
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 48. maddesi, alkolün etkisi altında araç sürme yasağını ve bununla bağlantılı yaptırımları düzenler. Trafik idari para cezası, sürücü belgesinin geçici geri alınması ve aday sürücünün belgesinin iptali ayrı işlemlerdir. Aynı olayda ceza soruşturması da yürütülebilir. Bir işlem hakkında başvuru yapılması, diğerinin kendiliğinden ortadan kalkmasını sağlamaz.
İncelenmesi gereken ilk belge, yaptırımın hangi kanun maddesine dayandığını ve başvuru yolunu gösteren tutanaktır. Araç sınıfı, sürücülük durumu, önceki ihlaller ve olay tarihi sonuç üzerinde etkili olabilir. Güncel tutar ve süreler, olay tarihinde uygulanacak hüküm üzerinden kontrol edilmelidir; geçmiş bir AYM kararında geçen para cezası tutarı bugünkü tarife olarak alınmamalıdır.
İtiraz hangi mahkemeye yapılır?
5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27/1, idari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru yolunu düzenler. Alkollü araç kullanmaya bağlı para cezası ile sürücü belgesinin geçici geri alınmasının birlikte uygulandığı olağan durumda, aşağıdaki güncel Uyuşmazlık Mahkemesi kararı adli yargıyı görevli kabul etmektedir.
Uyuşmazlık Mahkemesi, 9.03.2026, E.2026/84, K.2026/102: Para cezası ve altı aylık sürücü belgesi geri alma işlemine karşı açılan davada görev uyuşmazlığı çıkmıştır. Mahkeme, 2918 sayılı Kanun’daki değişiklikler ile Kabahatler Kanunu hükümlerini birlikte değerlendirerek çözüm yerinin adli yargı olduğuna karar vermiştir. Böylece ehliyetin geçici geri alınmasının varlığı, bu olayda tek başına idare mahkemesine gitme sebebi sayılmamıştır.
Aday sürücü belgesinin iptali farklıdır. Uyuşmazlık Mahkemesinin 16.02.2026 tarihli, E.2026/68, K.2026/51 sayılı kararında; para cezasıyla birlikte 2918 sayılı Kanun’un ek 17. maddesi kapsamındaki aday sürücü belgesi iptali değerlendirilmiş ve idari yargı görevli bulunmuştur. Kabahatler Kanunu m.27/8, aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren karar da varsa bağlantılı para cezası iddiasının bu işlemin iptaliyle birlikte idari yargıda görülmesini düzenler.
Bu iki kararın birlikte okunması gerekir. “Ehliyete el konuldu, her hâlde idare mahkemesi” veya “trafik cezası var, her hâlde sulh ceza” biçimindeki genellemeler yanıltıcıdır. İşlemin geçici geri alma mı, aday sürücü belgesi iptali mi olduğu başvurmadan önce belirlenmelidir.
İlk başvuru süresi ile hâkim kararına itiraz süresi farklıdır
Kabahatler Kanunu m.27/1 kapsamında ilk başvuru süresi, yaptırım kararının tebliği veya tefhiminden itibaren en geç 15 gündür. Süresinde başvuru yapılmaması yaptırımın kesinleşmesi sonucunu doğurabilir. Tebliğ belgesi, yüz yüze bildirim kaydı ve varsa elektronik tebligat bilgileri mutlaka incelenmelidir. Yalnız e-Devlet’te görüldüğü tarihe göre varsayımsal hesap yapılmamalıdır.
Sulh ceza hâkimliğinin kararına karşı kanun yoluna başvurulabiliyorsa, m.29’daki itiraz süresi ayrı olarak değerlendirilir. Bu aşamada süre iki haftadır. İlk idari yaptırıma karşı 15 günlük başvuru ile hâkim kararına karşı iki haftalık itiraz birbirine karıştırılmamalıdır. Kararın kanun yoluna açık olup olmadığı da yaptırım ve kanuni kesinlik hükümlerine göre kontrol edilir.
Görevli yer idari yargı olduğunda Kabahatler Kanunu’ndaki ilk başvuru süresi otomatik uygulanmaz. İYUK m.7’deki genel dava açma süresi, varsa özel düzenleme ve bildirim biçimi dikkate alınır. Ayrıca bir kuruma dilekçe vermenin veya bilgi talep etmenin dava süresini her durumda durdurduğu varsayılmamalıdır.
Osman Korkut kararında gerçekte ne yaşandı?
AYM İkinci Bölüm, Osman Korkut, B. No: 2022/77512, 3.09.2026: Başvurucu, 18 Mayıs 2022 tarihindeki alkol ölçümüne baştan itibaren itiraz etmiş ve yeniden inceleme için sağlık kuruluşlarına başvurmuştur. İlk hastanede cihazın bulunmaması, sonraki hastanede kolluk yazısı istenmesi ve bu yazının temin edilememesi nedeniyle karşı delil elde edemediğini ileri sürmüştür.
Başvurucu hastane ve kolluk kayıtlarının toplanmasını istemesine rağmen başvurusu, cihazın kalibrasyonunun geçerli olduğu ve resmî tutanağın aksinin kanıtlanmadığı gerekçeleriyle reddedilmiştir. AYM, kişinin ancak kamu makamlarının yardımıyla elde edebileceği delillerin araştırılmamasını ve esaslı itirazlarının karşılanmamasını değerlendirmiş; Anayasa m.36 kapsamında silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
Karar yeniden yargılama için ilgili hâkimliğe gönderilmiştir. AYM, kişinin alkolsüz olduğunu saptamamış ve bütün benzer cezaları iptal etmemiştir. Başvurucunun tazminat talepleri de kabul edilmemiştir. Kararın uygulamaya katkısı, resmî tutanağa karşı delil sunma imkânının yalnız kâğıt üzerinde kalmaması gerektiğidir.
Ölçüm hatası iddiası nasıl somutlaştırılır?
İtiraz, olayın zaman çizelgesiyle kurulmalıdır: durdurma saati, ölçüm saati, sonucun bildirilmesi, yeniden ölçüm talebi, hastaneye ulaşma, numune alınması veya alınmama nedeni ayrı kaydedilir. Sonradan alınan bir sonucun önceki ölçümü otomatik geçersiz kıldığı varsayılamaz; aradan geçen zamanın ve ölçüm yönteminin etkisi gerektiğinde uzman incelemesiyle değerlendirilir.
Alkol ölçüm çıktısı, cihaz bilgisi ve işlemi yapan birim.
İlgili cihazın olay tarihindeki kalibrasyon ve bakım kayıtları.
Ölçüm ve olay tutanakları; sürücünün itirazının kayda geçirilip geçirilmediği.
Hastane başvuru kaydı, alınmışsa kan veya başka tahlil sonucu, alınmamışsa nedeni.
Somut olaya ilişkin kamera görüntüsü, tanık ve zaman bilgileri.
Kamera kayıtları saklama süreleri nedeniyle kaybolabilir. Hangi kurumun, hangi noktadaki ve hangi saat aralığındaki kaydının istendiği belirtilmelidir. Başka kişilerin özel verilerine hukuka aykırı yollarla erişmek yerine, ilgili makamdan koruma ve dosyaya getirtme talep edilmelidir. Ölçümü reddetmek de ayrı bir yaptırıma yol açabileceğinden, itiraz hakkı ile ölçüm işleminden kaçınma birbirine karıştırılmamalıdır.
Dilekçede hangi talepler bulunmalı?
Başvuruda iptali istenen tutanakların tarih ve numarası, tebliğ veya tefhim tarihi ve her işleme ilişkin talep açık yazılmalıdır. Para cezasının kaldırılması ile sürücü belgesi işleminin kaldırılması ayrı ayrı gösterilebilir. Olay anlatımı kısa ve tarih sırasına uygun olmalı; her iddianın yanına dayandığı belge veya istenen inceleme eklenmelidir.
Delil kişinin elinde değilse bunun nedeni ve hangi kurumdan getirtilmesi gerektiği belirtilmelidir. “Tüm kayıtlar incelensin” yerine, hastane başvuru kaydı, belirli kamera aralığı veya belirli cihazın bakım kaydı gibi somut talepler daha açıklayıcıdır. Olayın sonucuna etkili bir itirazın neden cevapsız kaldığı da sonraki kanun yolu başvurusunda gösterilmelidir.
Başvuru yaptığımda araç kullanabilir miyim?
Başvuru yapılması, sürücü belgesinin kendiliğinden geri verilmesi veya araç kullanma yetkisinin doğması anlamına gelmez. İşlemin kaldırılması ya da uygulanmasını etkileyen geçerli bir karar bulunmadan, yalnız itiraz dilekçesine güvenilerek araç kullanılmamalıdır. Geçici hukuki koruma gerekip gerekmediği, başvurulan merciin yetkileri içinde değerlendirilir.
Para cezasının ödenmesiyle başvuru hakkı da birbirinden ayrıdır. Kabahatler Kanunu m.17 çerçevesinde peşin ödeme, kanun yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz. Ödeme belgesi saklanmalı; yaptırım kaldırılırsa iade süreci ayrıca izlenmelidir.
Sık sorulan sorular
Cihaz kalibrasyonluysa hiçbir itiraz yapılamaz mı?
Hayır. Kalibrasyon önemli bir teknik veridir; fakat sürücünün kimliği, uygulanan yöntem, olay kayıtları ve karşı delil toplanması gibi diğer hususlar da incelenebilir. Osman Korkut kararı, bu tür esaslı iddiaların cevaplandırılmasına ilişkindir.
AYM’ye doğrudan başvurabilir miyim?
Bireysel başvuru, olağan başvuru yollarının yerine geçmez. Kural olarak etkili yollar tüketilmeli, nihai karar ve öğrenme tarihi değerlendirilmelidir. 6216 sayılı Kanun m.47’deki otuz günlük süre ayrıca önemlidir. AYM kararı bulunması, ilk itiraz süresini uzatmaz.
Başka kişiye ait ihlal kararı dosyamı otomatik kazandırır mı?
Hayır. Emsalin dosyanızdaki ölçüm, delile erişim ve yargılama koşullarıyla ilişkisi açıklanmalıdır. Olayı farklı bir karardan yalnız sonuç cümlesi alınması, hukuka aykırılığın ispatı yerine geçmez.
Mevzuat ve karar dayanakları
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48, 112 ve ek m.17; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17, 27 ve 29; 2577 sayılı İYUK m.7; 6216 sayılı Kanun m.47; AYM Osman Korkut, B. No: 2022/77512, 3.09.2026; Uyuşmazlık Mahkemesi E.2026/84, K.2026/102, 9.03.2026 ve E.2026/68, K.2026/51, 16.02.2026.


